Kozan Kalesi, Çukurova’da yer alan kaleler zincirinin önemli bir halkasıdır. Çukurova’daki sonsuz düzlüklar arasında çok nadir bulunan tepelere haberleşme ve güvenlik amaçlı kaleler kurulmuştur. Anavarza Kalesi, Kozan Kalesi, Tumlu Kalesi, Hemite Kalesi ve Yılankale gibi kalelerin tamamı düzlük üzerindeki yüksek tepelerde birbirini görebilen konumdadır. Örneğin Ayas (Yumurtalık) limanına yanaşan bir geminin haberi kaleden kaleye hızlıca aktarılabilmektedir.

Çukurova’nın sona erdiği ve Torosların başladığı noktada yer alan Kozan Kalesi, Kilikya’yı Kayseri’ye bağlayan yola hâkim konumdadır. Çukurova’daki diğer kaleler gibi Kozan Kalesi’nin de tam olarak kimler tarafından yapıldığını belirlemek zordur.

Zira çeşitli medeniyetler Çukurova’da ender rastlanan düzlüklere amaçlı kaleler yapmışlardır. Bu şekilde hem kale yapım maliyeti düşürülmüş hem de sur ve kulelerin daha dayanıklı olması sağlanmıştır. Zamanla Çukurova’ya yeni devletler ele geçirdikçe her biri bu kaleler üzerinde yeni ekleme, düzeltme ve onarımlar yapmışlardır. Dolayısıyla bu kalede de çeşitli medeniyetlerin izlerini görmek mümkündür. Kalede yapılan çalışmalarda bulunan Asur, Roma ve Ermeni dillerindeki yazıtlar da kalenin bir çok defa el değiştirdiğini göstermektedir.

400 metre yüksekliğindeki bir tepe üzerinde yer alan Kozan (sis) kalesi iki ayrı bölüm halinde surlarla birbirine bağlanmış olup, 44 adet gözetleme kulesi bulunmaktadır. Kalede basamaklarla inilen gizli mahzenler ve kuşatma dönemlerinde kullanılan büyük su sarnıçları yer alıyor. Kalenin tüm surlarının çevresi ise 6 km’yi buluyor.

Kozan Kalesi'nin bulunduğu tepede, bir zamanlar burada hüküm süren Ermeni Prensliği tarafından yaptırılan bir manastırın kalıntılarını da görebilirsiniz. Bu manastırda, dünyanın çeşitli yerlerinden zengin Hristiyanların katıldığı bir törenle çıkarılan vaftiz yağı ve bu tören Ortodokslar için büyük önem taşımaktaydı. Bu törene katılanlar aziz mertebesine çıkarlardı. Kozan’la beraber vaftiz yağı çıkarılan diğer yerler ise Kudüs ve Açmiyazin’di.

Kozan Kalesi’nde kapının hemen solundaki mahzen, ünlü İslam kahramanı Battal Gazi’nin hapsedildiği rivayet edilen zindan olduğu rivayet ediliyor. Efsaneye göre Battal Gazi Kozan’ın fethedilmesinde büyük rol oynamış, kahraman bir savaşçıdır.