Trabzon açıklarında deniz altı seferberliği: Hayalet ağlar su altı dronlarıyla temizlenecek

Avrupa Birliği Horizon Europe (Ufuk Avrupa) Programı çerçevesinde desteklenen ROWER Projesi ile Karadeniz'in hassas denizel ekosistemlerinin korunması hedefleniyor.

Trabzon açıklarında bulunan Panavra (Mezgit Adası) ve Balık kayalıklarında yürütülecek çalışmalarla biyolojik çeşitliliğin izlenmesi, deniz habitatlarının iyileştirilmesi ve deniz canlıları için tehdit oluşturan hayalet ağların temizlenmesi amaçlanıyor.

Avrupa'nın 18 ülkesinden 33 proje ortağının katılımıyla gerçekleştirilen ROWER (Restoring Oceans and Waters in European Regions) Projesi'nin açılış toplantısı, geçtiğimiz günlerde Estonya'nın başkenti Tallinn'de düzenlendi.

Tartu Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen ve 48 ay sürecek projenin açılış toplantısına Trabzon İl Tarım ve Orman Müdürlüğünü temsilen İl Müdür Yardımcısı Muhammet Ali Altun, Balıkçılık ve Su Ürünleri Şube Müdürü Bayram Sancar ile Proje Koordinatörü Fatoş Pekgöz katıldı. Toplantıda projenin uygulama takvimi, teknik faaliyetleri, iş paketleri ve Trabzon'da gerçekleştirilecek çalışmalar ele alındı.

Projenin Trabzon ayağında en dikkat çekici çalışmalardan biri, deniz tabanında terk edilmiş veya kaybolmuş av araçları olarak bilinen hayalet ağların temizlenmesi olacak. Bu kapsamda uzaktan kumandalı su altı araçları (ROV) kullanılarak derin resif alanlarında görüntüleme ve tespit çalışmaları gerçekleştirilecek. Belirlenen ağlar, denizel habitatlara zarar verilmeden uygun teknik yöntemler ve dalgıç müdahaleleriyle çıkarılacak.

Denizden çıkarılacak hayalet ağların ardından ekosistemde meydana gelen değişimler de takip edilecek. BRUV adı verilen yemli uzaktan su altı video sistemleri ve görsel gözlem yöntemleriyle balık toplulukları, biyolojik çeşitlilik ve habitat şartları incelenecek.

Projenin önemli hedeflerinden biri de Trabzon açıklarında bulunan Panavra ve Balık Kayalıklarının korunmasına yönelik bilimsel ve yönetsel altyapının oluşturulması olacak. Hâlihazırda resmî koruma statüsü bulunmayan bu alanlarda yapılacak çalışmalarla elde edilen verilerin, bölgelerin Deniz Koruma Alanı ilan edilmesine yönelik süreçlere katkı sağlaması hedefleniyor.

Bu çalışmalarla hassas denizel habitatların korunmasının yanı sıra balıkçılık kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve ekosistemlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor.

YEREL BALIKÇILAR DA PROJEYE DAHİL EDİLECEK

Trabzon'daki çalışmalar, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Karadeniz Teknik Üniversitesi iş birliğinde yürütülecek. Projeye yerel balıkçılar, su ürünleri kooperatifleri, kamu kurumları, bilim insanları ve bölgesel paydaşlar da dahil edilecek.

Yaşayan Laboratuvar (Living Lab) yaklaşımıyla bilimsel bilgi, yerel deneyim ve kamu yönetiminin bir araya getirilmesi planlanıyor. Böylece denizel restorasyon çalışmalarının yerel paydaşların katılımıyla uzun vadeli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.

2026-2030 yılları arasında yürütülecek ROWER Projesi ile Trabzon'un denizel ekosistemlerinin korunması, biyolojik çeşitliliğin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir balıkçılığın desteklenmesi bekleniyor. Projede geliştirilecek su altı izleme teknolojileri ve restorasyon yöntemlerinin, Karadeniz'deki benzer ekosistemlerin korunması için de örnek oluşturması amaçlanıyor.