Enflasyondaki yüksek oranlı artışın sürmesi, çalışan kesimin alım gücünü önemli miktarda düşmesine neden oldu. Çalışanların gözü bir yandan hükümetin açıklayacağı asgari ücret ile ilgili yeni bir karara çevrilirken, hükümetin kararından bağımsız olarak iş dünyasından ücretlere artış beklentisi de arttı.

Hükümetin kararı henüz açıklanmazken, çok sayıda firma çalışanlarına zam yapmak için hareket geçti. Açıklanan zam oranları yüzde 15 ile 30 arasında değişiyor.

Kimi firmalar da ücretlere seyyanen bin TL ile 1.500 TL arasında artışlar yaptığını açıkladı. Bazı firmalar ise temmuz başında ücret artışı yapmaya hazır olduğunu, olası asgari ücret kararını beklediklerini belirtiyor.

Ücret artışlarının yanısıra, bazı firmalar, yol, yemek ve bayram ikramiyeleri gibi yan ödemelerde de iyileştirmeler yaptıklarını bildirdiler.

Asgari ücret artışı çerçevesinde yapılacak zamlarının vergiden muaf kısmın dışına çıkacağı ve artan miktarın vergilendirmeye tabi olacağına da işaret edilerek, bu çerçevedeki artışların da vergiden muaf tutulması istendi.

Dünya gazetesinin sorularını yanıtlayan, Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası (TÜGİS) Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Buzbaş, asgari ücretin vergiden muaf olduğuna dikkat çekerek, işverenin inisiyatifi ile yapılacak artışın vergi dilimine gireceğini söyledi. Buzbaş “Firmalar bu desteği çalışanlarına verirken, devletin bundan vergi alması doğru değil.

Çünkü adam yüzde 25 zam yapıyorsa zaten yüzde 10’nu vergiye gidecek. İşverenin yaptığı iyi niyetli destek motivasyonu yarı yarıya düşecek. Yani, çalışanın eline de bir şey geçmeyecek. Onun için yüzde 25 büyük gibi görünüyor ama hem vergisi hem de ücretindeki o artış nedeniyle vergi diliminin artmasına yol açacak. Pirince giderken bulgurdan olacaklar. Asgari ücretle endekslersek zaten hiçbir şey ifade etmez” dedi.

İkinci zammın asgari ücrette endekslenmesini doğru bulmadığını kaydeden Buzbaş, “Asgari ücreti gündemden çıkaralım. Firmaların, bu enflasyonist ortamda çalışanlarına muhakkak destek ve zam yapmaları lazım” dedi. Buzbaş, her firmanın kendi kazancına göre sürdürülebilir olması kaydıyla yüzde 20- 50 gibi zam yapabileceğini söyledi. Buzbaş, Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası’na üye işverenlerin yüzde 60’nın zam yaptığını, bu oranın yüzde 72’i bulmasını beklediğini belirtti.

Kimya sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin yüzde 80’nin 1 Temmuz itibariyle çalışanlarına zam yapacağını ifade eden Türkiye Kimya Sanayicileri Derneği (TKSD) Başkanı Haluk Erceber, “Firmalarımız yılbaşında yüzde 40 ila 50 oranında bir zam yapmıştı. Yeni süreçte de yüzde 35 civarında bir zam yapmaları bekleniyor” dedi.

Denizli Sanayi Odası Başkanı Müjdat Keçeci de yılbaşında yapılan asgari ücret artışının ardından devam eden yüksek enflasyonun alınan zamları erittiğini belirterek, “Asgari ücretin yeniden revize edilmesi gerekiyor. Bu hükümet veya özel sektör olarak gerçekleştirilebilir. Şirketler kendi çalışanlarının enflasyon nedeniyle yaşadıkları mağduriyetin devam etmemesi için ücret artışı yaparlar diye düşünüyorum” diye konuştu.

Kıvanç Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı ve aynı zamanda Adana Sanayi Odası Başkanı (ADASO) olan Zeki Kıvanç, genel ekonomik koşullar nedeniyle maddi zorluk çeken çalışanlarının ücretlerinin iyileştirilmesi yolunda adım attıklarını söyledi. Zeki Kıvanç, “Kıvanç Tekstil olarak çalışanların ücretlerinde bir iyileştirme yapılmasını gerekli görüyoruz. Ücretler, günün ekonomik koşulları karşısında iyileştirilecek” dedi.

Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, Ege ihracatçı birliklerinde birlik başkanlarıyla bu konuyu görüştüklerini, birçok ihracatçı ve sanayicinin ücret ayarlaması yaptıklarını öğrendiklerini kaydetti. Eskinazi, birçok firmanın ise ücret artışı için hükümetin asgari ücrete yapacağı iyileştirme oranının netleşmesini beklediklerini ifade etti.

