EYT'de son dakika gelişmesi açıklandı. 5,3 milyon memuru ilgilendiren 3600 ek gösterge düzenlemesi sonrası sözleşmeliye kadro ve EYT düzenlemesi öncelik gündem halini aldı. Sözleşmeli memurlara kadro düzenlemesi Meclis aşamasını tamamladı. Sıra EYT yasasına geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 'Kökten çözüm' talimatı sonrası AK Parti milletvekilleri ilgili Bakanlıklarla beraber hummalı bir çalışma gerçekleştiriyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı EYT çalışmasını bitirerek gerekli altyapıyı oluşturdu ve taslağı milletvekillerine iletti. EYT yasa tasarısı Meclis'e geldi ve AK Parti grubunda millet vekillerinin imzasına açıldı. Taslak Meclis Başkanlığı'na sunulmasının ardından Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nunda görüşülecek.

Kanun teklifi metinleri hazırlandı

Meclis Plan Bütçe Komisyonu'nda görüşülecek

TBMM Genel Kurulu'nda oylanacak

Erdoğan'ın onayına sunulacak

Resmi Gazete'de yayımlanacak

EYT taslağının Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda onaylanmasının ardından EYT yasası taslağı Meclis Genel Kurulu'nda oylanarak yasalaşacak ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasına sunulacak. EYT yasası Şubat ayı içerisinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek. Tüm bu aşamaların yaklaşık 2 hafta içerisinde tamamlanması bekleniyor.

EYT taslağının Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda onaylanmasının ardından EYT yasası taslağı Meclis Genel Kurulu'nda oylanarak yasalaşacak ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasına sunulacak. EYT yasası Şubat ayı içerisinde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek. Tüm bu aşamaların yaklaşık 2 hafta içerisinde tamamlanması bekleniyor.

Son günlerde bazı medya kuruluşlarında 'EYT'liler düşük zam alacak' şeklinde haberler gerçeği yansıtmıyor. EYT'lilerin maaşları da her SGK'lı gibi hesaplanacak. Düzenlemeyi bir kenara koyacak olursak her ay yaklaşık 40 bin kişi emekli oluyor. Bu kişilerin maaşları nasıl hesaplanıyorsa EYT'lilerin de emekli maaşları öyle hesaplanacak.

SGK'nın maaş hesaplama robotu ile hesaplama yapanlar bu ekranın refah payını görmemesi nedeniyle kafaları karıştı. Bu durum bazı medya organları tarafından çarpıtıldı.

EYT düzenlemesi ile emeklilik için yaş şartı tamamen ortadan kalktı. EYT yasası 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olmuş ve prim yatırmış sigortalıları kapsıyor. Bununla beraber EYT yasası 4A-4B-4C kategorisinde ayrım yapılmaksızın hem SSK'lı hem Bağ-Kur'lu hem de Emekli Sandığı içindeki çalışanları kapsayacak.

5 milyona yakın EYT'ye tabi vatandaş şartları tamam olduğu anda emekli olacak. Aşağıdaki şartları tamam olup sadece yaşa bekleyen EYT'li sayısı 2 milyonu geçti. Böylece prim günü ve sigortalık süresi tamam olmayan 2,5 milyon kişinin olduğu hesaplanıyor.

8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişinin olması

Prim gününün tamam olması

Sigortalılık süresinin dolmuş olması

Bir kişinin EYT ile emekli olabilmesi için yukarıdaki 3 şartı taşıması gerekiyor.

EYT yasa tasarısı 8 Eylül 1999 öncesindeki şartları içeriyor. Buna göre SSK'da kadınlarda 20 erkeklerde 25 yıllık bekleme süresi korunacak.Prim şartı olarak ise SSK'da 8 Eylül 1999 öncesindeki şartlarda olduğu gibi 5.000 gün yeterli olacak. Emekli Sandığı ve Bağ-Kur kapsamında ise çalışanlar için ise kadınlarda 7.200 gün erkeklerde ise 9.000 şartının tamamlanması gerekecek.

Türkiye'de SGK mevzuatına göre staj ve çıraklık sigortası olanların bu sigortaları başlangıç olarak kabul edilmiyor. Bu sürelerin borçlanmaları da yapılamıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin staj sigortası ile ilgili şu ifadeleri kullandı:"Staj yapanlar, iş yerinde çalışma ilişkisi kurmuyorlar, iş akdi gerçekleşmiyor. Dolayısıyla işveren onlar için prim ödemiyor. Yani onlar için geçerli olan bir durum değil. Onlar bir eğitim için gidiyorlar oraya. O eğitim sürecinde başlarına bir şey gelmesin diye devlet onlara sağlık sigortası yatırıyor, koruyucu sigorta düzenlemesi yapıyor. Onunla iş akdini birbirine karıştırmamak lazım. Orada öyle bir karışıklık var. Borçlanma vesaire bunlar söz konusu değil. İşvereniniz kim olacak, kimin adına borçlarınızı yatıracaksınız? Yani iş akdinin gerektirdiği şartların ve standartların hiçbirisi onlarda söz konusu değil."

