Bazı ağır ve tehlikeli meslekler ile iş kollarında erken emeklilik için yıpranma payı hakkı tanınıyor. Fiili hizmet süresi zammı ile yıpratıcı işlerde erken emeklilik mümkün oluyor. Bu mesleklerin listesi de SGK tarafından yayınlanıyor. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu bu konuda yeni düzenlemeye gitti ve erken emekli olma imkanı tanıyan bazı meslek gruplarına kısıtlama getirildi. İşte detaylar...
Sosyal Güvenlik Kurumu, fiili hizmet süresi zammına (yıpranma hakkı nedeniyle erken emeklilik) yönelik kısıtlanacak mesleklerle ile ilgili bir duyuru yayımladı. Duyuru, kamuoyunda, meslek gruplarına yıpranma payı hakkında kısıtlama getirildi veya yıpranma payı kaldırıldı şeklinde anlaşıldı. Hürriyet'ten Noyan Doğan detayları yazdı.
Yıpranma hakkı olarak da bilinen fiili hizmet süresi zammı ile ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlara erken emeklilik hakkı tanınıyor. İşçi statüsünde (4/A) ve memur (4/C) statüsünde çalışanlar bu haktan yararlana-biliyor. Yıpranma hakkından yararlanarak erken emekliliğe hak kazanacak meslekler listesini SGK yayınlıyor.
Bu mesleklerin arasında; yeraltı maden işlerinde, demir-çelik fabrikalarında, asit üretimi yapan yerlerde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, Sahil Güvenlik Komutanlığında, emniyette, MİT’te, ceza infaz kurumlarında, basın yayın mesleğinde, su altında, çimento fabrikalarında, termik santrallerde, sağlık alanında, cam işlerinde çalışanlar yer alıyor. Bu işlerde çalışanlar erken emekli olabiliyor. Yıpranma hakkı kapsamında, her 360 günlük çalışma karşılığında ilave gün veriliyor. İlave hizmet süresi en fazla 5 yıl veriliyor ve verilen bu ilave sürenin en fazla 3 yıla kadar olmak üzere yarısı emeklilik için tabi olunan yaştan indiriliyor.
Gelelim, SGK’nın, yıpranma hakkıyla ilgili açıklamasına. Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için kanun kapsamındaki işyerleri ile birlikte yıpranmaya neden olacak işlerde fiilen çalışılması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şartı aranıyor ki, bu kişiler erken emeklilik hakkından yararlana-bilsin.
SGK, işyerlerinde inceleme yapıyor ve fiili hizmet süresi zammı kapsamındaki işyerlerinde, yıpranma hakkına tabi olmayan çalışanlar için de yıpranma hakkına sahipmiş gibi bildirimler yapıldığını tespit ediyor. Örneğin, aşçı, bekçi, çaycı, danışman, hizmetli, sekreter gibi mesleklerde çalışanlar gibi. Normalde bu işlerde çalışanların fiili hizmet süresi zammından yararlanmaması gerekirken, işyerleri bu kişileri de dahil ederek, SGK’ya bildiriyor.
Bu tespitlerin üzerine yıpranma hakkından yararlanarak erken emekliliğe hak kazanacak meslekler listesini yayımlayan SGK şimdi ‘kısıtlanan meslek kodu listesi’ adı altında yeni bir liste daha yayımladı. Bu liste de fiili hizmet süresi zammına tabi sigortalılık bildirimi yapılamayacak meslekler yer aldı. Bu liste çok uzun, yüzlerce meslekten oluşuyor.
Kısıtlanan mesleklerden birkaç örnek vermek gerekirse; oda başkanları, siyasi parti başkanları, armatör, genel müdürler, rektör, banka kredi müdürü, finans müdürü, halkla ilişkiler, yazılım koordinatörü, dekan, meyve sebze toptancısı, matematikçi, ziraat uzmanı, veteriner, öğretim görevlisi, öğretmen, müftü, tercüman, aşçı, hırdavatçı. Liste böyle uzuyor gidiyor. Bu şeklide 4 bin 873 meslek var. Bunlarda çalışanlar yıpranma hakkından yararlanıp, erken emekli olamayacak.
Şunu de belirtmekte fayda var, SGK’nın genel yazısını okuyucunca, anlaşılıyor ki, bu mesleklerde çalışanlar, işyerleri tarafından fiili hizmet süresi zammı kapsamına alınıp, SGK’ya bildirimleri yapılmış. Bilerek ya da bilmeyerek yapılmış, işin o tarafını bilemem ama bu kişiler yıpranma hakkından yararlanıp, erken emekli olacaklarını inanıp, emeklilik süreleri geldiğinden bambaşka bir durumla karşı karşıya kalacaklar, belki de kaldılar.
SGK’nın duyurusundan devam edersek; SGK, yıpranma hakkı olmasına karşın, işveren tarafından hatalı meslek bildirimi nedeniyle çalışanların fiili hizmet süresi zammından yararlanamadığını da tespit etmiş. Örneğin, şoförlük mesleği fiili hizmet süresi zammı kapsamında olmaması nedeniyle kısıtlanan meslekler arasında yer alıyor. Ancak yangın söndürme işinde çalışan itfaiye şoförlüğü, fiili hizmet süresi zammına tabi çalışma.
Eğer itfaiye işinin yapıldığı işveren tarafından hizmet bildiriminde itfaiye şoförü olarak değil, şoför olarak (vasıta sürücüsü, yolcu taşıma şoförü) bildirilmek istenilirse; bu çalışan yıpranma hakkından dolayı erken emeklilik imkanından yararlanamıyor. SGK, bu durumlar için işverenleri, doğru bildirim yapmaları konusunda da uyarıyor.