EYT'liye maaş promosyonu ile ilgili son dakika açıklaması geldi. Milyonlarca kişinin gözü kulağı EYT düzenlemesine çevrildi. Gün geçtikçe merak edilen detaylar netleşiyor.

Posta gazetesi yazarı Ekrem Sarısu, 500 günlük prim şartında değişiklik olacak mı, Yıpranma hakkıyla EYT kapsamına girmek mümkün mü, EYT yasası sigortası 18 yaşından önce başlayanları kapsayacak mı? sorularına cevap verdi

CEVAP: Bağkur’dan sonra SSK’ya en az 1260 gün prim ödemeniz halinde, SSK’da emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5975 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabi olursunuz. EYT’lilerden yaş aranmayacağı açıklandı. Erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi aranacak. Ancak kaç gün prim aranacağı belli değil. Yetkililer pazartesi günü (yarın) saat 11.00’de TBMM’de EYT yasası esaslarının kamuoyuyla paylaşılacağını açıkladılar.

Şayet yasa 8 Eylül 1999’dan önce emeklikte aranan 5000 gün primi ararsa, Bağkur’dan sonra SSK’ya ödeyeceğiniz primi 1260 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Şayet yasa kademeli geçişteki primi ararsa, 1260 günden sonra ayrıca 40 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5900 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.

CEVAP: İlk girişiniz çırak veya staj sigortası değilse ve EYT yasasından da, sigortası 18 yaşından önce başlayanların yasadan yararlanmalarını yasaklayan bir düzenleme çıkmazsa, EYT kapsamındasınız. EYT’lilerden yaş aranmayacak. Ancak sigortalılık süresi ve prim aranacak. Burada aranacak prim gün sayısı da henüz belli değil.

Yapılan açıklamalardan 5000 gün primin yeterli olacağı anlaşılıyor. Pazartesi günü (yarın) bu konuda kapsamlı bir açıklama yapılacak. Açıklamayla birlikte prim şartları da netleşmiş olacak. Şayet EYT yasası 8 Eylül 1999’dan önce emeklilikte aranan 5000 gün primi ararsa, 310 gün daha prim ödeyerek priminizi 5000 güne tamamlamanız şartıyla, 2025’te 25 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz (25 yılın hesabında sigorta başlangıç tarihi olarak 18 yaşı doldurduğunuz tarih dikkate alınacağından). Yasa kademeli geçişteki primi ararsa, 1210 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5900 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.

Cevap: İlk defa 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar veya memuriyete başlayanlar EYT kapsamındalar. Memuriyet başlangıç tarihiniz 8 Eylül 1999’dan sonra olduğundan, bu tarihten önce sigortanız veya Bağkur’unuz olmadığından, EYT kapsamında değilsiniz. Doğum borçlanması hizmet sürenizi artırır. Ancak başlangıç tarihinizi geri çekmez. Aynı şekilde Fiili Hizmet Süresi Zammı’nız da (yıpranmanız) hizmet sürenizi artırır.

Ancak başlangıcınızı geri çekerek EYT kapsamına girmenizi sağlamaz. Ama sizin gibi başta polis, asker ve gazeteciler gibi yıpranmanın başlangıcı geri çekmesini talep eden çok sayıda çalışan var ve bunlar haklı olarak yıpranma sürelerinin başlangıç tarihlerini geri geçmesini sağlayan bir düzenleme yapılmasını talep ediyor. Önümüzde seçim olması ve siyasi otoritenin de toplumdan gelen talepleri dikkate alması, beklentiyi artırmakta.

Esasında yıpranma süresi hizmet süresini artırıyor. Ama aynı sürede hem hizmet süresi, hem de fiili hizmet süresi üst üste geliyor. Yani çakışıyor ve tek süre gibi görünüyor. Esasında teknik olarak yıpranmanın başlangıcı geri çekmesi çok daha uygun ve yerinde bir düzenleme olur. Çünkü, ilk defa 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan veya memur olanların 23 Mayıs 2002’deki hizmet süresine, yıpranma süresi de eklenerek emekli olma şartları belirlendiğinden, yıpranma, başlangıcı her ne kadar geri çekmese de, farazi olarak geri çekmiş gibi sonuç doğuruyor.

Yıpranma süresine bağlı olarak emeklilik yaşı da düşüyor, SSK’larda ödenecek prim gün sayısı da düşerek, daha uygun şartlarla ve daha erken emekli olunmasını sağlıyor. Bu avantajın 8 Eylül 1999’dan sonra sigortalı olanlara veya memur olanlara da sağlanması daha adil olur.

Bunun da yolu; EYT yasasına yıpranma süresinin başlangıç tarihini geri çekmesini sağlayan bir madde eklemekten ibarettir. Umarız bu yönde tek maddelik bir düzenleme yapılır da, başta asker, polis, gazeteci olmak üzere yıpranma alan işte çalışan milyonlarca kişinin beklentisi boşa çıkmaz.