5510 sayılı yasanın 41. Maddesi gereğince yapılan borçlanmalarla işe giriş tarihini 8 Eylül 1999 tarihine veya daha öncesine çekenler EYT kapsamına girebilecek. Yasaya göre askerlik, staj sonrası doğum borçlanması gibi durumlar işe giriş tarihini geri çekebiliyor.

EYT yasası ile kısmi emeklilik şartlarının da korunması bekleniyor. Buna göre SSK'da kısmi emeklilik için 3.600 gün prim günü, 4B-4C kategorisinde Bağ-Kur ve emekli sandığında ise kısmi emeklilik için 5.400 gün prim günü geçerli olacak.

EYT yasa teklifinde içerikte yasalaşma aşamasında içerikte bir değişiklik beklenmiyor. Konuyla ilgili açıklamada bulunan Bakan Bilgin, "İçerikte bir şey değişir mi?" sorusuna Bilgin, "Değişmez" karşılığını verdi.

EYT'lilerin başvuru süreci Başkan Erdoğan'ın onayı ile yasanın Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla başlayacak. Bakanlık altyapısını oluşturdu. EYT başvuruları SGK veya e-Devlet ekranından yapılacak. Online erişimi olmayan vatandaşlar bizzat da SGK şubelerine gidip başvuru yapabilecek.

8 Eylül 1999 öncesi şartları sağlayanlar emekli olacak

EYT yaş sınırı yok

İlk anda 2 milyon 250 bin kişi emekli olacak

SSK, BAĞ-KUR, emekli sandığı ayrımı olmayacak

Emekli olup çalışanlar için prim teşviki verilecek

Daha önce yaklaşık 4 milyon kişiyi kapsadığı belirtilen EYT düzenlemesinde kapsam genişledi. Yeni başvurular ve verilerin toplanarak elektronik ortama taşınması sonrası EYT yasasının yaklaşık 4,7 milyon kişiyi kapsayacağı açıklandı.

Öte yandan Türkiye'de yaklaşık 13 milyon emekli bulunuyor. Bu rakamın 2024 yılında 15 milyonu aşması bekleniyor.Emeklilikte yaşa takılanlar ile ilgili yasa teklifinin bu hafta TBMM Başkanlığına sunulması bekleniyor. EYT yasa teklifi ile eş zamanlı olarak vergi ve prim borçlarının yapılandırılmasına ilişkin kanun teklifi de önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunuldu.

EYT yasası yürürlüğe girdikten sonra 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı çalışmaya başlayanlardan yaş dışındaki koşulları yerine getirenler emeklilik başvurusunda bulunabilecekler. Ancak, emekli aylığı bağlanabilmesi için başvuru tarihinde kişinin kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerekiyor. Yapılandırma kanunu, hem cari prim borcu bulunan hem de geçmişte ödeyemedikleri prim borcu nedeniyle durdurulan sigortalılık sürelerini canlandırmak isteyen BAĞ-KUR’lu EYT’lilerin imdadına yetişecek.

Prim borcunu ödeyemeyen BAĞ-KUR’luların prim borçları 2008, 2015, 2018, 2020 ve 2021 yıllarında çıkan kanunlar ile silindi. Buna karşılık sigortalılık süreleri durduruldu. En son 2021 yılındaki yapılandırma kanunu ile BAĞ – KUR’luların 30 Nisan 2021 tarihinden önceki prim borçlarını ödemeleri için dört aylık süre tanındı. Bu sürede ödemeyenlerin borçları silinirken, sigortalılık süreleri de durduruldu. Durdurulan sigortalılık süreleri emeklilikte dikkate alınmıyor.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, durdurulan sigortalılık süreleri hangi döneme ait olursa olsun, cari asgari ücret üzerinden prim ödenerek canlandırılıyor (ihya ediliyor). Bir günlük süreyi ihya etmek için en az 1 günlük asgari ücretin yüzde 34.5’i oranında prim ödeniyor. 2023 yılında normalde bir günlük ihya için 115.09 TL prim ödemek gerekiyor. Örneğin, geçmişte herhangi bir dönemde 36 ay (1080 gün) prim günü silinmiş olan BAĞ – KUR’lu, normalde ihya başvurusu yaptığında (1.080 gün X 115.09 TL) 124 bin lira ödemek zorunda.

