Market ve restoranlardaki ürünlerde etiket ve ibarelere düzenleme geldi. Buna göre tüketiciyi yanıltıcı ibareler artık kullanılmayacak. Vejetaryen ve vegan seçenekleri açıkça belirtilecek. Peki marketler ve restoranlarda yeni dönem nasıl işleyecek? Hangi ürünlerin etiketleri değişiyor?
Marketlerdeki ürün etiketleri ve restoranlardaki menülerde bazı değişikliğe gidiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı yeni düzenlemeler doğrultusunda gıda işletmelerinin uyması gereken kuralları içeren "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu"nu güncelledi. Peki vatandaş hangi ürünlerdeki etiketlere dikkat etmeli? Düzenleme ne zaman hayata geçiyor?
Milliyet'te yer alan habere göre Konuyla ilgili merak edilenleri milliyet.com.tr’ye açıklayan Gıda Mühendisi ve Denetim Uzmanı Nurten Sırma şu ifadeleri kullandı:
“Tarım ve Orman Bakanlığı yıl içinde ürün bazında ürün tebliğlerinde yapılan düzenlemelerle bu konu üzerinde çalışmalarını yapıyordu. 27 Kasım itibarıyla etiketleme ve tüketicileri bilgilendirme kılavuzunu yayımladı. Ürün tebliğlerinde yaptığı düzenlemeleri 70 maddelik toplu düzenleme olarak yayınladı.
"Bugüne kadar hiç yapılmayan vegan ve vejetaryen tüketenler için etiket düzenlemeleri ile ilgili 70 maddelik bir kılavuz yayınlandı. Bu kılavuzda yanıltıcı görsellerin kullanımı yasaklandı. Örneğin pirina yağı bir zeytinyağı sınıfında sayılmaz ancak zeytinden elde edilir. "
Kızartmalarda kullanılır. Son aylarda marketlerde prina yağı görüyorduk. Prina yağları üzerinde zeytinyağı ve zeytin görseli kullanıyordu. Tüketiciler ‘gerçek bir zeytinyağı mı?’ bunu ayıramıyordu.
KAŞAR PEYNİRİ-TOST PEYNİRİ AYRIMI
Kaşar peyniri yerine eritme peyniri kullanılarak yapılan ürünlerde kaşarlı ifadesi kullanılması yasak. Mutlaka eritme peyniri ifadesi kullanılacaktır.
FİRMALAR ETİKET DÜZENLEMESİNE NE ZAMAN GEÇİYOR?
31 Aralık 2026’ya kadar sektörün geçmesi planlanıyor. Vatandaşlar etiket bilgileri, görsellerle alışveriş yaptıklarında aldatıldığını öğrenebilir, ona göre tedbir alabilir.
İkinci düzenlemede ise çikolata ve benzeri ürünler satıştaydı. Buna kokolin adı veriliyordu. Bu kılavuzla birlikte kokolin olan ürünlerin üzerinde ‘kokolindir’ ifadesinin açıkça yazılması öngörülüyor. Yani tüketici hangi ürünü, neyi aldığını bilecek.
MARGARİNDE TERAYAĞI İZLENİMİ VERECEK İFADELER YASAK!
Margarin gibi bitkisel içerikli yağlarda sanki içerisinde süt kullanılmışçasına, üzerinde akan süt fotoğrafı, yayık fotoğrafı, mandıra fotoğrafı, inek fotoğrafı kullanılması yasaktır. Tereyağı izlenimi verilen tüm ifadeler yasaktır.
YER FISTIĞI ÜRÜNLERİNDE DÜZENLEME
Yer fıstığı ile üretilen tüm ürünlerde sadece fıstıklıdır ifadesi kullanılamaz. Yer fıstığı alerjen ürünler sınıfına girdiği için yer fıstığı kelimesinin bütün halde yazılması zorunluluğu vardır. Bazı kişiler için yer fıstığı alerjendir, dünyada ölümcül vakalar olmuştur. Gıda güvenliği açısından yer fıstıklı ürünlerin yer fıstığı vardır şeklinde yazılmalıdır. Örneğin baklava üreticiler fıstıklı baklava üretip içerisinde sanki Antep fıstığı var izlenimi ile bunu satıyorlar.
Ayrıca aroma kullanılmasıyla ilgili düzenlemeler de var. Marketlerde satılan çilekli, muzlu gofretler... Bunlar aslında aroma kullanılarak üretilen gıdalardır. Baskın tadı aroma vericilerle sağlanıyorsa o ürünün üzerinde gerçek ürün fotoğrafı kullanılmayacak. Muzun, çileğin üzerindeki görsel gerçek bir fotoğraf değil, çizimler şeklinde kullanılacak. Ambalajın üzerinde mutlaka ‘aromalı’ diye yazılacak.
Süt ve süt ürünlerinde yanıltıcı ifadeler kullanılmayacak. Köy, ev, geleneksel, anne eli değmiş gibi yanıltıcı ifadelerin ürün üzerinde kullanılmasının önüne geçiliyor. Tüketici market reyonuna gittiği zaman aynı şekilde üretilen iki farkı markanın yoğurdunu satın alırken, üzerinde yazılan yanıltıcı ifadeler bir markanın haksız kazanç elde etmesine sebebiyet veriyor. Bir tanesinin üzerinde yüzde 100 yazıyor, halbuki yoğurt üretiminde ilave bir şey konulmuyor, bu zaten sütten elde ediliyor. Üründe yüzde 100 yazması rakip firmanın önüne geçmesini sağlıyor. Ürünün içeriği ile ilgili bir şey anlatmıyorsa, köy yoğurdu, ev yoğurdu, geleneksel yoğurt, yüzde 100 doğal ifadelerinin yazılmasının önüne geçiliyor.
Etiket içinde bilgilendirici ifadeler, aynı renk, aynı stil ve aynı yazı ile yazılması zorunlu olacak. Bazı ürünlerde portakal aromalı ifadesinde portakal ayrı renkte, aromalı ayrı renkte olabiliyor. Puntoları ile oynanarak portakal büyük yazılıp aroma küçük yazılarak vatandaşın doğru bilgilendirilmesinin önüne geçiliyor.
‘KATKI MADDESİ İÇERMEZ’ İFADESİ KALKIYOR
Gerektirmeyen ürünlerde ‘katkı maddesi içermez’ ifadesi benzer ürünler arasında yanıltıcı algı yaratabileceği için yazılması uygun değildir. Katkı maddesi içermez ifadesi yoğurtta yazılması gerekmez. Burada vatandaşta iyi bir izlenim bırakılması için katkı maddesi içermez denilebiliyor. Yeni dönemde bunun kullanılması yasaklanıyor.