Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen kapsamlı restorasyon ve teşhir-tanzim çalışmalarıyla yenilenen Sinop Tarihi Cezaevi, çağdaş müzecilik anlayışıyla yeniden düzenlenerek ziyarete açılıyor. “Anadolu’nun Alkatrazı” olarak da anılan ve Sinop İç Kalesi’nin içinde yer alan yapı, mimari özelliklerinin yanı sıra edebiyat ve kültür dünyasından birçok önemli isme ev sahipliği yapmış olmasıyla da Türkiye’nin kolektif hafızasında özel bir yer tutuyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, açılışa ilişkin yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı: “Sinop Tarihi Cezaevi sadece bir yapı değil, Türkiye’nin belleğinde iz bırakan önemli bir kültür mekânıdır. Bu projeyle, tarihsel hafızamızı koruyarak geleceğe aktarmayı ve ziyaretçilere hem düşünsel hem de görsel açıdan zengin bir deneyim sunmayı amaçladık.
Modern müzecilik anlayışını temel alarak gerçekleştirdiğimiz bu dönüşümle, Sinop’a yalnızca bir müze değil, aynı zamanda güçlü bir kültür ve medeniyet merkezi kazandırdık.”
Helenistik Dönem’den günümüze ulaşan Sinop İç Kalesi’nin içinde yer alan cezaevi yapısı, Avrupa Birliği destekli “Ortak Kültürel Miras: Türkiye ve AB Arasında Koruma ve Diyalog İnşası (Faz II)” projesi kapsamında yeniden işlevlendirilerek müzeye dönüştürüldü.
2023 yılında restorasyonu tamamlanan yapı için 11.10.2024 tarihinde teşhir-tanzim ve yürüyüş yolları yapım işi başlatıldı. Samsun Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kısa sürede tamamlanarak cezaevi müzesi açılışa hazır hale getirildi.
Toplamda 157 milyon TL’yi aşkın yatırım bedeliyle hayata geçirilen proje kapsamında, 3.469 m²’lik alanda cezaevi yapısının hatırasını yaşatacak özel bölümler oluşturuldu.
Ziyaretçiler, yapı içerisindeki tarihsel izlere tanıklık etmenin yanı sıra, kültür ve medeniyet temalı sergilerle zenginleştirilmiş bir içerikle karşılaşacak.
Ayrıca, yapının çevresini saran 4.590 m²’lik Sinop İç Kalesi üzerindeki yürüyüş yolları da özgün dokusuna uygun biçimde restore edilerek hem kalenin hem de Karadeniz’in eşsiz manzarasına erişim sağlandı.
Tarihî atmosferiyle güçlü bir hafızaya ev sahipliği yapan Sinop Tarihi Cezaevi Müzesi, geçmişin izlerini çağdaş bir yaklaşımla bugüne taşıyarak ziyaretçilerine hem düşünsel hem de duygusal bir bağ kurma imkânı sunacak.
SİNOP CEZAEVİ’NDE YATAN ÜNLÜLER
19. ve 20. yy’da Anadolu’da Bodrum’dan sonra en önemli tecrit noktası imiş Sinop. Nitekim 1913 yılında Mehmet Şevket Paşa’nın öldürülmesi ile 200’e yakın muhalif (İttihat ve Terakki karşıtı) buraya cezaya gönderilmiş.
1997 yılına kadar Karadeniz’in deli dalgalarına göğüs geren bu cezaevi toplumdan tecrit edilmek istenen şair, yazar, sanatçı ve politikacılara ev sahipliği yapmış. Bunlar arasında en ünlüsü Sabahattin Ali.
Kendisi neyse ki şanslıymış. 1932 yılında girdiği Sinop Cezaevi’nden Cumhuriyet’in 10. yılı nedeniyle gelen afta faydalanıp çıkmış. Ancak burada geçirdiği bir yıl bile ona birçok eser yazdırtacak kadar derin acılar çektirmiş. Kuyucaklı Yusuf romanı, Aldırma Gönül Aldırma ve daha niceleri. Burada yazdığı eserler şimdilerde hapishanenin duvarlarını süslüyor.
Burada seneleri giden ünlüler tabi ki de Sabahattin Ali ile sınırlı değil. Kerim Korcan, Osman Deniz, Refik Halit Karay, Mustafa Suphi, Ahmet Bedevi Kuran, Refi Cevat, Burhan Felek, Hüseyin Hilmi, Osman Cemal Kaygılı, Zekeriya Sertel diğer kaydı tutulan ünlüler.