Yeni yapılandırma kanunu teklifinin ayrıntıları henüz belli olmadı ancak önceki kanunlarda prim borçlarının gecikme faizi ve gecikme cezaları silindi. Bunun yerine yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) dikkate alınarak enflasyon farkı uygulandı. Ödemeyi peşin yapanlardan anaparanın tamamı, enflasyon farkının ise sadece yüzde 10’u alındı. Enflasyon farkının kalan yüzde 90’ı silindi.

Böylece ihya maliyeti, cari asgari ücret üzerinden prim ödemeye göre büyük ölçüde azaldı. Yeni yapılandırma kanunu ile de aynı uygulamaya gidilecek. Peşin ödeyenlerden, enflasyon farkının sadece yüzde 10’u alınacak. Bu şekilde ihya maliyeti oldukça azalacak. Borç ne kadar eski tarihli ise sağlanan avantaj o kadar artacak.

Sosyal Güvenlik Kurumu, yapılandırma kanunları kapsamında prim borçlarını ödediği takdirde emekli aylığı bağlatmaya hak kazananlar için bankalar ile kredi anlaşması yapıyor. Bankalar, verdikleri krediyi emekli aylığından yapılan kesinti ile tahsil ediyor.İhya işlemi ile eksik prim günlerini tamamlayıp emekliliğe hak kazanan BAĞ – KUR’lular, SGK’nın anlaşma yapacağı bankalardan kredi kullanarak ödeme yapabilecekler.

İhya hakkından, ölen BAĞ – KUR’luların hak sahibi eş ve çocukları da yararlanabiliyor. Prim borcu nedeniyle durdurulan sigortalılık süresini canlandırmak için yapılandırma kanunu kapsamında aynı şekilde ihya başvurusu yapabilecekler.

Askerlik veya doğum borçlanmasında sadece eksik günleri tamamlayacak şekilde borçlanma yapmak mümkün bulunuyor. Örneğin, 18 ay askerlik yapan kişinin eksik günü sadece 30 gün ise askerlik süresinin 30 gününü borçlanması yeterli.Buna karşılık, prim borcu nedeniyle sigortalılık süresi durdurulan BAĞ – KUR’lular, eksik günleri daha az olsa bile durdurulan sigortalılık süresini ihya etmek istediklerinde, sürenin tamamının primini ödemek zorundalar.

EYT yasası çıktıktan sonra emeklilik dilekçesi veren BAĞ – KUR’lu EYT’lilerden prim ödeme yükümlüsü kendisi olup dilekçe verdiği tarih itibarıyla prim borcu bulunanlara, borcu ödeyinceye kadar emekli aylığı bağlanmayacak. Bu kişilerin emeklilik dilekçesi, borcu ödedikleri tarihte geçerli sayılacak ve emekli aylığı, borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacak.Son yapılandırma kanunu ile 30 Nisan 2021 öncesine ait prim borcunu dört ay içinde ödemeyen BAĞ-KUR’luların sigortalılık süresi donduruldu. EYT’li BAĞ-KUR’luların toplam prim günleri 9000’den fazla olsa bile emekli aylığı bağlatabilmeleri için 30 Nisan 2021 tarihinden sonra prim borcunun bulunmaması gerekiyor.

Emeklilik dilekçesi verdiği tarihte prim borcu olmamakla birlikte, emekli aylığı bağlama işlemleri sırasında geçmiş döneme ait brüt asgari ücretin iki katına (20.016 TL) kadar prim borcu olduğu tespit edilenlerin dilekçeleri geçerli kabul edilerek, aylıkları izleyen ay başından geçerli olmak üzere bağlanacak. Hesaplanan prim borçları ise emekli aylığından her ay 3’te 1 oranında kesilerek tahsil edilecek.

EYT yasası yürürlüğe girdikten sonra 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı çalışmaya başlayanlardan yaş dışındaki koşulları yerine getirenler emeklilik başvurusunda bulunabilecekler. Ancak, emekli aylığı bağlanabilmesi için başvuru tarihinde kişinin kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması gerekiyor. Yapılandırma kanunu, hem cari prim borcu bulunan hem de geçmişte ödeyemedikleri prim borcu nedeniyle durdurulan sigortalılık sürelerini canlandırmak isteyen BAĞ-KUR’lu EYT’lilerin imdadına yetişecek.

