Marketten peynir alırken dikkat: Etiketlerde bu ifadeler artık yok!

Türkiye'de peynir üretimi ve satışına ilişkin kurallar yeniden belirlendi. Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği (No: 2026/24), 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenlemeyle 2015 yılından bu yana uygulanan önceki tebliğ yürürlükten kaldırılırken peynirlerin üretiminden ambalajlanmasına, etiket bilgilerinden saklama koşullarına kadar pek çok konuda yeni hükümler getirildi.

Düzenlemenin tüketiciyi doğrudan ilgilendiren bölümü ise ürün etiketleri oldu. Peynirin hangi hayvanın sütünden üretildiği, yağlılık sınıfı ve olgunlaştırma bilgileriyle ilgili kurallar belirlenirken tüketiciyi yanıltabilecek ifadelerin kullanılmamasına yönelik mevcut yasak da korundu.

PEYNİR ETİKETLERİNDE BU İFADELER KULLANILAMAYACAK

Yeni tebliğin 17'nci maddesine göre peynirlerin etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemelere yer verilemeyecek.Ancak bu yasak ilk kez getirilmiyor. Aynı ifadeler, 2015 yılında yayımlanan önceki Peynir Tebliği'nde de yasaklanmıştı. Bakanlık, yeni düzenlemede söz konusu hükmü korudu.
Buna karşılık coğrafi işaretle tescil edilmiş peynirler, tescillerinde belirtilen adlarla piyasaya sunulabilecek. Coğrafi işaretten doğan haklara aykırı olmamak koşuluyla yöresel veya ülkesel peynir adlarının kullanılması da mümkün olacak.Dolayısıyla düzenleme, yöresel peynir çeşitlerinin satışını yasaklamıyor. Kısıtlama, ürünlerin etiketlerinde kullanılan belirli nitelemeleri ilgilendiriyor.

İNEK, KOYUN VE KEÇİ GÖRSELLERİNE YENİ KURAL

Yeni düzenlemeyle farklı hayvan türlerinden elde edilen sütlerin karıştırılarak kullanıldığı peynirlerde etiketleme kuralları da yeniden belirlendi.Birden fazla hayvan türünün sütüyle üretilen peynirlerde, kullanılan sütlerin hangi hayvanlardan elde edildiği ürün adının yanında açıkça yazılacak. Hayvan türleri, kullanılan süt miktarına göre çoktan aza doğru sıralanacak.Örneğin inek, koyun ve keçi sütlerinin birlikte kullanıldığı bir peynirde bu bilgi ambalaj üzerinde belirtilecek.
Ancak karışık sütle üretilen peynirlerin etiketlerinde inek, koyun veya keçi gibi hayvanların görsellerine yer verilemeyecek.Yalnızca tek bir hayvan türünün sütünden üretilen peynirlerde ise o hayvanın adı ve görseli, tebliğdeki koşullara uygun olarak kullanılabilecek.

ÇİĞ SÜTTEN ÜRETİLEN PEYNİRLERE 4 AY ŞARTI

Tebliğde peynirin hangi sütten üretildiği kadar, satışa sunulmadan önce geçirdiği işlemler de önem taşıyor.Çiğ sütten veya termizasyon işlemi uygulanan sütten üretilen, telemesi haşlanmamış peynirler taze olarak piyasaya sürülemeyecek. Bu ürünlerin üretimden sonra uygun koşullarda en az dört ay olgunlaştırılması gerekecek.
Olgunlaştırılmadan satışa sunulacak peynirlerde kullanılan çiğ sütün ise en az pastörizasyon koşullarını karşılayan bir ısıl işlemden geçirilmesi zorunlu olacak.Bu hükümler, bütün peynirlerin dört ay bekletilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Olgunlaştırma şartı, tebliğde belirtilen üretim yöntemleriyle hazırlanan peynirleri kapsıyor.Ayrıca ilgili ürünlerin etiketlerinde, belirlenen koşullara göre “çiğ sütten üretilmiştir” ifadesine yer verilmesi gerekecek.

