Hattuşa’da dikkat çeken keşif: Kadeş Antlaşması’na 3 bin yıllık yeni parça
NSosyal
Facebook
Twitter
Whatsapp
Antik Mısır ile Hititler arasındaki savaşı sona erdiren Kadeş Barış Antlaşması’nın Hattuşa’daki izlerine yeni bir tablet parçası eklendi. Büyükkale’de bulunan ve yaklaşık bir yıl boyunca incelenen çivi yazılı parçanın, antlaşmanın Akadça nüshalarından birine ait olduğu belirlendi. Metinde, iki ülke arasında yer değiştiren kişilere ilişkin hükümler ile evlerin tahrip edilmemesine dair bölümler bulunuyor.
Hitit İmparatorluğu’nun başkenti Hattuşa’da sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan çivi yazılı tablet parçasının, Mısır Firavunu II. Ramses ile Hitit Kralı III. Hattuşili arasındaki Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi.
Buluntunun önemi ise yalnızca antlaşmaya ait yeni bir parça olmasından kaynaklanmıyor. Tablette, iki devlet arasındaki ilişkilerin savaş sonrasında nasıl düzenlendiğine ilişkin hükümlerin bir bölümü okunabiliyor.
3 bin yıldan daha önce iki devlet arasında imzalandı
Kadeş Antlaşması’nın ortaya çıkmasının arkasında Mısır ile Hitit İmparatorluğu arasındaki uzun süreli güç mücadelesi bulunuyordu.
- Ramses dönemindeki Mısır ile Hitit Kralı II. Muvatalli döneminde karşı karşıya gelen iki devlet, Kadeş Savaşı’nın ardından da bölgedeki rekabetini sürdürdü. Daha sonraki süreçte II. Ramses ile Muvatalli’nin halefi III. Hattuşili arasında barış görüşmeleri yürütüldü.
Ortaya çıkan antlaşma, iki devlet arasındaki ilişkileri yeniden düzenleyen diplomatik bir metne dönüştü. Kadeş Barış Antlaşması’nın farklı versiyonları hem Mısır’da hem de Hititlerin başkenti Hattuşa’da kayıt altına alındı.
Asıl metin günümüze ulaşmadı
Kadeş Antlaşması’nın diplomatik orijinallerinin gümüş tabletler üzerine yazıldığı biliniyor. Ancak bu tabletler günümüze ulaşmadı.
Antlaşmanın metni buna karşılık farklı kayıtlar sayesinde korunabildi. Mısır tarafındaki metin tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, Hattuşa’da Akadça çivi yazısıyla hazırlanmış kil tablet nüshaları bulundu.
Hattuşa’daki ilk tablet parçaları 1906-1912 yılları arasında gerçekleştirilen kazılarda ortaya çıkarıldı. Bu parçaların bir bölümü bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi gibi farklı koleksiyonlarda korunuyor.
Hattuşa’daki araştırmalar sürüyor
Son buluntu, Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’daki metninin eksik bölümlerinin anlaşılması açısından yeni bir veri sağlıyor.
Büyükkale’deki kazıların devam etmesiyle birlikte araştırmacılar, antlaşmaya ait olduğu düşünülen eksik bölümlerin tamamlanmasına yardımcı olabilecek başka parçaların ortaya çıkarılmasını da hedefliyor.
Binlerce yıl önce iki büyük güç arasında kurulan diplomatik düzenin küçük bir parçası olan tablet, bugün Hattuşa toprağından çıkarak dönemin devletler arası ilişkilerine dair yeni bir pencere açıyor.