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı Mahmut Asmalı, "Asgari ücretin revize edilerek çalışanların hak ettikleri ücreti alması gerektiğini her fırsatta söylüyoruz. Asgari ücretteki artışı gerekçe göstererek birçok işveren ürünlerine zaten zam yaptı. İş insanları, oda ve borsa başkanlarıyla da görüştük. Onlar da ‘evet biz kazanıyoruz, kazanırken çalışanımız da mutlu olsun istiyoruz’ diyorlar. İşverenler temmuzda asgari ücrete en az yüzde 20-25 zam yapılmasını bekliyor. Ancak devletin ekstra verilen ücretten de vergi almaması lazım." diye konuştu.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, "İşveren olarak bir taraftan, çalışanlarımızın hayat standardında yaşanan kaybı önlemek için adım atmamız lazım. Diğer taraftan da buna bağlı olarak kârımızı ölçülü bir noktada tutmalıyız. Enflasyonla ilgili ileri dönem olası fiyat hareketleri öngörüsüyle abartılı fiyat artışından kaçınmalıyız. Fiyatlarımızı daha makul seviyede tutarak, belli bir süre kârlarımızdan fedakarlık etmeliyiz. Enflasyon beklentisini mutlaka çok hızlı bir şekilde kırmamız lazım. Bunu kırdığımızda, ekonomideki diğer olumlu unsurlar da birleştiği anda, Türkiye'nin önü çok daha açık olacak. İş dünyasının önüne bazı fedakarlıklar getirmekle birlikte, tabi uzun vadede hem iş dünyasını hem de sorumluluğundaki çalışanları da daha olumlu bir noktaya taşıyacak bir süreç olacak. Tüccar, iş dünyası kamu ve bütün halkımız bu konuda duyarlı olmalı." şeklinde konuştu.

Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği (İGİAD) Başkanı Ayhan Karahan şu ifadeleri kullandı;

2022 İnsani Geçim Ücreti (İGÜ) belirlerken meydana gelen yüksek enflasyon nedeniyle ücretlerde 6 ayda bir artış yapılması gerektiğini gündeme getirmiştik. İGÜ'nün yılın ikinci yarısında da artırılması için çalışmalar başlattık. Bizim beklentimiz temmuz ayında asgari ücrette en az yüzde 25-30 olacağı yönünde.Enflasyonist baskıdan kurtulmak için öncelikle enerji maliyetleri sabit tutulmalı. Yüksek enflasyon psikolojisinden toplum olarak kurtulmamız lazım. Enflasyonla mücadele etmek için önce algıyı yönetmek gerekiyor. 'Nasıl olsa yüksek enflasyon beklentisi var, o zaman zamları yapalım' anlayışı işveren kesiminde maalesef var. Ürünlere gelen zamları piyasayı alıştırdılar.

Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Gürsel Baran yaptığı açıklamada, "İş dünyası olarak çalışanlarımızın enflasyon karşısında ezilmesini istemiyoruz. Ülkemiz için birlikte çalıştığımız, katma değer ürettiğimiz mesai arkadaşlarımızın refahını sağlamak da sadece devletimizin değil hepimizin görevi.Tabi dünya konjonktüründe yaşananlardan işverenlerimiz de etkileniyor. Bu nedenle devletimizin asgari ücrete yönelik desteğini sürdürmesi tüm kesimlerin bu süreci daha rahat atlatmasına katkı sağlayacaktır. Önümüzdeki günlerde hem işverenler hem de çalışanların refah seviyelerini koruyacak bir asgari ücret farkının belirlenmesi yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı sürdürülebilir büyümenin devamı açısından önemli." dedi.

İstanbul Hazır Giyim Ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği tarafından yapılan açıklamada ise, bütçesi uygun olan şirketlerin çalışanlarına yüzde 15 ile 25 arasında zam yapmayı planladığı duyuruldu. Zamlı maaşların temmuz ayında çalışanların hesabına yatırılacağı açıklandı.

Bir zam açıklaması da Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği'nden geldi. Ortalama yüzde 20'lik zam yapılmasının gündemde olduğu duyuruldu.

Ara zam ile ilgili açıklamalarda bulunan firma temsilcileri, ücret artışının yaşanılan hayat pahalılığı karşısında bir zorunluluk haline geldiğini ifade ediyor. Firmaların ücret zamlarıyla ilgili açıklamaları şöyle:

İSO 500’de 184. sırada yer alan Konya merkezli firma, asgari ücret zammını beklemeden, yaklaşık 5 bine yakın çalışanına ek 1.500 TL zam ve bir maaş ikramiye vereceğini açıkladı.

