Kayseri’de 300 yıllık konakta soğan, sarımsak ve eski kıyafetler 'bin yıllık' kağıda dönüşüyor!

Kayseri’nin Talas ilçesinde atölyeye çevrilen 300 yıllık konakta Orta Asya’da 2 bin yıl önce kullanılan geleneksel yöntemlerle kağıt üretiliyor. Atölye sorumlusu ve kağıt ustası Selçuk Kılınç, “Geleneksel anlamda, İslami eserlerde ve klasik sanatlarda kullanılan kağıtları üretiyoruz. Asitsiz ve el yapımı kağıtlar hazırlıyoruz. Buradaki asıl amacımız üretim değil, eğitim vermek. Kayseri’de ve İç Anadolu’da bu sanat alanında tek atölye burası” dedi.

Kentte ‘Osmanlı Sokağı’ olarak bilinen Talas ilçesi Kiçikoy Mahallesi’nde yer alan tarihi Ali Saip Paşa Sokağı’nda yer alan 300 yıllık konak, Talas Belediyesi tarafından atölyeye çevrildi. Klasik Sanatlar Akademisi ismi verilen atölyede; Orta Asya’da 2 bin yıl önce kullanılan geleneksel yöntemlerle kağıt üretiliyor. İlçeye özgü ‘dut’ ağaçlarının dalları, kullanılmayan yiyecekler, giyilmeyen kıyafetler tarihi konaktaki atölyede geleneksel usulle öğütülerek sanatsal kağıt hamuru elde ediliyor.

Tokmak ile dövülen hamur kağıdı, liflere ayrılıyor. Kalıplara alındıktan sonra keçe veya kabuk bezi gibi ince bir malzeme üzerine transfer edilen geleneksel kağıtlar ardından da oda sıcaklığında ya da gün ışığında kurumaya bırakılıyor. Kuruduktan sonra sanatsal kağıt olarak kullanılan lifli kağıtlar sanat eserlerine dönüşüyor ve bin yıllarca özelliklerini koruyor. Atölyede üretilen kağıtlar ve eğitim teknikleri ilerleyen günlerde açılması planlanan Kağıt Müzesi’nde sergilenmeyi bekliyor.

Atölye sorumlusu ve kağıt ustası Selçuk Kılınç, “Orta Asya’da bu şekilde üretilmiştir. Burada geleneksel anlamda, İslami eserlerde ve klasik sanatlarda kullanılan kağıtları üretiyoruz. Asitsiz ve el yapımı kağıtlar hazırlıyoruz. Buradaki asıl amacımız üretim değil, eğitim vermek. Kayseri’de ve İç Anadolu’da bu sanat alanında tek atölye burası. Burada hiçbir bilgiyi saklamıyoruz. İçine kattığımız malzemeleri ve uyguladığımız yöntemleri gizlemiyoruz. İpekten, pamuktan, ketenden; her türlü lifli bitkiden, sarımsak ve soğandan kağıt üretiyoruz. Bunları insanlara gösteriyoruz” dedi.

İlçeye özgü dut ağacının Orta Asya’da kağıt üretiminde önemli bir faktör olduğuna dikkat çeken Kılınç, “Orta Asya’da kullanılan tekniklerle, kağıdın ilk bulunduğu dönemlerde dut ağacından başlanıp daha sonra lifli bitkilerle devam eden bir kağıdın serüveni var. Biz bu tür malzemelerden kağıt üretiyoruz. Mesela, dut ağacından kağıt üretiyoruz. Çünkü dut ağacından yapılan kağıt kolay kolay güvelenmeyen ve bozulmayan bir kağıt türüdür.

Orta Asya’da da bu şekilde üretilmiştir. Biz de burada görevimizi yaparken insanlara kağıdın nasıl üretildiğini ve tekniklerini anlatıyoruz. Yakın zamanda bunun eğitimlerini vereceğiz. Özellikle çocuklara eğitimler vereceğiz. Yetişkinlere eğitimler vereceğiz. Burada kağıt ustaları yetiştireceğiz. Aldığım eğitimi burada yansıtacağım ve Kayseri’de bu iş bu şekilde yürütülecek” diye konuştu.

