Milyonlarca çalışanı ilgilendiriyor. İşverenin yüzde 50 daha fazla ödeme yapması zorunlu. Çalışanın mesai hakları neler? İşte detaylar...

Çalışma hayatında üç türlü mesai bulunuyor. Bu üç mesai türünde ödemeler de farklılık gösteriyor.

Ancak denkleştirme yöntemi uygulandığında mesai ödeme zorunluluğu da ortadan kalkıyor. Türkiye'de çalışma hayatında çalışılacak süreler yasalarla belirleniyor.

Yasaların koyduğu çalışma süre sınırları aşıldığında işçiler açısından bazı haklar doğarken, işverenler için de bazı yükümlülükler ortaya çıkıyor.

Türkiye'de yasal olarak haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirleniyor. Günlük çalışma saati ise 7.5 saat. Bu süreleri aşan her çalışma mesai kavramı içine giriyor ve ücretlendiriliyor.

Ücretler ödenirken de yüzde 50 fazla hesaplama yapılıyor. Süre aşımı 3.5 saati geçemiyor, yani bir işçi istisnalar hariç günde 11 saatten fazla çalıştırılamıyor.

Ancak yine yasalarımızda yer alan denkleştirme yöntemi ile haftalık 45 saatlik süre mesai yapılsa da günlere bölünerek doldurulabiliyor.Bu durumda yapılan mesai için bir ücret ödenmiyor.

Burada önemli olan işçinin bir haftadaki çalışma süresi. Bu süre 45 saati aştığında ücretlendirilirken aşmadığında ücret ödenmiyor. O yüzden haftanın belli günleri uzun çalışma olsa da diğer günler daha az çalışılarak süre tamamlanabiliyor.

Türkiye'deki fazla mesai yöntemleri üç şekilde belirleniyor. Konuyla ilgili detayı Yeni Asır'dan Faruk Erdem anlattı.

Yasaların belirlediği haftalık 45 saat çalışmayı aşan her saat fazla çalışma olarak belirleniyor. Bu çalışmalar ücretlendiriliyor ve normal saat ücretinin yüzde 50'si olarak ödeniyor. Örneğin bir haftada 48 saat çalışan bir işçinin fazla çalışma süresi 3 saat oluyor. Bu işçinin bir saati 100 TL ise bu üç saat için kendisine 450 TL ödeniyor

Fazla süreli çalışma ise yine haftalık 45 saatlik çalışma sınırına göre belirleniyor. Ancak buradaki fark iş sözleşmesi için 6 gün yerine 5 gün çalışanlar olarak ayrılıyor.

Cumartesi ve Pazar günleri çalışmayanlar haftada 40 saat çalışıyor. Bu çalışanların 40 ile 45 saat arasındaki mesaileri fazla süreli çalışma olarak adlandırılıyor ve yüzde 25 artırılarak ödeniyor.

45 saati de geçmişse bu kez fazla çalışmaya giriyor ve yüzde 50 fazlasıyla ödeniyor.Yukarıdaki örnekten yola çıkarsak iş sözleşmesini 5 gün çalışma olarak yapan bir işçi eğer o hafta 48 saat olarak yapmışsa bu işçi için ilk 5 saatlik bölüm yüzde 25 artırılarak ödeniyor. 100 TL'lik saat ücretine göre kendisine 625 TL ödeniyor. Kalan 3 saat ise fazla çalışma olarak yüzde 50 artırılarak 450 TL olarak ödeniyor.

Mesai dışında bir de resmi tatillerde çalışma bulunuyor.Resmi bayram günlerinde çalışan işçiler mesaiden farklı olarak daha yüksek ücret alıyor. Burada ödenecek ücret yüzde 100 artırılarak veriliyor. Günlüğü 500 TL olan bir işçiye çalıştığı her resmi tatil günü için 1000 TL ödeniyor.

İş kanununa göre işçi mesai yapmak ya da resmi tatillerde çalışmak zorunda değil. Fazla çalışma durumunda işveren işçinin yıllık onayını almak zorunda. Zorla fazla çalışma yaptırılamıyor. Bunun için birçok işveren sözleşme yaparken bu izinleri yıllık olarak almış oluyor. Çünkü bazı sektörlerde üretimin kesilmemesi gerekiyor.

Öte yandan konuyla ilgili SGK Güvenlik uzmanı Özgür Kaya, CNN Türk canlı yayınında şu ifadeleri kullandı:

Resmi tatillerde çalışan sonradan izin kullanamaz. Yani çalışan resmi tatillerde çalışıyorsa bunun ücretini alır sonrasında bu resmi tatilin iznini kullanamaz.

Eğer haftalık 45 saatten fazla çalışırsanız fazla mesai ücreti işveren tarafından yüzde 50 olarak hesaplanır.