Samsun'da bir zamanlar tütün kurutulan ve sigara üretimine hammadde sağlayan 60 dev hangar, eşi benzeri görülmemiş bir 'Geri Dönüşüm Kampüsü'ne dönüştürüldü. Samsun Üniversitesi (SAMÜ) Ballıca Kampüsü, israfı önleyen, endüstriyel mirası koruyan ve sürdürülebilirliği merkeze alan vizyonuyla hem Necip Fazıl Mimarlık Ödülü'nü hem de YÖK Üstün Başarı Ödülü'nü kazandı.
Samsun'da 1980’den beri tütün depolama ve kurutma alanı olarak kullanılan yaklaşık bin dönümlük 60 hangar, 2019 yılında Samsun Üniversitesi’ne (SAMÜ) tahsis edilmesiyle ‘Geri Dönüşüm Kampüsü’ vizyonuyla bir eğitim kompleksine dönüştürüldü. SAMÜ Rektörü Prof. Dr. Mahmut Aydın, “Biz insanlığa zarar veren bir yeri insanlığa faydalı bir yapıya dönüştürüyoruz. Bu noktada da bu mekanın bir eğitim mekanına dönüşmesinin oldukça kıymetli olduğunu düşünüyorum” dedi.
Kentte 1980’den beri tütün depolama ve kurutma alanı olarak kullanılan yaklaşık bin dönümlük alandaki 60 hangar, 2019 yılında Samsun Üniversitesi’ne tahsis edilmesiyle birlikte ‘Geri Dönüşüm Kampüsü’ vizyonuyla bir eğitim kompleksine dönüştürüldü. Tahsis işlemlerinin ardından üniversite, bugüne kadar hangarlardan 30’un dönüştürerek eğitime kazandırdı.
Hangarlardan 6’sı Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi, 4’ü Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, 1'er teknik hangar, Yurt Savunma Sanayi, Milli Teknoloji Atölyesi ve yemekhane, 8 hangar Teknopark ek alanı ve diğer 8 hangar da özel bir telefon firmasında hizmet vermeye başladı.
Kampüs Dönüşüm Projesi kapsamında SAMÜ, 2023 yılında ‘1 ve 2 nolu Tütün Depolarının Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’ne Dönüşümü’ projesiyle ‘Necip Fazıl Mimarlık Ödülü’ ve Yükseköğretim Kurumu (YÖK) 2025 Üstün Başarı Ödülleri kapsamında da ‘Endüstriyel Miras, Yeniden Kullanım ve Sürdürülebilirlik ile Eğitimde Deneyimsel Öğrenme’ projesiyle ‘Kurumsal Ödüller-Toplumsal Sorumluluk’ kategorisinde ödül aldı.
Ballıca Sigara Fabrikası’na ait tütün hangarlarının, üniversitenin kuruluş kanunu kapsamında 2019 yılında üniversiteye tahsis edildiğini belirten Rektör Prof. Dr. Mahmut Aydın, “Burası Ballıca Sigara Fabrikası'nın tütün kurutma veya depolama hangarları olarak kullanılıyordu. Sigara fabrikasının özelleşmesinden sonra bu kısım Milli Emlak tarafından Ondokuz Mayıs Üniversitesi’ne (OMÜ) tahsis edilmişti. Daha sonra Samsun Üniversitesi'nin 2018 yılında kurulmasından sonra çabalarımız sonucunda 2019 yılı sonu gibi burası üniversitemize tahsis edildi. Bu kampüs yaklaşık bin dönümlük bir alanı kaplıyor. Samsun Üniversitesi'ne tahsis edildi” diye konuştu.
Projenin ilk ihalesinin 2020 yılında yapıldığını ve dönüşümün ödülle taçlandığını ifade eden Rektör Aydın, “Tahsis edilmesinden sonra Mimarlık ve Tasarım Fakültesi'ndeki öğretim üyesi arkadaşlarımızla biz bu hangarları, bu bölgeyi nasıl kullanabiliriz, buradan bir ‘Geri Dönüşüm Kampüsü’ nasıl oluşturabiliriz noktası üzerinde uzun uzun toplantılar yaptık, müzakereler yaptık ve sonunda bir karara vardık. Aslında temel sorumuz da acaba buradaki yapıların mevcut şeklini koruyarak onları kullanım amaçlarına uygun olarak onlara yeni kimlikler kazandırarak burayı bir ‘Geri Dönüşüm Kampüsü’ yapabilir miyiz sorusuyla bu gündeme geldi. Bugün yaklaşık yüzde 50’ye yakınının tamamlandığı bir Geri Dönüşüm Kampüsü oluştu. Bu planı ortaya koyduktan sonra bunu Strateji Bütçe Başkanlığımızla paylaştık ve adım adım uygulamaya koyduk. İlk ihalemizi 2020 yılında yaptık. Bu ihalede Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’nin 1 ve 2 nolu hangarları tamir ve tadilattan geçirilerek ve ona yeni bir kimlik kazandırarak kullanıma açtık ve bu iki hangardan 2023 yılında Necip Fazıl Mimarlık Ödülünü aldık ve bu ödülü Cumhurbaşkanımızın elinden aldık. Bu bizi daha çok motive etti” dedi.
