Memur, işçi fark etmiyor çalışanlar işten ayrılsalar bile mesai, yıllık izin ve ikramiye gibi haklarını almaları için zaman aşımı süresi var. Peki bu süre kaç yıl? SGK primleriniz ödenmemişse ne yapmanız gerekir? Evde kişi başına düşen geliri en fazla 701,32 TL olanlar nereden destek alır? Emekli olmanız için prim ve yaş şartının dışında ne gerekiyor? Engelli annesi nasıl emekli olur? Aylık bağlamada kriter ne zaman değişti! İşte o sorular ve cevapları…

CEVAP: İşçi özlük alacakları  (fazla mesai, yıllık izin ve ikramiyeler gibi) iş akdi sona erdikten sonra 5 yıllık zaman aşımına tabidir. Tazminatlar ise 10 yıllık zaman aşımına tabidir. Tarafınıza ödenmeyen haklarınız varsa alacak davası açabilir veya Alo 170’i arayarak denetim talebinde bulunabilirsiniz. İş akdinizin devamını de ele alırsak bu durumu öncelikle varsa sendika temsilciniz ve sonra hastane yönetimine ileterek yürütmeniz gerekmektedir.

Askerlik  1995/1997 Arası 540 gün borçlanma yapabilir miyim emekliliğimi daha erkene alır mı? Size sormak istediğim 4.yıl yurtdışında yaşadım fakat kaçak olarak sadece 3 aylık turist vizem var geçmiş bunu borçlanabilir miyim? Saygılarımla kolay gelsin Mahmut Acer...CEVAP: Öncelikle sigortalılık başlangıcınız askerlik hizmetinizden önce olduğundan borçlanma yapmanız durumunda yaş şartında bir indirime gidilemeyeceğini belirtmek isterim. 14.08.1990 Tarihli sigortalılık başlangıcınıza göre 52 yaş 5525 prim günü şartlarına tabisiniz. Mevcutta Bağkur süreleriniz de dahil 5205 prim gününüz var. Eksik kalan 320 günü ister çalışarak ödeyin ister isteğe bağlı olarak ödeyin. Tabi askerlik borçlanması şeklinde de tamamlayabilirsiniz. Daha sonrasında 52 yaşınızı beklemeniz gerekecektir. Yurtdışında kayıt dışı çalıştığınız süreleri borçlanmanız mümkün değildir.

CEVAP: Emeklilik müracaatında yaş ve prim günü şartı dışında kuruma herhangi bir borcunuzun da bulunmaması gerekiyor. Başvuru esnasında olmayıp sonrasında tahakkuk eden borçlar için kurum sigortalıya ödeme emri gönderir. Ödeme emrini belirtilen süre içerisinde ödemezseniz başvurunuz iptal edilir. Borcunuzu ödedikten sonra tekrardan emeklilik tahsis talebinde bulunmanız gerekir. Bu konuyla ilgili herhangi bir düzenleyici torba kanun çalışması bulunmamaktadır.

CEVAP: Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden 51 yaş 5450 prim gününe tabisiniz. Prim günlerinizi tamamlamış ancak yaşa takılmışsınız. Mevcut durumda sadece malul ya da engelli raporunuzun olması halinde yaş şartı aranmaksızın emekli olabilirsiniz. Bunun dışında ne yazık ki emeklilikte yaşa takılanlara bir düzenleme yapılmadı. Yıllardır siyasi partiler bu yönde oldukça fazla mesai harcamış ancak bir sonuç alınamamıştır. En son geçtiğimiz yıl sayın Cumhurbaşkanı bir araştırma yapılmasını talep etmiş ancak yine somut bir adım atılarak düzenleme yönüne gidilmemiştir. Sonrasında yine sayın Cumhurbaşkanı, Çalışma Bakanı ve Hazine ve Maliye Bakanımız da bu konunun gündem dışında olduğunu söylemiştir. Önümüzdeki dönem için de bu yönde bir çalışma olacak gibi görünmüyor.

CEVAP: Öncelikle belirtmek isterim ki eli öpülecek bir babaanneye sahip torununuz. Söylemek istediğim çok şey var ama ben sadece sorunuza cevap vereyim şimdilik; durumu olmayan ve muhtaç kimselere Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birçok yardım sağlamaktadır. Bu yardımlara erişebilmeniz için hanedeki kişi başına düşen gelirin en fazla 701,32 TL olması gerekmektedir. Yani bulunduğunuz hanede siz ve torununuz yaşıyorsa sadece toplamda 1.402,64 TL’den az geliriniz mevcutsa bu yardımlardan faydalanabilirsiniz. Sağlanan yardımlara aşağıdaki link üzerinden ulaşabilirsiniz. Bazı il ve ilçe Belediyeleri ve Kaymakamlıkları da yardıma muhtaç ve durumu olmayan ailelere eğitim, gıda ve yakacak yardımı sağlamaktadır. Yardımlar listesine buradan ulaşabilirsiniz.https://www.ailevecalisma.gov.tr/sygm/programlarimiz/sosyal-yardim-programlarimiz/

