Haberin Devamı

İklim krizinin ve çevresel risklerin solunum sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini hafifletmek amacıyla hayata geçirilen ‘İklimden Nefese’ projesinin ilk araştırma sonuçları ve birinci faz yol haritası kamuoyuna duyuruldu. Sanofi ve Yuvam Dünya İklim Değişikliği ile Mücadele Derneği ortaklığında, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü iş birliğiyle sürdürülen proje, düzenlenen basın toplantısıyla tanıtıldı. Toplantıya Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk, Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık ve Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mikail Özdemir katıldı.

Dünya çapında en çok ölüme yol açan üçüncü hastalık konumundaki KOAH’ın oluşturduğu sağlık yükünü hafifletmeyi amaçlayan projeyle, çevresel ve iklimsel risklere karşı hastaları önceden bilgilendirecek bir erken uyarı altyapısı kuruluyor. Proje sayesinde hava kalitesi ile meteoroloji verileri sağlık verileriyle anlık olarak işlenecek. Gaziantep merkezli geliştirilen bu dijital uyarı modelinin, pilot uygulamaların ardından Türkiye genelindeki diğer illere de uyarlanarak yaygınlaştırılması planlanıyor.

DİJİTAL UYUMLA SAĞLIK HİZMETLERİNDE KORUYUCU YAKLAŞIM

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre küresel ölçekte 3,6 milyar insan iklim krizine karşı son derece hassas bölgelerde yaşamını sürdürüyor. Aşırı hava olayları, toz taşınımı ve kirlilik solunum yolu rahatsızlıklarını tetikleyerek hastanelerin üzerindeki baskıyı artırıyor. 2023 yılında dünya genelinde 3,6 milyon insanın hayatını kaybetmesine yol açan KOAH, Türkiye’de de solunum sistemi hastalıkları başlığı altında TÜİK’in 2025 verilerine göre tüm ölümlerin yüzde 15,1’ini oluşturarak ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer alıyor.

Haberin Devamı

‘İklimden Nefese’ projesi; nem, sıcaklık, hava kalitesi ve toz taşınımı gibi çevresel değişkenleri inceleyerek KOAH hastaları açısından kriz yaratabilecek günleri önceden saptamayı hedefliyor. Sistem, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve e-Nabız altyapılarıyla entegre biçimde çalışacak. Böylece hastalar riskli günlerde dışarı çıkmayarak tedbir alabilecek, sağlık tesisleri ve doktorlar ise muhtemel hasta yoğunluklarına karşı önceden hazırlık yapma imkanına kavuşacak.

BÖLGESEL VERİLER İLERİ YAŞTAKİ HASTALARIN HASSASİYETİNİ GÖZ ÖNÜNE SERİYOR

Sıcak ve kurak iklimi, toz taşınım yolları üzerinde bulunması ve hava kirliliği faktörleri sebebiyle projenin uygulama noktası olarak Gaziantep seçildi. Türkiye genelinde yıllık ortalama güçlü tozlu gün sayısı 9,2 iken, Gaziantep'in de yer aldığı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bu sayı 25 güne kadar çıkıyor.

Proje kapsamında Gaziantep’teki 2023–2025 yıllarını kapsayan 38.791 solunum yolu başvurusu ve hastane yatışı incelendi. İncelemelerde vakaların 12.883’ünün doğrudan KOAH kaynaklı olduğu saptandı. KOAH nedeniyle başvuruda bulunanların yüzde 56,7’sini 65 yaş ve üstü bireylerin oluşturduğu görülürken, kış aylarındaki günlük ortalama başvuru sayısının yaz aylarına kıyasla 1,49 kat arttığı belirlendi. Bu veriler, özellikle yaşlı nüfus için önleyici tedbirlerin ne denli kritik olduğunu bir kez daha kanıtladı.

Haberin Devamı

SAHADAKİ GÜÇ BİRLİĞİ İKLİM RİSKLERİNE KARŞI EYLEME DÖNÜŞÜYOR

Projenin basın toplantısında söz alan paydaş kurum temsilcileri, iklim krizinin getirdiği tehditlere karşı kamu, özel sektör, sivil toplum ve akademi iş birliğinin hayati önem taşıdığını vurguladılar.

Toplantıda konuşan Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, iklim değişikliği konusunda edinilen bilgilerin artık somut adımlara dönüştürülmesi gerektiğini belirterek, çalışmanın "öngörmek, önlemek ve ölçmek" ilkeleri etrafında şekillendiğini ifade etti.

Babasının da KOAH hastası olduğunu ve bu rahatsızlığın zorluklarını yakından deneyimlediğini aktaran Şahin,"Çocuklarımızı, yaşlılarımızı korumak ve gelecek nesillere sağlıklı bir şehir bırakmak için bugün buradayız. Ben de kendime sürekli torunuma nasıl bir miras bırakacağımı soruyorum. Buna vereceğimiz cevabı, bugün attığımız adımlarla hazırlıyoruz. İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerini azaltmak için Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk’ün belirttiği bu çok kritik üç kavramın altını ben de özellikle çizmek istiyorum: Öngörmek, önlemek ve ölçmek. Aşırı hava olayları, toz taşınımı ve su kaynakları üzerindeki baskı, şehirlerimizi yeni koşullara hazırlamamızı gerektiriyor. Bütün bu çalışmaların merkezinde, bu şehirde yaşayan her bir insanın sağlığı ve yaşamı var. Babam da KOAH hastasıydı, nefes alamamanın bir insana neler yaşatabildiğini onunla birlikte gördüm. Bu nedenle KOAH’ı ve iklim değişikliğinin bu hastalık üzerindeki etkilerini ayrıca önemsiyorum. Kimsenin KOAH olmasını, bu acıyı yaşamasını istemiyorum. İklimden Nefese projesini, çevresel koşullarla sağlığı birlikte ele alması ve bilimsel bilgiyi koruyucu adımlara dönüştürmeyi hedeflemesi bakımından çok kıymetli buluyorum. Bugün bu masada kamu, bilim dünyası, özel sektör ve sivil toplum bir aradayız. Bu bir ekip işi, birlikte düşünecek, birlikte çözüm üretecek ve birlikte harekete geçeceğiz. Gaziantep’i daha sağlıklı ve dirençli bir geleceğe taşımak için çalışmayı sürdüreceğiz" ifadelerini kullandı. 

