Asgari ücret maratonunun başlamasına az bir zaman kaldı. Kasım ayının ilk Kabine Toplantısı sonrası Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan 2024 yılında uygulanacak asgari ücret için dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Asgari ücret için süreç nasıl işleyecek? 2024 asgari ücret brüt, net ne kadar olacak?

Milliyet'in haberine göre ; Ekonomist Muhammet Bayram şu ifadeleri kullandı: “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Kabine toplantısının ardından asgari ücrete yönelik öngörüde bulundu. Yapılan açıklama, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in hedeflenen enflasyona göre artış yapacağız söylemine uygun. Merkez Bankası’nın fiyatlama davranışlarına devam etmesi, enflasyon beklentilerinin çıpalanması için önemli bir açıklama.

Burada piyasada davranışlarının yönetilmesi adına önemli bir husus var. Normal şartlarda asgari ücret konuşulmaya başlandığından itibaren bazı tüccarlar zam yapmaya başlıyor. Sayın Bakan Şimşek bunun engellenmesi adına dedi ki: Hedeflenen enflasyona göre zam yapacağız.

Gelinen noktada Merkez Bankası’nın Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 67.23 olarak açıklandı. Merkez Bankası’nın beklentisi yüzde 65’lerde. Enflasyon beklentileri düşüyor. Burada vatandaşın önceki enflasyonu da üstlenmesinden dolayı ciddi bir artış beklentisi var.

Eğer ara bir zam yapılmayacaksa enflasyon farkı artı gelecek dönem enflasyonun da yansıtılması gerekiyor ki yılda tek seferde bir artış yapılabilsin.

Hükümet cephesinde 2024 Mayıs ayı itibarıyla enflasyonun düşeceği söyleniyor. Ekonomi yönetiminin burada açıklamalar mevcut. Bu kapsamda mayıs ayına kadar enflasyon yüksek seyredeceği ve mayısta enflasyonun pik yapması bekleniyor. Mayıs ayında yüzde 70’ler civarında enflasyon bekleniyor.

Normal şartlarda ara zam temmuz ayı itibarıyla yapılıyor. Ocak ile mayıs ayında enflasyonun yüksek seyretmesinden dolayı ben tekrar ara zam yapılabileceğini düşünüyorum. Eğer yapılmayacaksa da son 6 aylık enflasyon beklentisi yüzde 38. Yani yüzde 38 + gelecek yılın ilk 6 ayı enflasyonuna yönelik artış yapılabilir. Bu çok büyük bir artış olur ve enflasyonu olumsuz etkiler. Ekonomiyi ücret fiyat sarmalına sokabilir.

Ben o nedenle tekrardan bir ara zam yapılabileceğini düşünüyorum. Enflasyon mayıs ayına kadar yüksek seyredecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çalışanları enflasyona ezdirmeme politikası mevcut. Ben o yüzden 2024’ün ortalarına doğru tekrardan asgari ücret ara zam geleceğini düşünüyorum.

2025’e geldiğimizde yılda tek sefer asgari ücret konuşabilir hale gelebiliriz. 2025’te sene sonu enflasyon beklentisi yüzde 15 olarak belirlendi. Bu makul bir enflasyon oranıdır. 2026 itibarıyla tek haneli enflasyon beklentisi mevcut. Böyle giderse enflasyonun tek haneye ineceğini görebileceğiz.

Eğer Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda gelecek yıl 1 kez asgari ücret belirlenecek denirse asgari ücret 6 aylık enflasyon farkının üzerine çıkacaktır. Enflasyon farkı kadar artış ve refah payı artışı olursa gelecek sene tekrar ara dönemde zam yapılacaktır diyebiliriz.

En düşük enflasyon beklentim yüzde 35’ler civarında. Eğer yüzde 35 olursa asgari ücret 15 bin 392, yüzde 50 artış olursa ki bu bizim olabilecek en yüksek artış beklentimizdir. Yüzde 50 artış olması durumunda 17 bin 103 TL yapar. Benim tahminim yüzde 45’ler seviyesinde olacağıdır, bu da 15 bin 962 TL yapar, psikolojik sınır 16 bin TL’dir.

Alım gücünü artırmaya yönelik hususların değerlendirilmesi gerekiyor. Ücretlilerin vergi dilimleri sabitlenmelidir. Çalışanlar 1 yıl boyunca aynı vergi oranı ile vergilendirilmelidir. Çünkü dönem ortasında vergi dilimine girip maaşlarında çok daha fazla kesinti yaşayabiliyorlar.Bakan Işıkhan’ın ‘Tek zam olacak şekilde çalışıyoruz’ açıklaması çok önemli. Eğer Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda vergi dilimi sabitlenirse, istisnanın yanlış uygulanması düzeltilirse çalışanlara yılda tek sefer artış yapılabilir.Bu alım gücünü artıran bir husustur. Şu anda en düşük maaşı alan bir kişi üçüncü, dördüncü ayda vergi dilimine girebiliyor. Yüzde 15’ten sonra yüzde 20 vergi dilimine girebiliyor. Eğer bu düzenlemeler yapılırsa yılda tek sefer asgari ücret belirlenebilir.”

