Devlet, farklı isimler altında karşılıksız ödeme yapıyor. Bu ödemelerden çoğu kişi haberdar değil. Üstelik bu yıl hepsi zamlı. Devlet tarafından sağlanan ve unutulan destek ödemelerini almayan vatandaşlar için geriye dönük ödeme bulunuyor. Bu ödemeler için uygulanan yasal sınır 5 yıl. İşte o ödemeler...
Rapor parası
Hastalık ya da iş kazası sonrası rapor alınan sürelerde patron maaş ödemez, ödemeyi Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) yapar. Buna iş göremezlik ödeneği (istirahat) parası denir. Ödeme son 3 aylık brüt kazanca göre hesaplanıyor.
En düşük günlük ödeme ayakta tedavide 65.40 lira, yatarak tedavilerde 49.05 lira. Bu parayı Bağkurlu da alır. Rapor parası rapordan 2 gün eksik ödenir. Örneğin; 30 gün rapor alan asgari ücretliye 28 gün üzerinden yatarak tedavide 1.373 lira, ayakta tedavide ise 1.831 lira ödenir.
Emzirme ödeneği
SGK, halk arasında süt parası olarak bilinen emzirme ödeneği de veriyor. Bu para için anne veya eşinin SSK veya Bağkurlu olması ve en az 120 gün prim ödemiş olması yeterli. SGK il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine 5 yıl içinde başvurulabilir. Bu ödeme 1 Ocak itibarıyla 201 liraya çıktı.
Doğum izni
Doğum öncesi ve sonrası toplam 112 gün izin kullanan anneler, çalışmadıkları sürenin parasını alabiliyor. Asgari ücretlinin aldığı en düşük ödeme 7.325 lira.
Para annenin adına açılan Ziraat Bankası hesabına yatıyor. Paranın yatıp yatmadığı, doğum izni biter bitmez ‘turkiye.gov.tr’den kontrol edilebilir. Doğum parasının yanında ilk çocukta 300 lira ödeme yapılıyor.
Yetim kızlara çeyiz için toplu ödeme
Yetim kız çocuklarına maaş bağlanırken, evlenmeleri durumunda çeyiz parası ödeniyor. Bu ödenek SSK veya Bağkurlu anne veya babasının vefatı nedeniyle yetim maaşı alan kız çocuklarına veriliyor. Kız çocukları evlendiklerinde yetim maaşları kesilir.
Kesilen maaşın 2 yıllık tutarı (24 maaş), kız çocuğuna evlendiğinde toplu olarak peşin ödeniyor. Başvuru nikah kıyıldığı tarihten sonra 5 yıl içinde SGK ilk müdürlükleri ya da sosyal güvenlik merkezlerine yapılıyor.
Tedavide yol gideri
Yol ve gündelik ödemesi sigortalının kendisine ve bakmakla yükümlü bulunduğu hak sahiplerine yani anne, baba, eş ve çocuklara PTT aracılığıyla yapılır. Bunun için kişinin tıbbi (organ nakli, kontrolü, kanser tedavisi, meslek hastalıkları, acil gibi haller) ve zorunlu nedenlerle yerleşim yeri dışında başka bir hastaneye sevki gerekiyor.
Başvuru SGK il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezlerine yapılıyor. Ödemede ‘Karayoluyla Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi’nde yer alan ücretler dikkate alınıyor.
Cenaze ve ölüm yardımı
Ölen kişi adına 360 günlük sigorta primi (Bağkur, SSK) yatırılmış olması bu ödeme için yeterli. Ölümün gerçekleştiği tarihte kişinin sigortalı olması gerekmiyor. Bu ödemede 5 yıllık zamanaşımı var. Ödenek 1 Ocak itibarıyla 801 lira olarak uygulanıyor.
Aynı şekilde memurlar için de 801 liralık cenaze ödeneği uygulanıyor. Memurlar için ayrıca en az 2.934 liralık ölüm yardımı veriliyor.
Milletvekili iken ölen için 16 bin 651 lira, milletvekilliği bittikten sonra ölen için de 8.326 lira ölüm yardımı var. Ödemede öncelik eş ve çocukların. Yoksa, ödemeyi anne-baba ya da kardeş alır. Bir dilekçeyle sosyal güvenlik merkezlerine başvurmak yeterli.
Hasta ve engelliye bakana
Devlet, engelli ya da yaşlı olduğu için bakıma muhtaç kişilerle aynı çatı altında yaşayan akrabaya evde bakım parası ödüyor.
Memur maaşındaki artışa bağlı olarak son gelen zamla bu ödeme 1.544 liraya çıktı. Evde bakım parası için Aile Bakanlığı’nın il ve ilçe müdürlüklerine başvuruluyor.
Emeklilik ümidi tükenene iade
Bazı sigortalılar yaşı doldurmasına rağmen emeklilik için gerekli primi tamamlayamıyor.
Bu kişiler o ana kadar ödedikleri primleri SGK’dan toplu olarak geri isteyebiliyor. Bunun için SGK’ya dilekçeyle başvurmak gerekiyor.