Atölyede üretilen kağıdın ham maddesinin Türkiye’de yetişen ürünlerden oluştuğuna da vurgu yapan Selçuk Kılınç şöyle konuştu:

“Buradaki amacımız şu: sanat camiası bu kağıtları kullanırken aldığı kağıtları Çin, Japonya ve başka ülkelerden ithal ediyor. Onlara para veriyoruz ve paramız dışarıya gidiyor. Halbuki bu kağıtlar burada üretilebilecek kağıtlar. Burada üretilen sanatsal ve asitsiz kağıtlar. Biz, bin yıllık bir kağıt üretiyoruz. Bunun üzerine eserinizi yapıyorsunuz ve eseriniz bin yıl yaşıyor. Fabrikasyon olarak kırtasiyeden aldığımız kimyasal maddelerle ağartılmış kağıtlar 100-150 yıllık bir ömürleri var. Mesela siz sanatçısınız yaptığınız eserin uzun ömürlü olmasını istemez misiniz? O yüzden bu kağıtlar tercih ediliyor. Bu kağıtların kullanım amacı bu şekildedir. Biz bunları hem burada anlatıyoruz. Eğitim veriyoruz hem de bir taraftan da üretmiş oluyoruz. Ürettiğimiz kağıtları da yine sanatsal olarak kullanıyoruz.”

Türkiye’de benzer yöntemi kullanılan sayılı atölye olduğunu da belirten Kılınç, “Bu yöntemle kağıt üreten birkaç tane merkez var. İzmir’de, İstanbul’da, Kocaeli’de, Bolu’da birkaç tane bu tarz atölye var. Geleneksel anlamda birtakım hızlandırıcı makineler var. Kağıt yapımında onları kullanıyorlar. Onlarda aynı şekilde değişik kağıtlar üretiyorlar ama bizim yaptığımız tamamen geleneksel. Orta Asya’da yapılan şekilde teknolojik alet kullanmadan burada kağıdımızı üretiyoruz. İnsanlara da zaten bunu anlatıyoruz. Siz evinizde istediğiniz gibi kağıdınızı üretebilirsiniz. Bir kovanın içine su doldurup, bir hamur elde edip, bir kalıpla birlikte kağıdınızı üretebilirsiniz. Bunun zor olmadığını anlatıyoruz. Burası turizm sokağı olduğu için yerli ve yabancı turistlere bu imkanı sunup geleneksel yöntemle kağıt üretimini anlatacağız” ifadelerini kullandı.

Vatandaşlardan aldıkları tepkilere de değinen Selçuk Kılınç, “Burada ürettiğimiz örnek kağıtlar farklı bitkilerden üretiliyor. Giydiğimiz kıyafetlerin çoğu aynı zamanda da kağıdın ham maddesi. Kıyafet atıklarından da burada kağıt üretiyoruz. Her türlü lifli bitkiden kağıt üretiyoruz. Ürettiğimiz kağıtları da burada sergiliyoruz. İnsanlar bunları gördüğünde şaşırıyor. ‘Soğan-sarımsaktan da mı kağıt üretiliyor’ diyorlar. ‘Gerçekten bu kağıt mı’ diyorlar. Dokunduklarında çok şaşırıyorlar. Çok ilgi çekici ve verimli bir atölyemiz var. İlerleyen günlerde burada alınan eğitimlerle Kayseri’de kağıt üreten insanlar çıkacak. Burada asıl amacımız insanlara geri dönüşümünün önemini de anlatmak. En ufak bir kağıt bile geri dönüştürülebilir bir madde. Çöpe atmayın. Ormanların yok olmaması için geleceğimize sahip çıkmamız gerekiyor. Bunu çocuklarımıza iyi anlatmak gerekiyor. Bizim için kağıt milli servet. Kağıdımıza ve ormanlarımıza sahip çıkmamız gerekiyor” dedi.