PEYNİRİN İÇERİĞİNDE BİTKİSEL YAĞ VE SOYAYA İZİN YOK

Peynir üretiminde kullanılabilecek bileşenlere ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi.Yeni tebliğe göre peynirlerde süt proteini dışındaki proteinler, soya ve soya ürünleri, jelatin, bitkisel yağlar, nişasta ve nişasta bazlı ürünler kullanılamayacak.Bununla birlikte çeşnili taze peynirlerde, stabilizör amacıyla teknolojinin gerektirdiği miktarda nişasta kullanımına izin verilecek.
Önceki düzenlemede çeşni maddelerinden kaynaklanan bitkisel yağ ve nişastaya ilişkin istisna bulunuyordu. Yeni tebliğde bu istisnanın kaldırılması, eski ve yeni hükümler arasındaki dikkat çekici farklardan biri oldu.

ÇEŞNİLİ PEYNİRLERDE YÜZDE 6 SINIRI

Baharat, kuruyemiş, sebze veya benzeri malzemelerle hazırlanan çeşnili peynirler için de yeni ölçütler belirlendi.Buna göre çeşnili peynirlerde kullanılan toplam çeşni miktarı yüzde 6'yı aşamayacak. Çeşnili taze peynirlerde ise bu oran en fazla yüzde 15 olabilecek.Fındık, fıstık, badem ve ceviz gibi sert kabuklu meyvelerin peynirlerde kullanımına da koşullar getirildi. Tebliğde belirtilen istisnalar dışında bu ürünler tane veya parça halinde kullanılabilecek; ezme ya da püre olarak eklenemeyecek.
Üretiminde çeşni kullanılan peynirlerin etiketlerinde, çeşni maddesinin adı ürün adıyla birlikte temel görüş alanında belirtilecek.

ESKİ KAŞAR İFADESİ HER ÜRÜNDE KULLANILAMAYACAK

Yeni düzenlemede kaşar peynirlerinin etiketlerinde kullanılacak “eski” ifadesi için de açık bir süre koşulu bulunuyor.Buna göre bir kaşar peynirinin etiketinde “eski” ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün en az 120 gün olgunlaştırılmış olması gerekecek.
Olgunlaştırılarak satışa sunulan peynirlerin etiketlerinde, son tüketim tarihinin yanı sıra üretim tarihi ve olgunlaştırma süresi de belirtilmesi gereken bilgiler arasında yer alıyor.Bu düzenleme sayesinde tüketici, satın aldığı peynirin ne kadar süre olgunlaştırıldığına ilişkin daha açık bilgi görebilecek.

PEYNİRLER 10 DERECENİN ALTINDA MUHAFAZA EDİLECEK

Peynirlerin taşınması, depolanması ve satışa sunulmasına ilişkin sıcaklık koşulları da yeni tebliğde yer aldı.Buna göre tebliğ kapsamındaki teleme ve peynirlerin muhafaza, taşıma ve piyasaya arz süreçlerinde 10 derecenin altındaki sıcaklıklarda tutulması zorunlu olacak.Düzenleme, peynirlerin üretim tesisinden satış noktasına kadar uygun sıcaklık koşullarında korunmasını öngörüyor.

ÜRETİCİLERE 30 NİSAN 2027'YE KADAR SÜRE

Yeni Peynir Tebliği, 10 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Ancak hâlihazırda faaliyet gösteren gıda işletmelerinin yeni hükümlere uyum sağlaması için geçiş süresi tanındı.Buna göre mevcut işletmeler, 30 Nisan 2027 tarihine kadar üretim ve etiketleme koşullarını yeni tebliğe uygun hâle getirmek zorunda olacak. Bu tarihe kadar söz konusu işletmeler için 2015 tarihli tebliğin hükümleri uygulanmaya devam edecek.
Geçiş süresinin sona ermesinden önce piyasaya sunulan peynirler, belirlenen koşullarla raf ömürleri sonuna kadar satışta kalabilecek. Ancak dilimlenebilir eritme peynirleri için özel bir istisna bulunuyor. Bu ürünlerin yeni tebliğe uygun olmayanları 30 Nisan 2027'den sonra piyasada bulunamayacak.Yeni düzenlemeyle peynirlerin içeriği, üretim yöntemi, ambalajı ve etiket bilgilerinin daha açık kurallara bağlanması amaçlanırken mevcut üreticilerin yeni standartlara geçişi için yaklaşık altı aylık bir süre öngörüldü.