Kampüs dönüşüm sürecinin endüstriyel mirasın korunması, kullanılabilir malzemelerin yeniden değerlendirilmesi ve sürdürülebilir mimari anlayış olmak üzere 3 temel ilke doğrultusunda yürütüldüğünü belirten Aydın, “Burada birtakım felsefemiz var. 3 tane temel ilkemiz var aslında. Biz bu kampüsü bir endüstri mirası olarak düşündük. Her ne kadar tescilli bina olmasa da bunlar, netice itibarıyla kimliğine baktığınız zaman bir üretim merkeziydi burası, bir endüstri alanıydı. Dolayısıyla biz bu endüstri alanını olduğu gibi koruma düşüncesinden hareket ettik. İkinci ilkemiz ise, bu kampüsün içerisinde ömrü dolmamış yani kullanılabilir tüm malzemeyi yeniden kullanmak. Dolayısıyla aynı zamanda israftan kaçınmak da bizim ilkelerimizden bir tanesiydi. Bir diğeri de burada çevreci, sürdürülebilir, az katlı mekanı koruyan ve ona yeni kimlikler kazandırarak onu geleceğe miras bırakan bir yapıya dönüştürmekti. 2020 yılında başladık bu dönüşüm işine. Şu ana kadar aşağı yukarı 18 hangarı dönüştürdük. 8 hangarda Samsun Teknopark ek alanı var. Yaklaşık olarak bu 60 tane bin metrekarelik hangarın şu anda 30 tanesini kullanmış durumdayız. Kampüsümüzde Mimarlık ve Tasarım Fakültemiz, Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültemiz var. İlahiyat Fakültemiz var. Sivil Havacılık Yüksekokulumuz var. Şu anda yeni kurduğumuz Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültemiz var” diye konuştu.
Kampüs dönüşüm projesinin YÖK 2025 Toplumsal Katkı Üstün Başarı Ödülü’ne layık görüldüğünü ifade eden Aydın, “Bu kampüsün bu şekilde inşa edilmesi bir ‘Geri Dönüşüm Kampüsü’ olması, bir tamir tadilat üzerinden yürümesi bize aslında bir başka ödülü daha getirdi. O da YÖK 2025 Toplumsal Katkı Üstün Başarı Ödülünü aldık. Bunu da Cumhurbaşkanımızın elinden aldık. Burada aslında sadece Türkiye'nin değil, belki yarın tamamlandığında Avrupa'nın sayılı konsept kampüslerinden biri oluşacak ve bu kampüste yani rektör olarak bizim ve hocalarımızın olduğu kadar şehirdeki tüm dinamiklerinde çok ciddi katkısı olduğunu, öğrencilerimizin ciddi katkısı olduğunu ifade etmem gerekiyor” dedi.
Büyük üniversitelerin arkasında güçlü bir hikaye olduğunun altını çizen Aydın, “Biz de bir hikayesi olan bir kampüs oluşturmak istedik. Aslında bu hikayeyi de şehirden alıyoruz. Çünkü bu şehir geçmişinde bir hikayesi olan ve aynı zamanda bir geleceğin şehri. Yani Milli Mücadele'nin ilk adımının atıldığı gazi şehirdir. Bu senede İstiklal madalyası ile ödüllendirildik. Dolayısıyla bir gazi şehrin unvanı var. Bir kurtuluş, bir ilklerin şehri olma unvanı var. Biz de aslında o şehrin adını taşıdığımız için hikayeyi, hikayemizin gücünü Samsun şehrinden alıyoruz. Ve bu hikayeyi geliştirmek için de bu kampüsü hep birlikte milletimizin hizmetine sunmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.KAMPÜSÜN HİKAYESİ SAMSUN’DAN GÜÇ ALIYORBüyük üniversitelerin arkasında güçlü bir hikaye olduğunun altını çizen Aydın, “Biz de bir hikayesi olan bir kampüs oluşturmak istedik. Aslında bu hikayeyi de şehirden alıyoruz. Çünkü bu şehir geçmişinde bir hikayesi olan ve aynı zamanda bir geleceğin şehri. Yani Milli Mücadele'nin ilk adımının atıldığı gazi şehirdir. Bu senede İstiklal madalyası ile ödüllendirildik. Dolayısıyla bir gazi şehrin unvanı var. Bir kurtuluş, bir ilklerin şehri olma unvanı var. Biz de aslında o şehrin adını taşıdığımız için hikayeyi, hikayemizin gücünü Samsun şehrinden alıyoruz. Ve bu hikayeyi geliştirmek için de bu kampüsü hep birlikte milletimizin hizmetine sunmak istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Daha önce tütün depoları olarak kullanılan alanın eğitime kazandırılmasının sembolik önemine dikkat çeken Prof. Dr. Aydın, “Burası bir tütün depolarıydı. Sigara insanlığa zararlı bir madde. Her ne kadar kullanımı gittikçe artsa da paketlerin üzerine yazdığına baktığınız zaman insanlığa zararlı bir madde. Biz işte o insanlığa zarar veren bir yeri aslında insanlığa faydalı bir yapıya da dönüştürüyoruz. Dolayısıyla bu noktada da bu mekanın bir eğitim mekanına dönüşmesinin oldukça kıymetli olduğunu düşünüyorum. İnşallah hep birlikte buranın tamamlanmasını da görürüz diye düşünüyorum” dedi.