Çanakkale Savaşları’nda 111 yıllık insanlık destanı belgelendi: Yaralı İngiliz çavuşunu sırtında Taşıyan Türk askerinin hikayesi arşivden çıktı!

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Atatürk ve Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi (AÇASAM) tarafından harp cerideleri üzerinde yapılan çalışmalarda, Çanakkale Savaşları sırasında yararlanan bir İngiliz askerinin Türk askeri tarafından sırtında taşındığına ilişkin belge, gün yüzüne çıkarıldı. AÇASAM Müdürü Dr. İsmail Sabah, "Harp ceridesine yansıyan bu hikaye, Çanakkale Muharebeleri esnasında Türk askerinin yaralı halde tesadüf ettiği düşman askerine karşı merhametini göstermesi açısından oldukça önemli ve kıymetli bir belge olarak karşımıza çıkmaktadır" dedi.

Çanakkale Savaşları'nın üzerinden 111 yıl geçmesine rağmen savaşa dair yeni gerçekler gün yüzüne çıkmaya devam ediyor. AÇASAM tarafından harp ceridelerinde yapılan araştırmalarda 2'nci Kerevizdere Muharebeleri sırasında 13 Temmuz 1915'te Türk keşif kolunun yaralı halde bulduğu İngiliz Deniz Başçavuşu Arthur Hunt'ın, keşif kolu komutanı tarafından sırtında taşınarak tedavi alanına getirildiğine ilişkin belge ortaya çıkarıldı.

ÇOMÜ Rektörü Prof. Dr. Cüneyt Erenoğlu, temel amaçlarının, Çanakkale Savaşı'nı ve savaşın getirdiği kahramanlıkları gelecek nesiller aktarmak olduğunu söyleyerek, "Onların manevi duygulara sahip olması bizim için önemli. Araştırma Merkezi Müdürümüz Dr. İsmail Sabah hocamız ve ekibi, özellikle devlet arşivlerinden bir tarama yapıyor. Detaylı araştırmayla savaş ceridelerine ulaşıyor. Bu ceridelerden bir tanesi de özellikle bir İngiliz deniz başçavuşunun bu kanlı muharebelerde yaralandıktan sonra bir Türk askeri tarafından Türk mevzisine sırtında taşındığı, sonrasında orada bir sedyenin bulunmaması nedeniyle alay karargahından getirilen sedyeyle taşınmaya devam edilerek sargı yerine nakledildiği, orada da tedavisinin devam ettiği ortaya çıkarıldı" ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Erenoğlu, "Bizi ilgilendiren taraf, Türk Müslüman askerlerinin savaş ortamında dahi merhamete sahip olması, merhamet duygusuna sahip bu askerlerimizin de esirlere merhametle yaklaşması ve onların kendi canların pahasına, canlarını koruması ve kurtarması. Bunu daha da detaylandıracağız. Biz bu çıktılarla sempozyumlar, bildiriler, panellerle, yükseköğretim kurulu bünyesinde farklı yaş gruplarına ve halkımıza anlatacağız. Üniversitemizin araştırma, geliştirme, eğitim, öğretim ve olmazsa olmaz sosyal ve toplumsal katkı faaliyetlerini çok çok önemsiyoruz" diye konuştu.

AÇASAM Müdürü Dr. İsmail Sabah ise literatürde 2'nci Kerevizdere Muharebesi olan taarruzda, cephenin İngiliz hattındaki saldırının 52'nci Tümen tarafından gerçekleştirildiğini söyleyerek, "13 Temmuz 1915 günü saat 17.00'te gerçekleşen taarruzda en sol kanatta taarruz eden Nelson taburu bu taarruzda istenilen hedefe ulaşamamış ve ağır kayıplar neticesinde saldırı sonlandırılmıştı. Bu taarruzdan sonra İngilizler elde edilen hattın tahkim edilmesine karar vererek taarruzu durdurdu. Ancak bu taarruzdan 3 gün sonra 15 Temmuz gecesi Türk siperlerinden çıkan bir keşif kolu muharebe hattında yani her iki siper hattının arasında kalan bir İngiliz askerine tesadüf eder. Keşif kolu komutanı, yaralı ve yürüyemeyecek halde gördüğü bu İngiliz askerini sırtında taşıyarak Türk mevzilerine kadar getirir" dedi.

Hem Türk hem İngiliz belgelerini mukayese ederek durumu değerlendirdiklerini belirten Dr. Sabah, şöyle konuştu:

"Türk keşif kolu tarafından tesadüf edilen İngiliz askerinin Deniz Başçavuş Arthur Hunt olduğunu tespit ettik. Arthur Hunt'ın daha sonra gerçekleşen sorgu sırasında verdiği ifadeye baktığımızda muharebe sonrasında kendisinin yaralı bir halde muharebe hattında kaldığını ve gece karanlığında 'İngiliz siperlerine dönüyorum' zannıyla Türk siperlerine doğru yöneldiğini, ancak yarası nedeniyle muharebe hattında 2 gün baygın şekilde kaldığını görmekteyiz. Daha sonraki belgeleri incelemeye devam ettiğimizde Deniz Başçavuş Arthur Hunt'ın önce Soğanlıdere'ye ardından Tekirdağ Hastanesi'ne nakledildiğini, oradan İstanbul'a ve en son Yozgat'ta esir kampına sevk edildiğini görmekteyiz. Harp ceridesine yansıyan bu hikaye, Çanakkale Muharebeleri esnasında Türk askerinin yaralı halde tesadüf ettiği düşman askerine karşı merhametini göstermesi açısından oldukça önemli ve kıymetli bir belge olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk askeri 1915 yılında vatan müdafaası gerçekleştirirken düşmanına dahi merhametini göstermiş, onu sırtında taşıyarak sargı yerine ulaşmasını ve böylelikle tedavi edilmesini sağlamıştı."