Araba fiyatlarıyla ilgili son dakika gelişmesi. ODD, otomotivin Türkiye ekonomisi adına stratejik bir endüstri olduğunu öne çıkarmak için çalışma başlattı. Otomotivciler 15-20 yıllık yeni yol haritasının detaylarını paylaştı.

Türkiye otomotivde hem üretimde hem de pazar büyüklüğü açısından dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer alıyor. Dünya üretiminden yüzde 1.6 payı olan otomotiv sektörünün kapasitesi 2 milyon adet.

Dünya sıralamasında 13'üncü, Avrupa'da dördüncü sırada bulunuyor. İhracatın da lokomotifi konumunda bulunuyor. Pazar büyüklüğüne göre değerlendirildiğinde ise Türkiye, Avrupa'nın en çok araç satılan altıncı ülkesi.Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) otomotivin Türkiye'nin stratejik sektörü olduğunu göstermek için kolları sıvadı.

ODD'nin yeni yol haritasını anlatan Yönetim Kurulu Başkanı Ali Haydar Bozkurt, ana amaçlarından bir tanesinin, otomotivin Türkiye ekonomisi adına stratejik bir endüstri olduğunu öne çıkarmaya çalışmak olduğunu söyledi.Otomotivin Türkiye'de kendini kanıtlamış bir sektör olduğunun altını çizen Bozkurt, şöyle devam etti:

"Türkiye, dünyada 100'den fazla ülkeye otomotiv ihracatı yapıyor. Üretim adetleri açısından Avrupa'da ilk sıralarda yer alıyoruz ve bunu ilk dörde, ilk üçe nasıl çıkarabileceğimizin planlarını yapıyoruz.Orta ve uzun vadeli adımlar atarak bunu başarabiliriz. Vergilendirmenin yanı sıra üretim teşvikleri ve finansman kaynaklarının planlanması dahil olmak üzere 10-20 yıllık yol haritamızı ortaya koymalıyız.

Maliyet avantajımızın yanı sıra öngörülebilir bir iç piyasa ortaya koyduğumuzda konumu, kaliteli iş gücü, yan sanayisi ile bizden daha iyi aday olabilecek bir ülke yok" dedi.

Yatırımları cazip kılmak için üretimin en az yüzde 15'inin iç pazarda satılması gerektiğini ifade eden Bozkurt, şöyle devam etti: "İşte bu yüzden iç pazarı büyütmemiz önem taşıyor.Nüfusa ve yaş ortalamasına baktığımızda gerçek potansiyelimizin çok gerisindeyiz. ODD olarak sektörle ve kamuyla bunları paylaşacağız.

Akademisyenlerle bir araya gelip bu yol haritasını oluşturup, takibini yapacağız. Cari açığın kapanmasına katkı sağlayan bir sektörden bahsediyoruz. Tek ihtiyacımız sektörü yol haritasıyla ileriye taşımak."

ODD Başkanı Ali Haydar Bozkurt, "Geçen yıl yaşanan sıkıntıların devam etmesiyle birlikte enflasyonist bir ortamdan geçiyoruz ve kurların yanı sıra vergi kaynaklı çarpan etkisiyle fiyat istikrarında sıkıntılar sürüyor.Birkaç yıl öncesine göre fiyatlar şaşırtıcı boyuta gelmesine rağmen yüksek taleple birlikte otomobilde 3-5 aylık bekleme süreleri var.

Bu da bize otomobilin, yani mobil olmanın gerçekten bir ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Bazı markaların bazı modellerinde aydan aya rahatlamalar olsa da sektör genelinde sıkıntılar devam edecek gibi görünüyor" dedi.