CEVAP: Bağkur’da yaş haddinden emekli olmak için; 5400 gün prim ve 56 yaş şartlarına tabisiniz. 5400 günden fazla priminiz olduğu için bundan sonra prim ödemeseniz de, 56 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Şayet EYT yasası 5400 günle emekliliği de kapsar ve 8 Eylül 1999’dan önce 5400 günle emeklilikte kadın sigortalılardan aranan 50 yaşı ararsa, EYT yasası yürürlüğe girdiğinde emekli olmanız mümkün. Ayrıca sigortalı bir işte çalışarak SSK’ya 1260 gün prim ödemeniz halinde, SSK’dan emekli olmanız da mümkün olabilir. Pazartesi günü (yarın) TBMM’de EYT yasasının esasları açıklanacak. Yarın EYT yasası açıklandığında bu seçeneklerden hangisinin avantajlı olduğu ortaya çıkar. Yasanın açıklanmasını beklemekte yarar var.

CEVAP: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden önce yaptığınızdan, askerlik borçlanması, sigorta başlangıç tarihinizi borçlanma gün sayısı kadar geri çeker. Askerlik borçlanmasıyla EYT kapsamına girip emekli olabilmeniz için sigorta başlangıç tarihinizi 7 Eylül 1999’a çekecek kadar askerlik sürenizin olması lazım. Sigorta başlangıcınızı bu tarihe çekecek kadar askerlik süreniz olmadığından borçlanma emeklilik şartlarınızı değiştirmez.

CEVAP: Memurlarda askerlik borçlanması başlangıç tarihini geri çekerek emeklilik şartlarını değiştirmiyor. EYT’den ilk defa 8 Eylül 1999’dan önce memur olanlar yararlanıyor. Bu tarihten önce sigortanız veya hizmet süreniz olmadığından, SGK uygulamasına göre, maalesef askerlik borçlanması ile EYT kapsamına girmeniz mümkün değil.

AK Parti, EYT ile ilgili 5 maddelik yasa teklifi çalışmasını tamamladı. Edinilen bilgilere göre, pazartesi günü sunulması beklenen EYT yasa teklifinin iki maddesini yürütme ve yürürlülük, kalan 3 maddesini ise düzenlemeyi oluşturuyor.

AK Parti grubu ocak ayının başından itibaren EYT konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı yetkilileri ile sık sık bir araya geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 10 gün önce AK Parti Genel Merkezi’nde gruba bir sunum yaptı.

Sonrasında AK Parti grubu, EYT taslağını yasa teklifine dönüştürmek üzere çalışmalara başladı. Edinilen bilgilere göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından önceki gün AK Parti grubuna verilen EYT Yasa Teklifi ilk aşamada 8 madde olarak hazırlandı.

Ancak, daha sonra Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın “Yasada sadece EYT ile ilgili düzenlemeler yer alsın” talimatının ardından bu maddeler 5’e düşürüldü.

EYT yasa teklifinin ilk maddesinde, emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam edecek vatandaşlar için sosyal sigorta prim teşviki yer alıyor.

İkinci maddesinde, yaş sınırı olmadan prim gün ve yılını dolduran 9 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlara emekli olması, üçüncü maddesinde ise taşeronlardan kamu sektörüne geçenlerin emekliliğinin isteğe bağlı olması bulunuyor.

AK Parti kurmayları, “Taşeronların kamu sektörüne geçtikten sonra emeklilik zorunluluğu vardı, ancak onu isteğe bağlı hale getirmeye karar verdik. Öncekiler illa bizi emekli edin diyordu, kamudaki çalışanlar da bizi emekli etmeyin diyorlar” dedi.

EYT yasa taslağı, pazartesi günü Meclis Başkanlığı’na sunulmasının ardından Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülecek. Daha sonra Meclis Genel Kurulu’nda oylanarak yasalaşacak ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın imzasına sunulacak.

EYT yasası Şubat ayı içerisinde Erdoğan’ın imzasıyla Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girecek. Tüm bu aşamaların yaklaşık 2 hafta içerisinde tamamlanması bekleniyor. EYT yasasının yürürlüğe girmesi ile emeklilik için müracatlar başlayacak.

Yasal süreçle ilgili yol haritasının kesinleşmesiyle birlikte bağlanacak maaşlar hesap edilmeye başlandı. Ayrıca EYT kapsamında olup da çalışmaya devam edenlerden 1 yıl ve üzeri çalışma süresi olanlar kıdem tazminatlarını araştırmaya başladı.

Tüm bunlara ek olarak ilk etapta emekli olacak 2.2 milyon vatandaş promosyonu da unutmadı. İlk maaşını mart ayının başında alacak EYT’li emekliler bankalarla pazarlığa oturacak ve maaş tutarlarına göre promosyon talep edecek.

Posta'da yer alan habere göre; Bankalar da müşteri sayısını artırmak için şimdiden promosyon yarışına hazırlanmaya başladı. Tabii EYT dernekleri de boş durmuyor.

