Bir zamanlar Türkiye’deki her evin başköşesinde yer alan, temizliğin ve bereketin simgesi ot süpürgeler, Sakarya’da mesleğin son asil temsilcilerinin elinde yaşatılmaya çalışılıyor. Geçmişte 700’ü bulan üretici sayısının günümüzde saniyeler içinde 70’e kadar gerilediği bu asil sektörde, büyük bölümü 60 yaşın üzerindeki ustalar teknolojiye karşı sarsılmaz bir direniş sergiliyor. 2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "Sakarya Süpürgesi" adıyla tescillenen bu coğrafi işaretli kültürel miras, çırak yetişmemesi nedeniyle sismik bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Bir zamanlar her evde temizlik için kullanılan ot süpürgeler, Sakarya'da mesleğin son temsilcilerinin elinde üretilmeye devam ediyor.
Türkiye'nin önemli süpürge üretim merkezlerinden Sakarya'da yaklaşık 70 süpürge ustası, dedelerinden öğrendikleri yöntemle üretimlerini sürdürerek teknolojiye ve zamana direniyor.
Kentte az sayıdaki ustanın ürettiği ot süpürgesi, 2018 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından "Sakarya Süpürgesi" olarak tescillendi.
Adapazarı ilçesinde üretimi kısmen devam eden süpürge otu, Sakarya Ticaret Borsasında ihale usulüyle üreticiler tarafından alınıyor.
Atölyelere getirilen süpürge otları burada kükürtle kurutulup dört ustanın elinde şekillendirildikten sonra Süpürgeciler Sitesi'ne getiriliyor. Burada yapılan süpürgeler, Türkiye'nin birçok kentine gönderiliyor.
Geçmişte yaklaşık 700 üreticinin bulunduğu sektörde bugün bu sayı 70'e kadar geriledi.
Büyük bölümü 60 yaşın üzerindeki son ustalar, süpürge yapımını yıllardır geleneksel yöntemlerle el emeğiyle sürdürüyor, gelişen teknolojiyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan mesleği ayakta tutmaya çalışıyor.
"BU SÜPÜRGEYİ TANITMAMIZ GEREKİYOR"
Süpürge ustası 50 yaşındaki Yusuf Manastır, AA muhabirine, baba mesleğini 30 yıldır sürdürdüğünü söyledi.
Manastır, Sakarya'nın bazı köylerinde ekilen ve borsa aracılığıyla ihaleyle satın aldıkları süpürge otunun, atölyelerde ustaların ellerinde belli aşamalardan geçtiğini anlattı.
Otu ıslatıp kükürtledikten sonra sarartma aşamasına geçildiğini belirten Manastır, tezgahlarda üç ustanın elinde işlendiğini kaydetti.
Manastır, teknolojinin ilerlemesiyle eskisi gibi üretim ve satış yapmadıklarını, ot süpürgelerin kullanımının azaldığını dile getirerek, "Bu süpürgeyi tanıtmamız gerekiyor. Annelerimiz, ablalarımız bu süpürgeyi kullanıyorlardı ama genç nesil bu süpürgeyi bilmiyor. Elektrikli süpürgeler çıktı, teknolojiye yenildik. Satışlarımız çoğunlukla kırsal bölgelere oluyor." diye konuştu.Mesleğin son ustaları olduklarına ve çırak yetiştiremediklerine değinen Manastır, "Ustalar çoğunlukla 70 yaş civarında. Bunlar da bitince eleman bulamadığımız için tamamen azalacak. Dünya döndükçe süpürge kullanılacak ama üretim bitecek, atölyeler kapanacak." dedi.
Manastır, el emeği üretimin öneminden bahsederek, günde üç ustanın ortalama 100 süpürge ürettiğini, ustaların yaşlı olması nedeniyle üretimde azalmalar olduğunu sözlerine ekledi.
"YENİ NESİL BU İŞE YÖNELMİYOR"
Süpürge ustası 69 yaşındaki Mustafa Çalışkan da 52 yıldır bu mesleği yaptığını, otun köylerde buğday gibi yetiştirildiğini, köylerden borsaya gelen otun usta ellerde işlendiğini anlattı.
Yeni neslin bu işe yönelmediğini ifade eden Çalışkan, üretimin el emeğiyle yapıldığını, süpürgeciliğin zahmetli bir meslek olduğunu belirterek, tezgah sayısındaki düşüşün mesleğin geleceği açısından ümitsizliğe neden olduğunu ifade etti.