Dünyanın gözü kulağı Afrika ülkesi Etiyopya'daki iç savaştaki gelişmelerde. Binlerce savaş esiri askerin yer aldığı video şok etkisi yarattı, görüntü ülke başbakanının cepheye savaşmaya gitmesinden bir gün sonra yayınlandı.
Etiyopya'da bir yıl önce patlak veren iç savaşta, isyancı Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'nin (TPLF) başkent Addis Ababa'ya kadar yaklaşmasıyla dünya Doğu Afrika ülkesine kilitlendi.
2019 yılında Nobel Barış Ödülü kazanan Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Pazartesi günü isyancılarla savaşmak için cephe hattına gideceğini Twitter hesabından ilan etti.
Abiy Ahmed'in Twitter paylaşımı, TPLF isyancılarının Addis Ababa'ya 220 kilometre kadar yaklaşması üzerine geldi. İsyancılar, halihazırda ana yol üstündeki Shewa Robit'e kadar ulaşmış durumda.
Yaklaşık 5 milyon kişinin yaşadığı başkente yürüyen isyancı TPLF, Abiy Ahmed'in cepheye gitmesi üzerine sosyal medya hesabından ise binlerce Etiyopya askerinin savaş esiri olduğunu gösteren bir video paylaştı.
Henüz bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmayan görüntülerdeki devasa kalabalık sosyal medyada hızla yayıldı ve dünya çapında şok etkisi yarattı.
Demokratik sistemi hayata geçirmeye çalışan ve ekonomik olarak büyüyen 122 milyon nüfuslu Etiyopya, son yıllarda olumlu haberlerle dünya gündemine girdi. Bu, onlarca yıl dünyanın en yoksul ülkelerinden biri olan Etiyopya için çok önemli bir değişiklikti.
Ancak Etiyopya'nın kuzeyinde yer alan Tigray'da başlayan iç savaş, uluslararası baskıya rağmen birinci yılını doldurdu. TPLF adlı milis örgütlenmesi, 1991 yılında hükümeti deviren ittifakın bir parçasıydı.
Bu yapı, Nobel Barış Ödülü sahibi Başbakan Abiy Ahmed'in TPLF'nin katılmayı reddettiği yeni bir koalisyon hükümeti kurduğu 2019 yılına kadar etkili olmayı sürdürdü.
Tigray'da iktidarını sürdüren Halk Kurtuluş Ordusu Eylül 2020'de Ahmed hükümetinin ulusal düzeyde Covid-19 salgını nedeniyle seçimleri erteleme kararını tanımayarak seçimlere gitti.
İki ay sonra TPLF birlikleri bölgedeki Etiyopya ordusuna ait bir üsse saldırı düzenledi. Federal hükümet de yanıt olarak Tigray'a karşı büyük bir askeri harekata girişti.
Silahların konuşmaya başlamasıyla isyancıların ilerleyişi Etiyopya ordusu tarafından kırıldı ve milislerin yönetim merkezi Mekelle'de kontrol sağlandı. Ancak 29 Haziran tarihinde durum değişti.
İsyancılar 29 Haziran Salı günü Mekelle'yi ele geçirdi. Kent, Kasım ayından bu yana hükümet güçleri tarafından kontrol ediliyordu. İsyancıların girişi sonrasında kent sokaklarında kutlamalar yapıldı.
Etiyopya hükümeti ateşkes ilan etse de silahlar konuşmaya devam etti, sağlıklı haber alınamayan çatışma bölgesinden 2 milyonu aşkın kişi evlerini terk edip kaçmak zorunda kaldı.
İnternet ve telefon hatları kesildiği için çoğunlukla haber alınamayan Tigray bölgesinden, binlerce kişi komşu ülke Sudan'a sığındı. BM'ye göre, 5 milyonu aşkın insan acil gıda ihtiyacı içinde ve en az 350 bin kişi açlıkla yüzyüze.
Komşu Eritre'nin ordusu, şu anda Tigray'daki statüleri net olmamasına rağmen, geçen yıl Kasım ayında, bölgede isyancılara karşı Etiyopya ordusunu destekledi.
BBC Afrika Muhabiri Emmanuel Igunza, bölgedeki çatışmaların komşu Eritre'yi de içine çektiğini ve genel olarak Doğu Afrika'daki güvenliği tehdit ettiğini söylüyor.
On binlerce insanın öldüğü çatışmalarda taraflar birbirlerini toplu katliamlarla suçladı. Birleşmiş Milletler (BM), Tigray'da devam eden çatışmada sivillerin öldürülmesinin savaş suçları kapsamına girebileceğini açıkladı.
TPLF ile birlikte yabancıların da savaştığını belirten Başbakan Ahmed, ayırca Etiyopya ordusunda savaşan askerlerin 'elleri ve ayakları bağlanmış olarak öldürülmüş bedenlerinin bulunduğunu' da söyledi.
Uluslararası Af Örgütü ise, 9 Kasım akşamı Tigray'ın güney batısındaki May Cadera kasabasında 'çok sayıda, muhtemelen yüzlerce sivilin bıçak ve palalarla öldürüldüğünü' teyit ettiğini duyurdu.
Örgüt, dijital olarak doğrulanmış korkunç fotoğraf ve videolarda 'cesetlerin sokaklarda sürüklendiğinin görüldüğünü', öldürülenlerin bölgedeki çatışmalarla alakası olmayan işçiler olduğunu açıkladı.
Tigray bölgesinde yaklaşık 7 milyon kişi yaşıyor. Tigraylılar Oromo ve Amharalardan sonra ülkedeki üçüncü büyük etnik toplumu oluşturuyor. Etiyopya etnik ayrımlara göre büyük ölçüde özerk 10 eyalete bölünmüş bulunuyor ama federal bir merkezi devlet ve kurumları da var.
Etiyopya'nın son imparatoru Haile Selasiye'nin 1974 yılında bir darbe ile devrilmesini izleyen uzun askeri yönetim ve iç savaş döneminde ağır yaralar alan bu bölgede merkezi hükümete karşı derin bir hoşnutsuzluk var.
Tigray, 1 milyondan fazla kişinin öldüğü ve 2 milyonu aşkın insanın göç etmek zorunda kaldığı 1983-1985 yıllarındaki büyük kıtlığın merkezindeydi. Onlarca yıl devam eden görece istikrar döneminin ardından, 2020 yılının Kasım ayında Tigray bölgesel yönetimi ile federal hükümet güçleri arasında çatışmalar patlak verdi.