Konya merkezli tarım makineleri üreticisi olan şirketin yönetimi temmuz öncesi tüm çalışanlarına zam yaptı. 300 personelin ücretine 1.000 ile 1.500 arasında artırdı.

Konya OSB’de üretim faaliyetlerini sürdüren firma tüm çalışanlarına 1.000 TL zam yaptı. Hükümetin alacağı zam kararına göre artışına ekleme yapacak.

Bu dönemde 1 maaş teşvik primi ödedi. 1 Nisan 2022 tarihinden itibaren beyaz yaka personele 13 maaş ödenmesi kararı aldı. Buna ek olarak çalışanların ücretlerine yüzde 15 zam yapacak

Temmuz ayı itibariyle ücretlerde yüzde 35 oranında artış yapacağını duyurdu.

Ücretlere ve yan ödemelere yüzde 25, yemek bedellerinde yüzde 25, bayram çeklerinde yüzde 33 artış açıkladı.

1 Temmuz’dan itibaren ücretlere yüzde 30 zam yapacak. Ayrıca Kurban Bayramı öncesinde her personele 10 bin lira ödeme yapacak

Çalışanlarının aylıklarına iyileştirmeler yaptığını duyurdu.

Temmuz ayından geçerli olmak üzere çalışanların ücretlerine yüzde 15 ila yüzde 25 arasında değişen oranlarda zam yapacak.

İmkanlar ölçüsünde, ara zam ile çalışanlarına destek olacak.

Çalışanlara 1 Temmuz’dan itibaren gerekli iyileştirmeyi yapma kararı aldı.

1 Haziran itibariyle çalışanların ücretine yüzde 30 oranında seyyanen artış yaptı. Ayrıca brüt 500 TL olan Kurban Bayramı ikramiyesini de 1.000 TL ye çıkardı.

Her yıl iki kez ücret artışı yapan firma, bu yıla özel her çeyrek sonunda artış yapma kararı almasına rağmen, temmuz ayında yapacağı artışı da enflasyon nedeniyle Haziran ayına çekti

1 Haziran itibari ile tüm çalışanların ücretlerine yılın ikinci ücret artışını yüzde 25 oranında yaptı.

Garanti Bankası çalışanlarına yüzde 25 zam yaptı.

Akbank çalışanları temmuz ayı itibarı ile yüzde 25 zam alacak. Zam kararı çalışanlara mail yolu ile bildirildi.

DenizBank da diğer bankaların ardından ara zam için çalışmalara başladı. Bankadan yapılan açıklmada çalışanların enflasyona ezdirilmeyeceği, gerekli maaş düzenlemesinin yapılacağı vurgulandı.

Özel sektör ara zam için asgari ücret artışını beklemeden harekete geçti. Çok sayıda firma zam kararını duyurdu. Ancak zam kararı almayan firmaların asgari ücretli çalışanları zam haberini bekliyor. Hükümet tarafından konu ile ilgili art arda açıklamalar geliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, TİM Meclisi Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada temmuz zammı ve asgari ücreti değerlendirdi:"Asgari ücreti yüzde 200'e yakın, dolar cinsinden ise yüzde 100'e yakın artırdık. Rasyonel gerçeklerle izah edilemeyecek fiyat artışlarına karşı hukuki ve idari tedbirler geliştiriyoruz. Temmuz ayında da enflasyon farkları ile milletimizin her kesimini rahatlatacağız"

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin Çalışma Ekonomisi Araştırma Topluluğu'nun 35'inci Yıl Programı'nda konuştu. Bakan Bilgin asgari ücret ek zam konusunda;"Türkiye ekonomik dalgalanmalara, enflasyonlara rağmen büyümeyi sürdürüyor. O halde enflasyonun tahribatına karşı çalışanları ve emeği korumak bizim vazifemiz. Biz emeği, çalışanlarımızı enflasyona ezdirmeyeceğiz. Yani önümüzde Temmuz dönemi var.

Çalışanlarımızla bizim sadece kamu emeklileri ile kamu çalışanları ile değil, özel sektör emeklileri ile, Bağ-Kurlularla, çeşitli konumda bulunan emekliler de dahil hepsini kapsayan, sadece enflasyon farkını değil onların sosyal konumlarını destekleyecek bir çalışmayı sürdürüyoruz. Yani Temmuz ayında bütün çalışanların yüzünü güldürecek, hiç olmazsa enflasyona karşı 'Benim devletim benim yanımdadır' dedirtecek bir düzenlemeyi de Türkiye gerçekleştirecek durumdadır'' şeklinde konuştu.

AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş, ekonomi gündemine ilişkin yaptığı açıklamada asgari ücret konusuna da değindi. Numan Kurtulmuş, bakanlığın konuyla ilgili çalışmalarının sürdüğünü, tamamlandığında Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kamu ile paylaşılacağını söyledi.

Kurtulmuş "Asgari ücrette ikinci zam üzerinde çalışılıyor. Bunları bakanlık kamuoyuna paylaşacaktır. Sonrasında Cumhurbaşkanı Erdoğan paylaşacaktır. Sayın Cumhurbaşkanımız neredeyse her hükümet toplantısından sonra kamuya seslenişinde bir şekilde alım gücünü artırmaya dönük ilave tedbiri paylaşıyor. Elimizdeki bütün imkanları vatandaşımızın alım gücünü artırmak için seferber etmekteyiz" dedi.

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de asgari ücret artışı ile ilgili, "AK Parti açısından emeklimiz, esnafımız, çiftçimiz genç arkadaşlarımız bunlardan gelen talepleri takip ediyor ve değerlendiriyoruz. Vatandaşımızın ezilmemesi için stratejiler üretiyoruz. Onların zamanlaması içeriklendirilmesi için erken. Onlar olgunlaştığı zaman bizdeki bilgileri paylaşırız." diye konuştu.

Ak Parti'de gündem asgari ücret. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Erkan Kandemir de konu ile ilgili yaptığı açıklamada şunları söyledi;Esasında rutini içerisinde devam eden bir çalışma zaten derde deva olacak bir çalışma. Ama bunun dışında ekstra önlem alınması gerekiyorsa bununla alakalı da ilgili bakanlarımız çalışmalarını yapmaya devam ediyorlar. Cumhurbaşkanımıza arz ettiler, arz ediyorlar. Bir yol haritası üzerinde mutlaka çalışılıyor. Milletimizin sokakta vatandaşımızın derdi bizim derdimiz. Orada bir problem varsa bu problem bizim problemimiz. İlgili bakanlarımız konuyla ilgili çalışmalarını yapıyorlar.

Önümüzdeki süreç içerisinde atılan adımları bunları hep beraber göreceğiz. Fakat bunu yaparken popülist bir söylemin içerisine girmeyi de doğru bulmuyoruz. AK Parti milletine uzun vadede bedel ödetecek hiçbir şeyi yapmamakla zaten istikrarı sağlamış bir siyasi hareket. Bunun bir dengesi var o denge içerisinde hükümet olmanın gereğini de yerine getirerek adımlar atmaya devam edeceğiz.

Peki asgari ücret zammında hangi formüller masada? CNN Türk Muhabiri Arda Erdoğan konuyla ilgili şu bilgileri paylaştı:

"Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Türk- İş Başkanı Ergün Atalay'ı kabulünün ardından Ankara kulislerinde asgari ücrete zam olup olmayacağı konuşuluyor. Özellikle son ziyaretinin ardından kulisler hareketlendi. Ergün Atalay yaptığı o açıklamada Erdoğan'ın bir çalışma olduğunu bizlerle paylaştı.

Özellikle ilki klasik olarak asgari ücret tespit komisyonun toplanarak bir oran miktarınca asgari ücrete ara zam yapılması, asgari ücretin artırılması ve belirlenen yeni oranın yılın ikinci yarısı itibarıyla geçerli olması .. Şimdiye kadar yapılan zamlar bu yöntemle yapıldı. Bu yöntemin tekrar uygulanması yönünde bir engel bulunmuyor. Hem işçi hem işveren kesiminin toplantıya çağrılarak bu yöntemin uygulanması seçeneği masada.

Bir diğer ihtimal ise asgari ücret üzerinde bulunan prim ve vergilere bir destekleme mekanizması getirilmesi. Hali hazırda asgari ücret 4.253bin lira, bunun işverene maliyeti 5.879 bin liraya kadar yükseliyor.

Oransal zammın brüt ücreti artırmasından dolayı vergi ve prim desteği verilerek bürüt ücretin aynı tutulması, ancak asgari ücretlinin artırılması ise bir başka seçenek olarak masada.

Brüt ücretten her ay işçi payına 700 lira, işveren payına ise775 liralık bir sigorta primi kesintisi yapılıyor. İşsizlik sigortası fonuna da işçi ve işveren payından toplam 150 lira aktarılıyor.

Bu rakamlar üzerinden bazı oynamalar yapılarak bazı desteklemeler verilerek ele geçen net ücretin artırılması masada duruyor.

Sene başında bu yapılmıştı. Gelir ve damga vergisinde bazı desteklemelerle asgari ücret artırılmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın önümüzdeki günlerde TİSK'le de bir görüşme yapmasını bekliyoruz."