Sigortalı işe giriş bildirgeleri ve bordroların bildirimleri 1990 – 2000 yılları arası cezalar yüksek olmadığından işverenlerin çokta üzerinde durduğu bir yükümlülük değildi. Yani işveren sizin işe girişinizi yapıyor ama prim ödemeye 2-3 yıl sonra da başlayabiliyordu. Ancak bu durum sorun yaratınca önlem alınmaya başlandı. Sosyal Güvenlik Kurumu’nın bu gibi hataları kabul edip düzeltmesi de yasal olarak mümkün değil. Ancak hizmet tespit davası işçinin lehine sonuçlanırsa hizmete işleniyor. Sizin bu döneme ilişkin elinizde bir belge ya da ispatlayıcı delilleriniz varsa dava yoluna gidebilir işe girişinizi saydırabilirsiniz. Konuyla ilgili bir avukattan destek almanız gerekecektir.

CEVAP: Öncelikle belirtmem gerekir ki staj süreleri sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmemektedir. Sigortalılık başlangıç tarihiniz 23.11.1995 tarihinden önce ise 55 yaş 5750 prim günü, bu tarihten sonra ise 56 yaş 5825 prim günü şartlarına tabisiniz. 1995 Yılındaki girişiniz staj süresi ise ilk sigortalılık tarihinize göre yeniden hesaplama yapmak gerekecektir. Bana doğum tarihinizi, ilk uzun dönem çalışmaya başladığınız tarihi de belirterek tekrardan mesaj atarsanız detaylı olarak yeniden bir hesaplama yapabiliriz.

CEVAP: EYT ile ilgili herhangi bir yasa düzenlemesi gerçekleşmesi durumunda yararlanabilirsiniz. Ancak şuan değiştiremeyeceğimiz gerçek siz de milyonlarca yaşa takılan vatandaşımızdan birisiniz. Askerlik borçlanmanıza gelecek olursak sizde yaşı değiştiren bir durum olmayacak. Sigortalılık başlangıç tarihi askerlikten sonra olan kişiler için askerlik süresi boyunca borçlanma suretiyle sigortalılık başlangıcı geriye çekilir. Siz zaten askerden önce sigortalı olmuşsunuz, borçlanma size sadece prim günü kazandırmış olacaktır ki buna da ihtiyacınız yok. Mevcut sigortalılık başlangıç tarihinize göre 53 yaş 5600 prim günü şartlarına tabi bulunmaktasınız.

CEVAP:Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden istenilen yaş şartını tamamlamışsınız ancak prim günü eksiğiniz bulunmaktadır. Mevcut durumda 47 yaş ve 5150 prim günü ile tahsis talebi gerçekleştirebilirsiniz. Eksik kalan 73 günü askerlik ya da yurtdışı borçlanması şeklinde borçlanabilir, isteğe bağlı ödeme yaparak ya da çalışarak da tamamlayabilirsiniz. Bunları yapacak imkânınız yok ise yine 15 yıl 3600 prim gününe istinaden yaşlılık aylığı talebinde bulunabilirsiniz.

Bağkur kapsamında emekli olabilmeniz için 9000 prim gününe ihtiyacınız olacaktır. Bu süreyi tamamlamak istemiyorsanız 5400 gün ile 60 yaşınızda yaşlılık aylığına da müracaat edebilirsiniz. Prim günlerinizi askerlik borçlanması veya mümkünse yurtdışı borçlanması şeklinde de tamamlayabilirsiniz. 4/a Sigortalısı olmak isterseniz son 1261 gün sigortalı olarak hizmet bildirmeniz gerekecektir. Bu durumda tüm hizmetleriniz 4/a kapsamında değerlendirilecektir. Sigortalı olarak 49 yaş 5300 gün ile tam aylık yada 60 yaş 3600 gün ile yaşlılık aylığına müracaat edebilirsiniz. Toplamda 3896 prim gününüz var ama Bağkur’a tabisiniz, 4/a’ya tabi olmak için 1261 gün sigortalı olarak hizmet bildirmeniz gerekmektedir.

08/09/1999 Tarihi sonrası sigortalı olan tüm erkek 4/a’lılar 60 yaş 7000 prim günü şartıyla tahsis talebi gerçekleştirmektedir. Askerlik süreniz 395 gün ise borçlanma yaparak 58 yaş 5975 prim günü şartına indirebilirsiniz. Borçlanmanızda dikkat etmeniz gereken nokta 08/09/1999 ve öncesi bir tarihe sigorta başlangıcınızı çekmektedir. Uzun dönem askerlik yaptıysanız yukarıda belirtilen süre kadar borçlanma yapabilirsiniz.

