Türkiye'nin önemli fıstık üretim merkezi Şanlıurfa'da, bereketli topraklar üzerinde yüzyıllardır meyve veren tarihi fıstık ağaçları dikkat çekiyor. Karaköprü ilçesine bağlı Esemkulu Mahallesi arazilerinde, yaşları 500 yılı bulan 183 anıt ağaç, hala yüksek verimle üreticinin yüzünü güldürüyor. Normal bir fıstık ağacından ortalama 50 kilogram meyve alınırken, gövde kalınlığı 3 metreyi aşan bu tarihi devlerden alınan verim, üç kata kadar çıkıyor.
Şanlıurfa'da kuşaklar öncesinde dikilen ve yaşları 500 yılı bulan tarihi fıstık ağaçları meyve vermeyi sürdürüyor.
Şanlıurfa baklava, çikolata, hamurlu tatlılar ve yemeklerin yapımında kullanılan fıstığın en çok üretildiği illerin başında geliyor.
Suyu, güneşi ve bereketli topraklarıyla bilinen kentte, fıstık yetiştiriciliği asırlar öncesine dayanıyor.
Asırlarca önce dikilen ve özenle bakımları yapılan fıstık ağaçları adeta bereket saçıyor.
Normal fıstık ağaçları ortalama 50 kilogram meyve verirken büyük ağaçlarda verim, 3 kata kadar çıkıyor.
Kentin en eski fıstık ağaçlarının bulunduğu Karaköprü ilçesinin Esemkulu Mahallesi arazilerinde, yaşları 500 civarında olan 183 fıstık ağacı bulunuyor.
Halen meyve vermeyi sürdüren fıstık ağaçlarının gövde kalınlıkları 3 metreyi aşıyor.
Mahalle civarında yetiştirilen ve "keten köyneği fıstığı" olarak bilinen fıstık da 3 yıl önce Türk Patent ve Marka Kurumunca (TÜRKPATENT) tescil belgesi aldı.
"FISTIK ÜRETİMİ MİLATTAN ÖNCESİNE DAYANIYOR"
Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Görevlisi Prof. Dr. İzzet Açar, AA muhabirine, bölgedeki fıstık üretiminin çok eski tarihlere dayandığını söyledi.
Türkiye'nin toplam fıstık üretiminin 400 bin tona yakın olduğunu belirten Açar, "Fıstık, yapısı itibarıyla bir yıl ürün verir, bir yıl ürün vermez. Şanlıurfa, yaklaşık 200 bin ton fıstık üretimiyle Türkiye'nin önemli bir üreticisidir." dedi.
Prof. Dr. Açar, Şanlıurfa'nın kadim bir şehir olması dolayısıyla kültürünün de eskilere dayandığını belirterek "Orta Fırat Havzası dediğimiz Yukarı Mezopotamya Bölgesi Atatürk Barajı'nın altından başlayarak Suriye sınırına kadar olan bölgede fıstık kültürü çok eski, milattan öncesine kadar dayanıyor. O günden bugüne bölgede yetiştiriciliğin yapıldığı biliniyor. Burada eski anıt ağaç olarak da tescillenen 450-500 yaşında olan fıstık ağaçlarımız var. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ekibiyle Halfeti ilçesinde de 475 yaşında olan bir fıstık ağacını anıt ağaç olarak tescilledik." diye konuştu.
LEZZETİ VE KİLOGRAMI FAZLA
Esemkulu Mahallesi sakinlerinden Müslüm Çoban da atalarından miras kalan fıstık ağaçlarının kendileri için manevi değerinin bulunduğunu belirtti.
Çoban, "Burada atalarımızdan, dedelerimizden duyduğumuz hep fıstık yetiştiriciliği yapılıyor. Şanlıurfa'nın en önemli tarımsal ürünlerinden birisi fıstık. 50 yaşındaki ağaçlarımızdan 50 kilogram fıstık alırken böylesi büyük ağaçlarımızdan 150 kilogram fıstık alıyoruz. Bu bakımdan fıstık ağaçlarımızın yaşı ilerledikçe kilosu ve lezzeti de artıyor." diye konuştu.
Bir diğer üretici Enver Çelik ise mahallelerindeki tarihi fıstık ağaçlarının hayatta kalması için çaba gösterdiklerini anlattı.
Fıstık ağaçlarının asırlar önce tek sıra halinde nizami bir şekilde dikildiğini anlatan Çelik, ağaçların veriminden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.