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Başkan Tayyip Erdoğan başkanlığında dün gerçekleştirilen Kabine toplantısı sonrası yaptığı açıklamada, 2024'te geçerli olacak asgari ücrete ilişkin tek zam sinyali vermişti.

Bakan Işıkhan,"Temmuz ayında olduğu gibi ilkemiz yine enflasyona ezdirmemek. Asgari ücret zaten hep yılda bir kereydi biliyorsunuz. Yine tek zam olacak şekilde çalışmalarımızı gerçekleştiriyoruz" dedi.

Asgari ücret görüşmelerinin aralık ayı içerisinde başlayacağını ifade eden Bakan Işıkhan, "31 Aralık itibari ile de kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Dolayısıyla geçtiğimiz temmuz ayında yaptığımız gibi olacak. Asgari ücret zaten hep yılda bir kereydi biliyorsunuz. Yine tek zam olacak şekilde çalışıyoruz. Geçen temmuz ekstraydı" diye konuştu.

Asgari ücret Temmuz zammı için Bakan Işıkhan, "Cumhurbaşkanımızın öngörüsüyle ihtiyaç duyulduktan sonra oldu. Ama ihtiyaç hasıl olursa bir araya gelinebilir. Gelecek yıl inşallah enflasyonda gerileme olacak. Temmuzda ikinci bir toplantı yapmayacağız, ikinci zamma gerek olmayacak diye düşünüyoruz. Tüm parametreler iyi gidiyor çünkü" açıklamasında bulundu.

İşsizinden, çalışanına, ev kadınından Bağ-Kur'luya kadar hemen herkesi ilgilendiren asgari ücret, 2024 yılı için yeniden belirlenecek. Aralık ayı ile birlikte başlayacak olan Asgari Ücret Tespit Komisyonu için taraflar hazırlıklarına başladı.

Komisyonda 15 üye bulunuyor. Bu üyelerden 5 tanesini işçileri temsilen Türk-İş, 5 tanesini ise işverenleri temsilen TİSK oluşturuyor. Komisyon'da ayrıca hakem rolüyle 5 üyede hükümeti temsilen bulunuyor.

Komisyon tüm tarafların ev sahipliğinde üç toplantı yapıyor ve dördüncü toplantı sonunda yeni rakam açıklanıyor. Türk-İş, 15 kişilik komisyonda yeri alacak 5 üyesinin 4'ünün farklı mesleklerden asgari ücretliler olacağını açıkladı.

Konfederasyonun Genel Başkanı Ergün Atalay, asgari ücret tarihinde bir ilk olacak uygulamayı açıkladı. Atalay, "Komisyonda 5 kişilik Türk-İş heyetinde bu yıl farklı mesleklerden asgari ücretli 4 işçi yer alacak. Türk-İş yönetiminden bir sendikacı ile sendikalı olmayan garson, akaryakıt pompacısı, berber ve kasap gibi farklı mesleklerden 4 işçi kardeşimiz görüşmelerde milyonlarca asgari ücretliyi temsil edecek" şeklinde konuştu.

Asgari ücret Türkiye'de uygulanan en az ücreti göstermesinin dışında, borçlanmadan işsizlik maaşına, gelir kriterinden sağlık primlerine kadar birçok ödemenin de parametresini oluşturuyor. Birçok ödeme ve borçlanma brüt asgari ücrete göre belirlendiğinden açıklanacak rakam işçiler ile birlikte 81 milyonu da ilgilendirecek.

Asgari ücret birçok ödeme ve borçlanmayı belirleyen bir gösterge rakamı olduğu yönüyle değerlendiriliyor. Asgari ücreti bir geçim rakamı olarak görmemek gerekiyor. Komisyonun açıkladığı rakam ile "Çalışanlara bu rakamdan daha az maaş verilemez" kuralı konulmuş oluyor. Belirlenen rakamın üzerinde maaş vermek gerekiyor.

Asgari ücretin bir gösterge rakamı olmasının dışında son dönemde vergisiz olması da büyük avantaj sağlıyor.Asgari ücretten gelir ve damga vergisi alınmıyor. Sadece asgari ücretten değil, tüm maaşlardaki asgari ücret kadar bölümden de gelir ve damga vergisi alınmıyor. Böylece hem çalışanlar hem de işverenler açısından önemli bir muafiyet sağlanıyor.