Hammadde fiyatları, artan lojistik maliyetleri, döviz kurlarının yeniden yükselişe geçmesi sıfır ve ikinci el araç piyasasına zam olarak yansımaya devam ediyor. Yılın ilk altı ayında sıfır araçlarda artış yüzde 50’leri bulmuş durumda. Markaların yayımladıkları fiyat listelerine göre son iki ayda sıfır araç fiyatları 150 bin lirayı aşan zamlarla karşı karşıya kaldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ise geçen yılın ilk 5 ayında 1 milyon 772 bin 105 adet olarak gerçekleşen ikinci el otomobil pazarı, bu yılın aynı döneminde 2 milyon 456 bin 879 adet oldu. Rakamlar sıfırdaki bulunurluk sorunu nedeniyle alıcıyı ikinci ele yönlendirdiğini gösteriyor. Ancak ikinci el piyasasında da fiyatlar sıfır aracı sollamış durumda. Sektör temsilcileri ikinci el otomobilde Ocak-Haziran dönemi arasında fiyat artışının ortalama yüzde 60 olarak gerçekleştiğini bildiriyor.

Sıfır ve ikinci el araç piyasasındaki bu yükselişin nereye kadar süreceğini, araç fiyatlarında balon olup olmadığını ve otomobil piyasasındaki son durumu Mynet’e değerlendiren Otomist Otomotiv Genel Müdürü Savaş Açıkgöz, fiyatların yükselmeye devam edeceğini ifade etti.

“Sıfır otomobilde fiyat hareketi birkaç kritere bağlı. Bunlardan bir tanesi Türkiye’deki döviz hareketliliği ile ilgili. İkincisi vergi mevzuatlarıyla ilgili. Ama burada artık vergiler oturmuş durumda. ÖTV ile ilgili yakın zamanda bir değişiklik beklenmiyor. Ancak belki matrahlarda bir düzenleme olabilir. Sektörün beklentisi o yönde.

Bu fiyatları bazı modellerde aşağıya düşürebilir. Bir de dünyada artan hammadde maliyetlerinin otomobil fiyatlarına euro bazında yansımasından kaynaklı artışlar var. Tabi, bulunurluk da bunlardan bir tanesi. Dünyada hammadde fiyatları yükselmeye devam ediyor. Dolayısıyla burada bir geri gelme olmayacak” diyen Savaş Açıkgöz sıfır araç piyasasında herkesin merak ettiği ‘fiyatlar daha da artacak mı’ konusuna ilişkin şu yorumda bulundu:

“Euro bazında otomobil fiyatları artmaya devam edecek. Aynı zamanda üretilen ürünlerin ülkelere gönderilmesindeki yakıt fiyatlarından kaynaklı lojistik maliyetleri, navlun maliyetleri de ciddi anlamda artış gösterdi. Bunların hepsi otomobil fiyatlarına yansıyor. Buradaki artış devam edecek gibi gözüküyor. Trend yükseliş trendi. Yakın zamanda da duracak gibi gözükmüyor. Dövizin de Türkiye’de geri gelme ihtimalinin en azından yakın zamanda olmayacağı tahmin ediliyor. Bu yüzden sıfır araba fiyatları yükselmeye devam edecek.”

İkinci elde ise fiyat artışlarının tamamen sıfır araçtaki bulunurluğa bağlı olduğunun altını çizen Açıkgöz, “Sıfır araçlardaki fiyatlar artmaya devam ettikçe ve otomobil bulunurluğu arzı istenilen seviyeye gelmedikçe bu devam edecek. Ama burada şöyle önemli bir durum var. 1 milyon lirayı aşan otomobillerde hareketlilik neredeyse durmuş durumda.

Bayram öncesi ciddi bir hareketliliğin olması gerekirken, sektör ciddi anlamda durmuş durumda. Bunun nedenlerinden bir tanesi GES ile ilgili yapılan açıklama ile dövizin düşeceği beklentisinin oluşması. Ama bu da piyasalar maalesef yansımadı ve kurlar yeniden 17 liranın üzerine çıktı. Dövizin düşeceği beklentisi piyasada her zaman alımı erteletir. İkinci elde de bu durum bayram öncesine ciddi oranda yansıdı. Umarız ki kurlardaki düşüş beklenti çerçevesinde realize olur, kurlar düşer ve piyasanın beklentisi karşılanmış olur. Bu da 2. elde ertelenen hareketliliği yaratır” diye konuştu.