CEVAP: Sigortalılık öncesi gerçekleşen doğumlara borçlanma imkânı getirilmesi birçok kez gündeme getirildi. Meclise bazı partiler kanun teklifi bile sunmuş ancak kabul görmemiştir. Sigortalılık öncesi doğum borçlanması imkânı tanınması halinde yaklaşık 1 milyona yakın kişi emeklilik imkânına kavuşacaktır. Emeklilik sorunuza gelecek olursak 09.09.1999 sonrası sigorta girişi olan tüm erkek 4/a’lılar 60, kadın sigortalılar ise 58 yaşında 7000 prim günü şartına tabi emekli olacaktır. Yaşlılık aylığı almak ister ise eşiniz 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 prim günü ve 60 yaş şartını tamamlaması gerekecektir.

Hizmet dökümünüzde başlangıç gözükse dahi karşılığında ödenmiş prim gün sayısı yok ise bu tarih sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilmemektedir. Bu yatırılmamış günler için hizmet tespit davasına gitmeniz gerekir ancak mevcut durumda 35 yıl geçtiği içi hak düşürücü süre göz önüne bulundurulduğunda davayı kazanmanız mümkün gözükmemektedir. 1985 Harici kabul görülen sigortalılık başlangıcınızı tam olarak belirtmemişsiniz. Ancak hesaplamalarınıza göre askerlik borçlanması sonrası sigorta başlangıcınız 23.11.1989’a iniyorsa dediğiniz gibi 51 yaş 5450 prim günüyle tahsis talebinizi gerçekleştirebilirsiniz.

01 Ağustos 2019 tarihinden önce yurtdışı borçlanması yaptıysanız ve ev hanımlığına bağladığınız 1990 itibariyle tahakkukunuz yapılmışsa 47-48 veya 49 yaşınızda emekli olabilirsiniz. Size net bir tarih verebilmemiz için yurtdışı borçlanması yaptınız aralığı öğrenmemiz gerekir. Elinizde bulunan borç tahakkukunda bu bilgiler mevcuttur. Sizi 1990 yılından itibaren borçlandırmışlarsa hemen emekli olabilirsiniz. Bağlanacak aylık tutarı da yine borçlanma miktarınıza göre şekillenmektedir. Asgari ücret üzerinden borçlanacaksanız en düşük alacağınız aylık 1.500 – 1.750 TL olacaktır.

Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden tahsis talep başvuru şartlarınız 55 yaş 5750 prim günüdür. Bu bilgiler 4/a sigortalıları için geçerlidir, 4/b sigortalısı iseniz yaş şartı değişmeksizin 9000 prim gününe ihtiyacınız olacaktır.

Ağır engelli çocuğu bulunan sigortalılara 5510 sayılı kanunla birlikte erken emeklilik hakkı tanınmıştır. Kanun gereği kişinin bildirmiş olduğu her bir yıl için 90 gün fazladan prim günü hesap edilir ve bu süre yaş şartından da indirilir. 5510 Sayılı kanun 01.10.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Kanunlar geriye yönelik uygulamaya gidemediği için bu tarih öncesi süreler ne yazık ki dikkate alınmamaktadır. Eşiniz Bağkur sigortalısı olduğundan 58 yaş ve 9000 prim gününe tabi olacaktır. 2008 Yılından bu güne kadar 12 yıllık sürede 1080 prim günü hizmetine ayrıca eklenecek ve yaştan indirilecektir. 1080 gün primden düşüldüğünde 7920 gün 55 yaşa inmiş oluyor. Eşiniz 51 yaşında, 53 yaşına geldiğinde bir SGK merkezine giderek dilekçe ile emeklilik yaşı hesaplaması talep edebilirsiniz.

Sigortalılık başlangıcınıza göre emeklilik hesaplamalarınız doğrudur. Ancak, malullük ya da engellilik dışında ne yazık ki daha erken emekli olabileceğiniz bir imkan bulunmamaktadır. Sağlık sorununuz varsa heyete girebilir yüzde 40 ve üzeri bir rapor alırsanız malul ya da engelli emekliliğine müracaat edebilirsiniz.

Ek 5 tarım sigortalılarının emeklilik koşullarında normal 4/a sigortalılarından hiçbir farkı yoktur. Tarım sigortasının en önemli avantajı ödenen prim tutarının düşük olmasıdır. Tarım Bağkur’undan çıkmanız için son 1261 günden fazla tarım sigortası ödemeniz gerekiyordu ve siz 1273 gün tarım sigortası bildirmişsiniz. Bu durumda 6101 günlük tarım Bağkur’u süreleriniz de tarım sigortasına aktarılacaktır. Tarım sigortası kapsamında 56 yaş 5825 prim gününe tabisiniz ve siz tüm şartları yerine getirmiş görünüyorsunuz. Tahsis talebinde bulunmak için en yakın Sosyal Güvenlik Merkezine müracaat edebilir, emeklilik müracaatında bulunabilirsiniz.