Asgari ücret tespit edilirken birçok veri değerlendiriliyor. Geçim endeksleri, piyasa şartları, rekabet koşulları ve istihdamın korunması gibi konular masaya geliyor.

Bunların dışında asgari ücreti belirleyen en önemli verilerden birisini de enflasyon oluşturuyor. Bundan önceki yıllarda yapılan asgari ücret artışlarına bakıldığında hep enflasyonun üzerinde oranlar uygulandığı görülüyor.

Bu yılki komisyonun da önündeki en önemli veri yine yıllık ve 6 aylık enflasyon rakamları olacak. Bu konuda açıklama yapan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da "Her zaman söylediğimiz gibi, Cumhurbaşkanımızın da ifade ettiği gibi çalışanlarımızı enflasyona ezdirmemek bizim için en temel ilke olacak.

Bu şekilde bir planlama içerisindeyiz inşallah. Tabii ki her tarafı dinleyeceğiz. Sosyal diyalog bizim en önemli iletişim aracımız. Çalışma hayatıyla ilgili sorunlar varsa biz de bu sorunları çözmek için gayret edeceğiz, daha müreffeh bir ülke için" ifadelerini kullanmıştı.

2022 ve 2023 yılları için asgari ücret iki kez belirlenmişti. 2023 yılına yüzde 54.66'lık artışla 8 bin 506 liradan başlayan net asgari ücret, geçtiğimiz Temmuz ayında yüzde 34'lük ara zam ile 11 bin 402 liraya ulaştı.

Haziran ayından bu yana geçen 6 aylık enflasyon bu yüzden yeni asgari ücretin belirlenmesinde de önemli rol oynayacak. Orta Vadeli Program öngörüsüne göre yüzde 65'lik yıl sonu enflasyonu bize 6 aylık oranın yüzde 38 civarında olacağını gösteriyor. Ayrıca buna bir refah payı da eklendiğinde artışın yüzde 50'yi bulabileceğini hesaplayabiliriz.

Sadece yüzde 38'lik 6 aylık enflasyon yansıtıldığında net asgari ücret 15 bin 707 liraya, yüzde 50 yansıtıldığında ise 17 bin 103 liraya çıkmış olacak. Böylece emeklilere ve memurlara yapılacak zam oranı ile paralel bir artış da yapılmış olacak.

2022 ve 2023 yıllarında iki kez belirlenen asgari ücretin enflasyonda gerilemeyle birlikte 2024 yılı için eskiden olduğu gibi tek zam şeklinde düzenlemesi bekleniyor.

Asgari ücret yaklaşık 8 milyon işçiyi doğrudan etkilerken, birçok ödeme ve borçlanmanın da parametresini oluşturacak. İşsizlik maaşının en alt ve en üst tutarları asgari ücretle artacak.

Son 4 aylık ücret ortalaması üzerinden hesaplanan işsizlik ödeneği, brüt maaşın yüzde 40'ı oranında oluyor ancak brüt asgari ücretin 80'ini geçemiyor. İşsizlik maaşı halen damga vergisi kesilmiş olarak en az 5 bin 325, en çok 10 bin 650 lira.

Asgari ücrete yapılacak yüzde 50 civarında artış ile en az 7 bin 958, en çok 15 bin 917 lira olacak. Asgari ücretlilerin kıdem tazminatı da artacak. Halen en düşük kıdem tazminatı çalışılan her yıl için 13 bin 414 lira 50 kuruştan hesaplanıyor.

Asgari ücretlinin kıdem tazminatı yüzde 50 artışla 20 bin 49 liraya çıkacak. Bütün bunların yanında iş göremezlik ödeneği, yarı zamanlı çalışma ödeneği ve stajyer maaşları da asgari ücrete yapılan zam oranında artacak.

Ödemeler dışında doğıum ve askerlik borçlanması rakamları da yükselecek. Ayrıca SSK ve bağ-Kur primleri de aynı oranda artmış olacak. Yine ev kadınlarının ödediği isteğıe bağlı sigorta primlerinde de artış olacak.

6 aylık enflasyon tahmini: Yüzde 37,76

Memur ve memur emeklisi artışı: Yüzde 49,46

Mevcut net asgari ücret: 11.402 TL

6 aylık enflasyon artışı ile: 15.708 TL

Memur maaş artışı ile: 17.042 TL

Türk-İş yaşam maliyeti: 17.803 TL

Net asgari ücret

Yüzde 35 artarsa 15.393 TL

İşverene maliyeti 21 bin 278 TL

Yüzde 40 artarsa 15 bin 962 TL

İşverene maliyeti 22 bin 66 TL

Yüzde 45 artarsa 16 bin 533 TL

İşverene maliyeti 22 bin 854 TL

Yüzde 50 artarsa 17 bin 103 TL

İşverene maliyeti 23 bin 642 TL