Piyasadaki belirsizlik nedeniyle ikinci el alım satımı yapan büyük oyuncuların bile faaliyetlerini durma noktasına getirdiklerini kaydeden Açıkgöz, araç fiyatlarındaki ‘balon’ iddialarına da açıklık getirdi. “Artık 700-800 bin liranın altındaki otomobillerde hareketlilik olmaya devam edecek” diyen Savaş Açıkgöz, “İkinci elde hareketliliğin tam olarak ne zaman başlayacağını ise sektör olarak kestiremiyoruz.Türkiye’de büyük al-sat yapan ikinci el piyasasının kurumsal markaları bile son 10 gündür alımlarını yavaşlattığını hatta tamamen durdurduklarını ifade ediyorlar. Bunlar da piyasadaki belirsizliklerin devam edeceğini gösteriyor. Yani kısacası fiyatlar yukarı gitmeye devam edecek. Uzun süredir fiyatlar yükselirken, belirli bir kesim bunun ‘balon’ olduğunu söylüyor.

Otomobil fiyatlarında balon oluştuğunu da düşünmüyorum. Bu ‘balon’ değil, ekonomik kriterlere bağlı altyapısı olan fiyatlar. Az önce bahsettiğim kriterlerde geri gelme olursa ancak fiyatlarda gerileme olur” ifadelerini kullandı.

Milliyet'ten Levent Köprülü'nün haberine göre; Otomotiv Distribütörleri Derneği’nin (ODD) Ocak - Haziran dönemi otomobil ve hafif ticari araç satış adetlerine ilişkin toplantısında konuşan derneğin Yönetim Kurulu Başkanı Ali Haydar Bozkurt, kurlar ve başka nedenlerin de etkisiyle otomotiv pazarında fiyat istikrarına ilişkin sıkıntılar yaşandığını dile getirirken, “Birkaç yıl öncesine göre otomobil fiyatları şaşırtıcı boyuta gelmesine rağmen markadan markaya değişiklik olsa da, yüksek taleple birlikte otomobil alımlarında bekleme süreleriyle karşı karşıyayız. Bu da bize otomobilin, yani mobil olmanın gerçekten bir ihtiyaç olduğunu gösteriyor” dedi.

Bazı markaların bazı modellerinde aydan aya rahatlamalar olsa da, sektör genelinde sıkıntıların 2023 yılında da süreceğini kaydeden Bozkurt, bu yıl ODD olarak araç bulunurluğunun yanı sıra sektörün gelişimine de odaklandıklarını belirtti.Sıfır araç üretiminde ve tedarikinde yaşanan aksamalar hız kesmeden devam ediyor. Yaşanan bu sorunlar ikinci el otomobil ve araç kiralamaya olan talebi artırırken, yaz mevsiminin gelmesinin yanı sıra, Kurban Bayramı’nın yaklaşması da otomobil piyasasını bir hayli hareketlendirdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2021 yılının ilk beş ayında 1 milyon 772 bin 105 adet olarak gerçekleşen ikinci el otomobil satışlarının, bu yılın ilk beş ayında 2 milyon 456 bin 879 adet olduğunu açıklayan Motorlu Araç Satıcıları Federasyonu (MASFED) Genel Başkanı Aydın Erkoç, "2022 yılının ilk beş ayında, geçen yılın ilk beş ayına göre ikinci el otomobil pazarında yüzde 38 oranında yukarı yönlü bir değişim yaşandı. Son altı aydır piyasa oldukça hareketli, satışlar hızlı bir şekilde devam ediyor. Sıfır araç üretim ve tedarikinde yaşanan sıkıntılar talebi ikinci ele kaydırdı. Tüketiciler bayramın da yaklaşmasıyla ikinci ele yöneldi” dedi.