Prim borcunu ödeyemeyen BAĞ-KUR’luların prim borçları 2008, 2015, 2018, 2020 ve 2021 yıllarında çıkan kanunlar ile silindi. Buna karşılık sigortalılık süreleri durduruldu. En son 2021 yılındaki yapılandırma kanunu ile BAĞ – KUR’luların 30 Nisan 2021 tarihinden önceki prim borçlarını ödemeleri için dört aylık süre tanındı. Bu sürede ödemeyenlerin borçları silinirken, sigortalılık süreleri de durduruldu. Durdurulan sigortalılık süreleri emeklilikte dikkate alınmıyor

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, durdurulan sigortalılık süreleri hangi döneme ait olursa olsun, cari asgari ücret üzerinden prim ödenerek canlandırılıyor (ihya ediliyor). Bir günlük süreyi ihya etmek için en az 1 günlük asgari ücretin yüzde 34.5’i oranında prim ödeniyor. 2023 yılında normalde bir günlük ihya için 115.09 TL prim ödemek gerekiyor. Örneğin, geçmişte herhangi bir dönemde 36 ay (1080 gün) prim günü silinmiş olan BAĞ – KUR’lu, normalde ihya başvurusu yaptığında (1.080 gün X 115.09 TL) 124 bin lira ödemek zorunda.

Yeni yapılandırma kanunu teklifinin ayrıntıları henüz belli olmadı ancak önceki kanunlarda prim borçlarının gecikme faizi ve gecikme cezaları silindi. Bunun yerine yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) dikkate alınarak enflasyon farkı uygulandı. Ödemeyi peşin yapanlardan anaparanın tamamı, enflasyon farkının ise sadece yüzde 10’u alındı. Enflasyon farkının kalan yüzde 90’ı silindi.

Böylece ihya maliyeti, cari asgari ücret üzerinden prim ödemeye göre büyük ölçüde azaldı. Yeni yapılandırma kanunu ile de aynı uygulamaya gidilecek. Peşin ödeyenlerden, enflasyon farkının sadece yüzde 10’u alınacak. Bu şekilde ihya maliyeti oldukça azalacak. Borç ne kadar eski tarihli ise sağlanan avantaj o kadar artacak.

Sosyal Güvenlik Kurumu, yapılandırma kanunları kapsamında prim borçlarını ödediği takdirde emekli aylığı bağlatmaya hak kazananlar için bankalar ile kredi anlaşması yapıyor. Bankalar, verdikleri krediyi emekli aylığından yapılan kesinti ile tahsil ediyor.İhya işlemi ile eksik prim günlerini tamamlayıp emekliliğe hak kazanan BAĞ – KUR’lular, SGK’nın anlaşma yapacağı bankalardan kredi kullanarak ödeme yapabilecekler.

İhya hakkından, ölen BAĞ – KUR’luların hak sahibi eş ve çocukları da yararlanabiliyor. Prim borcu nedeniyle durdurulan sigortalılık süresini canlandırmak için yapılandırma kanunu kapsamında aynı şekilde ihya başvurusu yapabilecekler.

Askerlik veya doğum borçlanmasında sadece eksik günleri tamamlayacak şekilde borçlanma yapmak mümkün bulunuyor. Örneğin, 18 ay askerlik yapan kişinin eksik günü sadece 30 gün ise askerlik süresinin 30 gününü borçlanması yeterli.Buna karşılık, prim borcu nedeniyle sigortalılık süresi durdurulan BAĞ – KUR’lular, eksik günleri daha az olsa bile durdurulan sigortalılık süresini ihya etmek istediklerinde, sürenin tamamının primini ödemek zorundalar.

EYT yasası çıktıktan sonra emeklilik dilekçesi veren BAĞ – KUR’lu EYT’lilerden prim ödeme yükümlüsü kendisi olup dilekçe verdiği tarih itibarıyla prim borcu bulunanlara, borcu ödeyinceye kadar emekli aylığı bağlanmayacak. Bu kişilerin emeklilik dilekçesi, borcu ödedikleri tarihte geçerli sayılacak ve emekli aylığı, borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacak.Son yapılandırma kanunu ile 30 Nisan 2021 öncesine ait prim borcunu dört ay içinde ödemeyen BAĞ-KUR’luların sigortalılık süresi donduruldu. EYT’li BAĞ-KUR’luların toplam prim günleri 9000’den fazla olsa bile emekli aylığı bağlatabilmeleri için 30 Nisan 2021 tarihinden sonra prim borcunun bulunmaması gerekiyor.

Emeklilik dilekçesi verdiği tarihte prim borcu olmamakla birlikte, emekli aylığı bağlama işlemleri sırasında geçmiş döneme ait brüt asgari ücretin iki katına (20.016 TL) kadar prim borcu olduğu tespit edilenlerin dilekçeleri geçerli kabul edilerek, aylıkları izleyen ay başından geçerli olmak üzere bağlanacak. Hesaplanan prim borçları ise emekli aylığından her ay 3’te 1 oranında kesilerek tahsil edilecek.