Türkiye'nin ilk derin uzay görevinde önemli aşama: Üretimi tamamlanan ay uzay aracı çevresel test sürecine geçti!

Türkiye'nin Milli Uzay Programı kapsamında yürütülen Ay Araştırma Programı'nda (AYAP) yeni bir aşamaya geçildi. Türkiye Uzay Ajansı'nın (TUA) 16 Eylül'de yaptığı açıklamaya göre, Türkiye'nin ilk derin uzay görevini gerçekleştirmek amacıyla geliştirilen Ay Uzay Aracı'nın üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlandı. Araç, sistem seviyesi çevresel testlerin gerçekleştirilmesi amacıyla TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne gönderildi.

Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay Uzay Aracı, yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranıyla geliştirildi. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde elde edilen mühendislik tecrübesi; uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç, ısıl kontrol, yönelim ve yörünge operasyonları gibi sistemlere aktarılırken, görevde kullanılacak hibrit itki sistemi de milli imkanlarla geliştirildi. Çevresel testlerde uzay aracının fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı şartlara dayanıklılığı kontrol edilecek. Test ve nihai kontrollerin ardından aracın fırlatma amacıyla ABD'deki Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderilmesi planlanıyor.

Türkiye Uzay Ajansı'nın açıklamasına göre, Ay Uzay Aracı'nın 2027 yılının ilk aylarında fırlatılması hedefleniyor. Yaklaşık iki aylık yolculuğun ardından Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel görev yörüngesine ulaşması öngörülen aracın, burada en az üç ay görev yapması planlanıyor. Görev performansına bağlı olarak operasyon süresinin bir buçuk yıla kadar uzatılabileceği belirtiliyor.

Görev kapsamında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay'ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri incelenecek. Yerli bilimsel ekipmanlarla Ay çevresindeki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler de gerçekleştirilecek. Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından uzay aracının kontrollü manevralarla Ay yüzeyine ulaştırılması planlanıyor.

Ay görevi hazırlıkları sürerken Türkiye, 31 Ağustos'ta NASA'nın Washington'daki merkezinde düzenlenen törenle Artemis Mutabakatı'na katıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın imzaladığı mutabakatla Türkiye, anlaşmanın 71'inci imzacı ülkesi oldu. Törende NASA Yöneticisi Jared Isaacman ve Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç da yer aldı.

NASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı öncülüğünde 2020 yılında oluşturulan Artemis Mutabakatı; Ay, Mars ve ötesindeki sivil uzay faaliyetlerinin barışçıl, şeffaf ve güvenli şekilde yürütülmesine yönelik ilkeleri kapsıyor. Mutabakat kapsamında bilimsel verilere erişim, uzay faaliyetlerinin birbirine müdahale etmemesi, yardımlaşma ve tarihi öneme sahip uzay alanlarının korunması gibi başlıklar yer alıyor.

Artemis Mutabakatı da 5-9 Ekim tarihleri arasında Antalya'da gerçekleştirilecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin (IAC 2026) gündeminde yer alacak. Uluslararası Astronotik Federasyonu'nun açıkladığı programa göre, ABD ve Peru, Artemis Mutabakatı'nın 5. yıllık üst düzey temsilciler toplantısına Antalya'da ev sahipliği yapacak.

Toplantının ardından 7 Ekim Çarşamba günü saat 12.00'de, NEST kongre merkezinde basın mensuplarına yönelik NASA Artemis Mutabakatı basın toplantısı düzenlenecek. Basın toplantısına NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson ile Peru Uzay Ajansı (CONIDA) Direktörü Tümgeneral Roberto Melgar Sheen katılacak. Toplantıda Artemis Mutabakatı'ndaki son gelişmeler ile uzayın güvenli, şeffaf ve sürdürülebilir keşfine ilişkin çalışmalar ele alınacak.

UZAY DÜNYASI ANTALYA'DA BULUŞACAK

Türkiye'nin ilk kez ev sahipliği yapacağı 77. Uluslararası Uzay Kongresi, 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya'da NEST Kongre ve Fuar Merkezi'nde gerçekleştirilecek. "The World Needs More Space" temasıyla düzenlenecek kongre; uzay ajanslarını, bilim insanlarını, mühendisleri, sektör temsilcilerini ve uzay profesyonellerini bir araya getirecek.