Halihazırda birçok banka 7 bin 500 liraya kadar promosyon veriyor. Bu rakamların enflasyonist bir ortamda çok düşük kaldığını belirten Emeklilikte Yaşa Takılanlar Derneği’nden Meral Karadağ, “Herkes yasanın çıkmasını bekliyor.

Buna bankalar da dahil. Ancak biz bankalarla görüşmeye başladık. Asgari ücret dahi 8 bin 500 lira olmuşken, 7 bin 500 lira promosyonu kabul edemeyiz. Bankaların promosyon ödemelerinde 20 bine kadar çıkmasını bekliyoruz. En yüksek promosyonu verenle anlaşırız” dedi.

Emekli maaşlarının mart başında vatandaşların eline ulaşmasıyla birlikte gerçek pazarlığın başlayacağını dile getiren Meral Karadağ, “Biz dernek olarak EYT’nin çıkması için nasıl mücadele verdiysek, emekli promosyonu için de aynı şekilde mücadele edeceğiz.

Genel olarak 20-30 bin liralar zaten konuşulan rakamlar ama beklentimiz 20 bin liranın altında değil, hatta 25 bin ile 30 bin lira arasında olması. Bankalar yılların emektarlarına hak ettikleri promosyonu vermeli” diye konuştu.

Karadağ, kamu çalışanlarıyla bankaların yaptıkları promosyon sözleşmelerine de dikkat çekerek orada rakamların 40 bin liraları bulduğunu söyledi.

Konuyla ilgili görüş bildiren Türkiye Emekliler Derneği (TÜED) Genel Başkanı Kazım Ergün de EYT’lilerle birlikte sayıları yaklaşık 16 milyonu bulacak olan emekli, dul ve yetimler için bankaların ödediği promosyon rakamlarını düşük bulduklarını belirtti.

Ergün, “Gerek enflasyon gerekse diğer ekonomik gelişmeler ile bankaların yüksek kârları da dikkate alınarak emeklilere ödenen promosyonların yükseltilmesini istiyoruz. Öte yandan bankalar kredi vb. bahanelerle emeklilerin başka bankalara gitmelerine engel oluyorlar. Emeklilerimiz en yüksek promosyonu ödeyen bankalara rahatlıkla geçebilmeli” dedi.

EYT düzenlemesi sonrasında emeklilik hakkı elde eden vatandaşlar, ilk ödemelerini alacakları banka ve şubesini e-Devlet’ten ya da emeklilik işlemleri sırasında SGK’dan seçebilecek.

Böylece EYT’linin emekli maaşı tercih ettiği bankaya yatırılacak. Kamu ve özel bankalar emeklilere 3 yıl taahhüt ile kendi şubelerinden maaş almaları durumunda emeklilere promosyon ödemesi yapıyorlar.

Bankalar emeklileri kendi bankasına çekmek adına daha yüksek miktarlarda promosyon rakamlarına çıkabiliyor. Bu durumda EYT’liler de diğer emekliler gibi en yüksek promosyon ödemesi yapan bankayı seçme hakkına sahip olabilecek.

Bazı bankalar şimdiden EYT’lilere özel kampanya hazırlamaya başladı. Örneğin DenizBank, emekli maaşını bankadan 3 yıl süre ile alma sözü veren emeklilere 5 bin TL’ye varan ödeme yaparken,

EYT kapsamındaki emeklilere ise otomatik fatura ödeme talimatına karşılık 7 bin 500 TL’ye varan promosyon fırsatı sunuyor. EYT’lilere özel kampanyadan 1 Şubat 2023’ten sonra emekli olmuş müşteriler faydalanabilecek.

Diğer bankaların güncel promosyon ödemeleri ise şöyle:

Emekli maaşını bankaya taşıyanlara 6 bin TL’ye varan nakit promosyona ek olarak 1.500 TL bonus veriyor. Kampanya 31 Ocak’a kadar geçerli.

Emekli maaşını 31 Ocak’a kadar bankaya taşıyan ve 3 yıl boyunca maaşını bankadan almayı taahhüt edenlere 7 bin TL’ye varan promosyon sunuyor.

Banka 7 bin TL nakit promosyonun yanı sıra iki yeni fatura ödeme talimatı verilmesi durumunda 200 TL ek nakit ödül ödüyor. Ayrıca 31 Ocak’a kadar ilk kez kredi kartı alan müşteriler; 500 TL harcama sonrasında ek 300 TL nakit promosyon alıyor. Böylece bankanın toplam promosyon ödemesi 7 bin 500 TL’ye varıyor.

Emeklilere 7 bin 500 TL’ye varan promosyona Ek Maximum Kart’ları aidatsız kullanma fırsatı sunuluyor. Kampanya 31 Mart’a kadar geçerli.

Emeklilere 5 bin TL’ye varan promosyonun yanı sıra ayda iki kere diğer banka ATM’lerinden ücretsiz para çekme gibi avantajlar sunuyor.

7 bin 500 TL’ye varan nakit promosyonun yanı sıra müşteriler 3 ay boyunca Turuncu Ekstra avantajlarından faydalanabiliyor.