Kurban Bayramı’nın yaklaşmasıyla ikinci el piyasasına ilginin arttığını, bu durumun da fiyatları etkilediğini belirten MASFED Başkanı Aydın Erkoç, “Artan talep ve yükselen maliyetlerle birlikte otomobil fiyatları da yükseldi. Ancak fiyatların neredeyse gün içerisinde yukarı yönlü değişmesi piyasayı olumsuz yönde etkiliyor.Sıfır araç tedarikinde yaşanan sıkıntılar çözülmeden ikinci el fiyatlarının düşeceğini düşünmüyoruz. Bu sorunların en az bir yıl daha devam edeceği öngörülürken, ikinci ele talep artmaya devam edecek. Buna bağlı olarak fiyatların da artacağını düşünüyoruz” görüşünü paylaştı.

MASFED Başkanı Aydın Erkoç, “İkinci el şu an daha çok yatırım aracı olarak görülüyor. Bu durumun önümüzdeki süreçte de devam edeceğini öngörüyoruz. Şu an piyasada araç bulmakta zorlanıyoruz. O yüzden vatandaşlarımıza otomobil ihtiyaçları varsa bir an önce karşılamalarını tavsiye ediyoruz.’’ diye konuştu.

En düşük sıfır aracın şu an 400 bin TL olduğunu açıklayan Erkoç, "Nakitiniz olsa bile bayiye gittiğinizde aracı bulamıyorsunuz. Sipariş verip sıraya giriyorsunuz ve araç hangi gün gelirse o günkü satış fiyatı ile alabiliyorsunuz. Bu noktada meslekle alakası olmayan kişiler de piyasayı yükseltiyor. Gidip bayilerden araçları alıyorlar, 400 bin TL olan aracı 450-500 bin TL’ye satışa çıkarıyorlar.Fiyat dengesizliğine sebep olan faktörlerden birisi de bu’’ diye konuştu. Bayram öncesi yoğunluğunda araç alacaklara seslenen Erkoç, “Her zaman olduğu gibi sağlam, güvenilir ve kurumsal yerlerden alışverişlerini yapsınlar. Dolandırıcıların tuzağına düşmesinler” diyerek vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyardı.

Kurban Bayramı için ikinci el otomobil piyasasında çok yoğun bir hareketliliğin söz konusu olmadığını söyleyen sektör yetkilisi Cengiz Köse ise, “Ancak satış oranları geçen aylara göre fark edilir bir oranda artış gösterdi. Kurban Bayramı tatilini memleketinde geçirmek isteyen vatandaşlar, bütçeleri doğrultusundaki araçlara baktı ve hiç düşünmeden aracı satın aldı.İkinci el otomobil fiyatlarında önceki haftalara göre hızlı bir yükseliş yok. Piyasanın yavaş yavaş oturmaya başladığını söyleyebiliriz. Araç alacakların elini çabuk tutmalarını, bu ihtiyaçlarını sonraki haftalara bırakmamalarını öneririm” dedi.

Oto galerici Yılmaz Kebapçı, ikinci el araç piyasasının hareketlilik kazandığını söyleyerek, “Sıfır araçlara bağlı olarak ikinci el araç fiyatları yükseliyor. Sıfır araçlara artık haftalık zam geliyor. Sıfır araçlarda tedarik sıkıntısı da yaşanınca ikinci ele talep oldukça arttı. İkinci el araç fiyatları da sürekli tırmanış içerisinde" dedi.

Vatandaşların artık otomobilleri bir yatırım aracı olarak gördüğünü belirten Kebapçı, "Şu anda ihtiyacı olan da olmayan da araç alıyor. Otomobil satıcıları dışında kayıt dışı araç alım satımı yapan çok kişi var. Biz yetki belgesiyle bu işi yapıyoruz. Piyasa kayıt dışı al sat yapanlar yüzünden yükseliyor" ifadelerini kullandı.Sıfır araç bayilerinin oto galericilere şu anda araç satmadıklarını dile getiren Kebapçı, "Ancak bu işi kayıt dışı yapanlar bayilere gidip aracı binmek için alacağını söyleyerek satın alıyor. Daha sonra internet siteleri üzerinden aldığı sıfır aracı satıyor. İkinci el otomobil piyasası kayıt dışı alım satım yapanlar yüzünden yükseliyor. Devlet bu kayıt dışı alım satım yapanların önüne geçerse piyasanın kısa süre içerisinde düzeleceğini düşünüyorum" diye konuştu.