Erzurum'un tescilli tatlıları bilimsel mercek altında: Hangi lezzet kaç kalori?
NSosyal
Facebook
Twitter
WhatsappErzurum mutfağının eşsiz ve coğrafi işaretli geleneksel tatlıları ilk kez kapsamlı bir bilimsel araştırmayla masaya yatırıldı. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Türkiye Sağlık Araştırmaları Dergisi’nde yayınlanan çalışmada, kentin tescilli tatlılarının kalori şampiyonları ile vitamin ve mineral depoları tek tek belirlendi.
Serkan Aslan ve Saniye Sözlü tarafından gerçekleştirilen "Erzurum mutfağına ait coğrafi işaretli tatlıların besin değeri açısından incelenmesi" başlıklı çalışmada, Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı'ndaki tescil belgeleri incelendi. BeBiS 9 yazılımı kullanılarak yapılan analizlerde, Erzurum'a özgü 13 coğrafi işaretli tatlının karbonhidrattan life, vitaminden minerale kadar tüm beslenme profili çıkarıldı.
EN YÜKSEK KALORİ ERZURUM PASTASI'NDA
Araştırma sonuçlarına göre, porsiyon başına düşen enerji miktarında zirveyi 889,9 kkal ile Erzurum Pastası alırken, en düşük enerjiye sahip tatlının 319,3 kkal ile Erzurum Hasuta olduğu belirlendi.
YAĞ VE LİF ŞAMPİYONLARI BELLİ OLDU
Toplam yağ içeriğinde Erzurum Kuru Kayısı Kaysefesi 33,6 gram ile ilk sırada yer alırken, doymuş yağ asidi oranı en yüksek ürünün 19,8 gram ile Erzurum Peynir Helvası olduğu görüldü. Sağlık açısından büyük önem taşıyan lif ve sodyum içeriğinde ise Erzurum Kavut Haşılı (13,9 g lif ve 814,1 mg sodyum) öne çıktı.
VİTAMİN VE MİNERAL DEPOSU GELENEKSEL LEZZETLER
Geleneksel tatlıların sadece kalori içermediği, bazılarının ciddi birer vitamin ve mineral kaynağı olduğu da bilimsel olarak kanıtlandı. Erzurum Dut Çullaması; potasyum (1050,5 mg), kalsiyum (406,0 mg) ve demir (10,4 mg) değerleriyle mineral açısından zengin bulunurken, Erzurum Kuru Kayısı Kaysefesi ise 3416,0 g gibi oldukça yüksek bir A vitamini değeriyle dikkatleri üzerine çekti.
"KÜLTÜREL MİRAS AMA PORSİYON KONTROLÜ ŞART"
Uzmanlar, Erzurum mutfağına ait coğrafi işaretli tatlıların genel olarak yüksek enerji, karbonhidrat, şeker ve yağ içerdiğini, ancak bazılarının lif, vitamin ve mineral yönünden oldukça besleyici özellikler taşıdığını belirtti. Elde edilen sonuçların halk sağlığı ve toplumun beslenme alışkanlıkları açısından kritik olduğunu vurgulayan araştırmacılar, yerel üretim yöntemlerinin ve mutfak kültürünün korunmasının gastronomik sürdürülebilirlik için önemine değindi.Açıklamada, bu eşsiz lezzetlerin hem sağlık kalitesini bozmaması hem de gelecek kuşaklara sürdürülebilir şekilde aktarılması için uygun porsiyon kontrolü sağlanarak tüketilmesi gerektiği tavsiye edildi.
