Samsun’un Bafra ilçesinde, Kızılırmak’ın derin vadilerine tepeden bakan bir tarih hazinesi, yürütülen titiz kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkıyor. Karadeniz’in en stratejik noktalarından biri olan Samsun Bafra’daki Asarkale, binlerce yıllık sessizliğini bozuyor. M.Ö. 300 ile 120 yılları arasına tarihlenen ve sarp kayalıklar üzerine oyularak inşa edilen Kral Kaya Mezarları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın onayıyla başlatılan kazı çalışmalarıyla yeniden hayat buluyor. Kızılırmak Vadisi’ne hakim bir noktada bulunan bu devasa yapılar, hem mimarisiyle hem de Kurtuluş Savaşı döneminde Rum çetelerinin sığınağı olmasıyla dikkat çekiyor.
Samsun'un Bafra ilçesinde Helenistik döneme tarihlenen Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, bölgenin en önemli tarihi değerleri arasında bulunuyor.
Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde görevli uzman Hasan Dikmen, AA muhabirine, Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nın Kızılırmak Vadisi'ne hakim noktada Asar Mahallesi'nde sarp kayalıklar üzerinde bulunduğunu söyledi.
Kaya mezarlarının Helenistik dönemde milattan önce 300 ile 120 yılları arasına tarihlendiğini belirten Dikmen, kayalara oyularak yapılan mezarların Pontus Kralı VI. Mithridatis döneminde oluşturulduğunu anlattı.
Kaya mezarının Anadolu'da Urartularla başlayan bir gelenek olduğuna işaret eden Dikmen, "VI. Mithridatis dönemine ait kalelerin çoğunun çevresinde kaya mezarlarına rastlanmaktadır. Daha sonra Frigler başta olmak üzere Anadolu'nun birçok yerinde bu geleneği görebiliyoruz." dedi.
Asarkale'deki kaya mezarlarının ön cephesinde kare başlıklı 4 sütun olduğuna dikkati çeken Dikmen, şöyle devam etti:
"Sütunların hemen arkasında dikdörtgen veya kare bir oda bulunmaktadır. Bu odanın bitiminde yaklaşık 80 santimetrelik küçük bir kapıdan asıl mezar odasına geçilmektedir. Mezar odasında kralın veya yöneticinin tek başına ya da ailesiyle gömüldüğü bölümler mevcuttur. Ölüler taş sedirlere veya 'niş' dediğimiz duvarların içerisindeki oyuklara yerleştirilirdi. Günümüzde bu mezarların içerisinde herhangi bir kemik yapısına veya süs eşyasına rastlanmamaktadır. Bunun sebebi de bu mezarların antik dönemden itibaren yağmalanmış olmasıdır."
BÖLGEDE KAZI ÇALIŞMASI YÜRÜTÜLÜYOR
VI. Mithridates döneminde inşa edilen kalelerin üst kısımlarında yöneticilerin, alt tarafta ise halkın yaşadığı yerlerin bulunduğunu anlatan Dikmen, Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nı Kurtuluş Savaşı döneminde Rum çetelerinin sığınak olarak kullandığını aktardı.
Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nda 2024 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izniyle kazı çalışması başlatıldığını anımsatan Dikmen, kazıların Samsun Müze Müdürlüğü başkanlığında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümünün bilimsel sorumluluğunda yürütüldüğünü söyledi.
Dikmen, "Kazı çalışmasıyla öncelikle alanın bitki temizliği yapıldı, ulaşım yolları düzeltildi. Kalenin yüzde 20-30'luk bölümü ortaya çıkarıldı. Hedefimiz, en kısa sürede kazı ve restorasyon çalışmalarını bitirerek Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nı bütüncül şekilde turizme kazandırmaktır." ifadelerini kullandı.