Haberin Devamı

KOAH’IN GERÇEK YÜZÜ: PİPETLE NEFES ALMAYA ÇALIŞMAK

Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk ise KOAH hastalarının yaşadığı nefes darlığını "pipetle nefes almaya çalışmaya" benzeterek, havadaki küçük partikül ve nem değişimlerinin hastalar üzerinde afet etkisi oluşturabildiğine dikkat çekti. Öztürk sözlerini şöyle sürdürdü:

"İklimden Nefese projesi şöyle doğdu: Bakanlığımızın Türkiye'deki kronik hava yolu hastalıklarını önleme programından yola çıkarak bir adım atalım ve bu programı nasıl aksiyona dönüştürebileceğimizi birlikte değerlendirelim istedik. TÜSEB ile bir araya geldik. Kamu paydaşlarını, hekimlerimizi ve hasta derneklerini bir araya getirerek yola çıktık. Bu çalışmayı projelendirelim dedik. Projelendirme aşamasında TÜSEB'e 52 başvuru yapıldı. Bu başvurulardan biri de iklim koşullarının KOAH hastaları üzerindeki etkisiyle ilgiliydi. KOAH'ı kısaca özetlemek gerekirse, hastaların yaşadığı zorlukları şöyle anlatabilirim: Derin bir nefes almaya çalışın ve bunu yalnızca bir pipet aracılığıyla yapmaya çalıştığınızı düşünün. İşte KOAH hastalarının yaşadığı zorluk tam olarak bu. İklim değişikliğinden söz ettiğimizde genellikle doğal afetleri gündeme getiriyoruz. Ancak bazen havadaki partikül seviyelerinde, tozdaki küçük bir artış, nemin hafif yükselmesi ya da sıcaklığın artması KOAH hastaları için doğal afet etkisi yaratabiliyor. Biz de burada hastalığın etkilerini önceden nasıl daha öngörülebilir hale getirebiliriz, hastanın gününü acilde geçirmek yerine evinde daha sağlıklı bir şekilde geçirmesini nasıl sağlayabiliriz, bunlar üzerinde çalıştık. Umarım hem Türkiye'ye hem de tüm dünyaya fayda sağlayacak bir proje ortaya çıkar. Sağlık sistemi artık tek bir kurumun tek başına başarabileceği bir yapıda değil. Günümüzde kurumlar arasında iş birliği gerekiyor. Özel sektörün, kamunun, bilim insanlarının ve hasta derneklerinin birlikte çalışmasıyla inovasyon ortaya çıkıyor. İnovasyon artık yalnızca bir molekülün keşfinden ibaret değil; sağlık sisteminde de inovasyonun değerlendirilmesi üzerine kurulu bir anlayış söz konusu. Bu nedenle hep birlikte çalışmamız gerekiyor. Gaziantep'in vizyonunu, yaşadığı zorluklara rağmen ön plana çıkmasını ve özellikle Belediye Başkanımızın vizyonunu değerlendirdiğimizde, buranın proje için çok doğru bir seçim olduğunu düşünüyoruz. COP31'de de bu konuyu ele alacağız. Yaptıklarımızı tüm dünyaya sunacağız. Umarım herkes için çok iyi bir örnek olur.”

İklim krizinin aynı zamanda doğrudan bir sağlık krizi olduğunu belirten Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık, emisyon azaltımının yanı sıra iklim koşullarına uyum politikalarının da önceliklendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Doç. Dr. Mikail Özdemir de temel hedeflerinin hastaların durumları ağırlaşmadan müdahale edebilmek olduğunu belirterek, erken uyarı mekanizmalarıyla birinci basamak sağlık hizmetlerini ve hastaları koruyucu bir yaklaşımla güçlendireceklerini söyledi.

EKONOMİK YÜKÜ HAFİFLETECEK PROJE ULUSLARARASI SAHNEYE TAŞINIYOR

KOAH alevlenmelerinin önüne geçilmesi sadece hasta sağlığını korumakla kalmayıp, hastane yatışları, acil başvurular ve bakım süreçlerinin getirdiği ağır ekonomik ve sosyal yükleri de azaltacak. Ailelerin üstlendiği bakım sorumluluğunu ve iş gücü kayıplarını hafifletecek olan bu koruyucu model, sağlık kaynaklarının verimli kullanılmasını sağlayacak.

Gaziantep’te hayat bulan bu örnek çalışma ve elde edilen ilk bilimsel veriler, 9 Kasım’da Antalya’da gerçekleştirilecek olan COP31 zirvesinde uluslararası kamuoyu ile paylaşılacak. Proje, iklim değişikliğine uyum konusunda sağlık odaklı yenilikçi bir model olarak dünyaya sunulacak.