Çalışanların iş hayatı ile ilgili en çok merak ettiği ve araştırdığı konuların başında yıllık ücretli izin geliyor. Bir kişinin çalıştığı iş yerinde yıllık izin hakkının olabilmesi için 1 yılını doldurması gerekiyor. Çalışanlar yıllık iznini bölebilir mi? 6 ay çalışanların yıllık izin hakkı var mı? Çalışma süresine göre yıllık izin süreleri ne kadar? Çalışanların yıllık izin talebini işverene ne kadar zaman önce bildirmesi gerekiyor? İşte yıllık izinde tüm detaylar...

Çalışma hayatındaki kişilerin çalıştığı yerdeki hakları devlet tarafından koruma altına alınmış durumda. Bu haklardan biri ise yıllık izin hakkı. 1 yılını dolduran çalışanlar istedikleri zaman yıllık izne çıkabilmekte ve işveren de bunu sağlamakla yükümlü.

Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmıyor. Hafta sonu tatili olan pazar günü de yıllık izin süresinden sayılmıyor. Cumartesi ise yıllık ücretli izin süresine dahil.

İzinler bölerek kullanılabilir. Örneğin 20 gün yıllık izin hakkı olan bir çalışan, iznini toplu olarak da kullanabilir, 10-10 şeklinde bölerek de kullanabilir. Bu çalışanların hakkı olarak kanunda yer alıyor. Ancak bölünmesi durumunda minimum 10’ar gün halinde bölünebiliyor. Bu detayın unutulmaması önem taşıyor.

Çalıştığı iş yerinde yılın ilk yarısını doldurmuş olan 6 aylık çalışanlar izin haklarının olup olmadığını merak ediyor. Böyle bir durumda çalışanın izin hakkı yasal olarak bulunmuyor. Yıllık izin hakkının oluşabilmesi için çalışılan yerde 1 yılı doldurmak gerekiyor ancak bu durum iş verenin inisiyatifine göre değişiyor.

Çalışanlar eğer işveren ya da müdürü izin verirse, yıllık izin kullanabilir. Yani kanunen böyle bir hak yok, inisiyatife göre pek çok şirkette 6 ay çalışanların yıllık izin durumu değişkenlik gösteriyor.

Yıllık ücretli izinleri işyerinin kurulu bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek olanlara istemde bulunmaları ve bu hususu belgelemeleri koşulu ile gidiş ve dönüşlerinde yolda geçecek süreleri karşılamak üzere işveren toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorunda.

İşveren tarafından iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde İş Kanunu’nda belirtilen bildirim süresi ile 27’nci madde gereğince işçiye verilmesi zorunlu yeni iş arama izinleri, yıllık ücretli izin süreleri ile iç içe giremiyor.

Alt işveren işçilerinden, alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin yıllık ücretli izin süresi, aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanıyor.

Çalışanların yukarıdaki maddelere göre hak ettiği yıllık ücretli iznini, kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce işverene yazılı olarak bildirmesi gerekiyor.

İşyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin veriliyor, 6 ay veya 1 yıldan az süreyle çalışmış olanların yıllık izin hakkı ise işverenin inisiyatifinde.

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi; 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) olanlara 14 günden, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanlara 20 günden, 15 yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 26 günden az olamıyor.

Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri ise dörder gün arttırılarak uygulanır. Ancak, 18 ve daha küçük yaştaki işçilerle 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi 20 günden az olamıyor.

Kısmi süreli ya da çağrı üzerine iş sözleşmesi ile çalışanlar yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanıyor ve farklı işleme tabi tutulamıyor. İş sözleşmeleri devam ettiği sürece her yıl için hak ettikleri izinleri, bir sonraki yıl izin süresi içine isabet eden kısmi süreli iş günlerinde çalışmayarak kullanıyor.

İdari izinlerde çalışılan süreler yıllık izinden düşmez. Yıllık izin kullanırken yıllık izin içerisinde idari izin verilen gün olması halinde o günler yıllık izinden düşülmez. Bu durum aynı zamanda özel sektörde çalışan işçiler için de geçerli. İdari izinde olan çalışanların ücretlerinde herhangi bir kesinti de meydana gelmiyor.

Yıllık izin ücretli izin kapsamındadır. Yani işveren izin süreleri boyunca işçiye ücretini ödemek zorunda. Aynı zamanda işçinin talebi halinde izin dönemine ait ücreti avans olarak önden ödemelidir.

Kullanılmayan izinlerin yanması söz konusu değil. Bu izinler bir sonraki yıl ya da başka bir dönemde de kullanılabilir.

Yıllık iznini kullandığı esnada hastalık raporu verilen çalışanın hastalık izin süresinin, yıllık izninin bittiği tarihten önce sona ermesi halinde, çalışan kalan yıllık iznini kullanmaya devam eder.

İş yerinde çalışan bir kişinin yıllık iznini kullanmayıp, bu süreye ait olan ücreti talep etmesi yasaya uygun değil. Yıllık izin ücreti ancak iş sözleşmesi işveren veya işçi tarafından feshedilirse alınabilir.

İş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödeme yapılır. Yani çalışılan esnada yıllık izin ücreti alınamaz, sözleşme feshi şart.

Burada önemli bir detay da dikkat çekiyor. Çalışmaya devam edildiği anda işveren işçiye yıllık izninin ücretini ödese dahi, işten çıkma veya çıkarılma durumunda işveren kanunen yeniden ücret ödemek zorunda.

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretler son ücret üzerinden ödenir. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için ise iş sözleşmesinin feshi şart.

İş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren kullanılmayan yıllık izin ücretleri için zamanaşımı süresi 5 yıl. İş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeniyor. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlıyor.