Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Çelik, Türkiye'de 2000 yılında ilk denemelerine başladıkları maviyemiş üretiminin bugün 12 bin ton seviyesine ulaştığını belirterek, iç talebin karşılanabilmesi için hedeflerinin 100 bin ton üretim olduğunu söyledi. Çelik, uygun toprak bulunmayan bölgelerde ise saksıda topraksız üretimin yaygınlaştığını ifade etti.
Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Çelik, Türkiye'de maviyemişin (blueberry) yetiştiriciliğinin gelişimi, üretim potansiyeli ve ekonomik değeri hakkında açıklamalarda bulundu.
Maviyemişin Türkiye için yeni bir meyve olduğunu belirten Prof. Dr. Hüseyin Çelik, bitkinin 2000 yılında anavatanı Amerika'dan getirdiklerini söyledi. İlk adaptasyon çalışmalarının yüksek asitli toprak yapısı nedeniyle Rize'nin İkizdere ilçesinde gerçekleştirildiğini ifade eden Çelik, 2003 yılında ilk meyvelerin alındığını kaydetti.
"Dünya bir maviyemiş çılgınlığı yaşıyor"
Karadeniz Bölgesi'nin ardından uygun toprak yapısına sahip Bursa'nın İznik ilçesi Çandarlı köyü ile İstanbul Akfırat'ta da 2006'da ilk maviyemiş bahçelerini kurduklarını belirten Çelik, başlangıçta yalnızca soğuk iklim çeşitlerinin bulunduğunu, günümüzde ise sıcak iklime uygun çeşitlerin geliştirilmesiyle Antalya, Adana ve Mersin gibi illerde de saksıda üretimin mümkün hale geldiğini söyledi.
Toprak yapısı ve pH değerinin uygun olmadığı bölgelerde özel substrat kullanılarak saksıda üretim yapılabildiğini ifade eden Çelik, maviyemişin çalı formunda gelişmesi nedeniyle saksıda yetiştiriciliğe uygun olduğunu dile getirdi.
Dünya genelinde maviyemiş üretiminin hızla arttığına dikkat çeken Çelik, "Biz bu çalışmalara başladığımız dönemde dünyada yaklaşık 300 bin ton üretim vardı. Günümüzde bu rakam 2,2 milyon tona ulaştı. Dünya genelinde maviyemişe yönelik ciddi bir ilgi oluştu. Saksıda yetiştiriciliğin yaygınlaşmasıyla birlikte birçok ülke üretime başladı" dedi.
"100 bin tona çıkarılması gerekiyor"
Türkiye'de yaklaşık 12 bin ton maviyemiş üretimi ve 20 bin dekarlık üretim alanı bulunduğunu aktaran Çelik, iç piyasanın ihtiyacını karşılayabilmek için üretimin 100 bin tona çıkarılması gerektiğini belirtti.
Mevcut üretimin hedefin yaklaşık onda biri seviyesinde olduğunu ifade eden Çelik, maviyemişin yüksek ekonomik getirisi ve sağlık açısından sunduğu faydalar nedeniyle üreticilerin ilgisini çektiğini söyledi.
Saksıda üretimin maliyetli olduğuna işaret eden Çelik, özellikle erken veya geç dönemde ürün alınabilen bölgelerde üretimin daha ekonomik hale geldiğini belirtti. Akdeniz Bölgesi'nin düşük rakımlı alanlarının bu açıdan avantaj sağladığını ifade eden Çelik, Karadeniz ve Marmara bölgelerinde de saksıda üretimin yaygınlaştığını kaydetti.
Piyasada ürün fiyatlarının yüksek seyrettiğini belirten Çelik, "Piyasada çok pahalı. 125 gramı 60 ile 70 TL arasında satılıyor. Ülke olarak şu anda 8-9 ay maviyemiş üretebiliyoruz.
Getirisi oldukça yüksek bir meyve. Küçük alanlarda da getirisi yüksek. Çay veya fındığın ekonomik değerinin olmadığı kesimlerde, toprak yapısı ve pH değeri de uygunsa bu meyveyi üreticileri yetiştirebilir" diye konuştu.