Tarihi miras teknolojiyle korunuyor, dijital dünyada yaşatılıyor

Tarihi Alan’ın sahip olduğu geniş kültürel mirasın doğru şekilde belgelenmesi amacıyla uydu görüntüleri, insansız hava araçları, fotogrametri ve LiDAR teknolojilerinden yararlanılıyor. Bu çalışmalarla arazide meydana gelen değişimler yüksek doğrulukla takip edilirken, tarihi yapılar, doğal alanlar ve diğer kültürel miras unsurlarının mevcut durumları ayrıntılı şekilde kayıt altına alınıyor.Elde edilen verilerin Coğrafi Bilgi Sistemleri üzerinden bir araya getirilmesiyle farklı kaynaklardan elde edilen bilgiler birlikte değerlendirilebiliyor. Böylece Tarihi Alan’ın yalnızca mevcut durumu belgelenmiyor; koruma, planlama, izleme ve yönetim süreçleri de bilimsel verilerle destekleniyor.

Tarih dijital dünyaya taşınıyor
Teknoloji, Tarihi Alan Başkanlığı’nın çalışmalarında yalnızca koruma ve belgeleme amacıyla kullanılmıyor. Tarihi mirasın ziyaretçilere aktarılması ve özellikle çocuklar ile gençlerin tarihi mekânlarla daha güçlü bir bağ kurabilmesi için de dijital teknolojilerden yararlanılıyor.Bu kapsamda geliştirilen çalışmalardan biri de Gallipoli oyunu iş birliği oldu. Tarihi Alan Başkanlığı ile oyunun geliştiricisi BlackMill Games arasında gerçekleştirilen iş birliği kapsamında, Çanakkale Savaşları ve Gelibolu Tarihi Alanı’na ilişkin bilgi, belge ve doküman desteği sağlandı. Bu destekle oyunda tarihi mekânların, olayların ve savaş atmosferinin tarihî gerçekliğe uygun şekilde yansıtılmasına katkıda bulunuldu.
İş birliği kapsamında Gelibolu Tarihi Alanı’na ilişkin tarihî ve mekânsal verilerin dijital oyun ortamında doğru şekilde kullanılmasına destek sağlanırken, kültürel mirasın farklı dijital mecralar aracılığıyla yeni nesillere ve uluslararası kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.Çocuklar ve gençlere yönelik dijital anlatımda Mannu animasyon filmi de öne çıkan çalışmalardan biri. Animasyon teknolojisinin görsel anlatım imkânlarından yararlanılarak Çanakkale tarihinin farklı yaş gruplarına daha anlaşılır ve ilgi çekici şekilde aktarılması amaçlanıyor.

Web sitesi ve mobil uygulamayla dijital erişim
Tarihi Alan Başkanlığı’nın web sitesi ve mobil uygulaması üzerinden Tarihi Alan, müzeler, şehitlikler, anıtlar ve diğer kültürel miras unsurları hakkında ziyaretçilere dijital bilgi ve yönlendirme imkânı sunuluyor. Böylece ziyaret öncesinden ziyaret sonrasına kadar bilgiye erişimin kolaylaştırılması ve ziyaretçi deneyiminin dijital araçlarla desteklenmesi hedefleniyor.Müzelerde kullanılan Audio Guide uygulamalarıyla ziyaretçiler, sergilenen eserler ve tarihi mekânlar hakkında bilgilere dijital olarak ulaşabiliyor. Sanal müze uygulamaları ise fiziksel olarak müzeleri ziyaret edemeyen kullanıcıların da Tarihi Alan’ın kültürel mirasına dijital ortamda erişmesine imkân sağlıyor.

3D gözlük ve simülasyon deneyimi
Teknoloji ile erişilebilirliğin birlikte ele alındığı Engelsiz Müze çalışmaları kapsamında da farklı uygulamalar hayata geçiriliyor. Kilitbahir Kalesi’nde 3D gözlüklerle gerçekleştirilen müze deneyimi, ziyaretçilere tarihi mekânı farklı bir perspektiften keşfetme imkânı sunuyor. Uygulama, teknolojinin kültürel mirasın anlatımında kullanılabileceği alanları da genişletiyor.Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi’ndeki simülasyon odaları ise ziyaretçilere Çanakkale Savaşları’nı yalnızca okuyarak veya izleyerek değil, simülasyon ve dijital teknolojiler aracılığıyla deneyimleyerek öğrenme imkânı sunuyor. Bu alanların yeniden ele alınması ve yenilenmesine yönelik çalışmalarla ziyaretçi deneyiminin günümüz teknolojik imkânları doğrultusunda geliştirilmesi amaçlanıyor.

Teknoloji aracına dönüşüyor, tarihin önüne geçmiyor
Tarihi Alan Başkanlığı’nın teknoloji çalışmalarında temel yaklaşım, teknolojiyi tarihi mirasın önüne geçirmek yerine tarihi daha doğru anlamak, kültürel mirası daha ayrıntılı belgelemek, koruma çalışmalarını bilimsel verilerle desteklemek ve mirası gelecek kuşaklara daha etkili şekilde aktarmak olarak öne çıkıyor.Bu kapsamda Coğrafi Bilgi Sistemleriyle arazideki değişimler izlenirken, LiDAR ve fotogrametriyle kültürel miras belgeleniyor. Dijital oyun ve animasyonlarla tarih yeni kuşaklara aktarılıyor; web sitesi ve mobil uygulamalarla bilgiye erişim kolaylaştırılıyor. Sanal müze, Audio Guide, 3D ve simülasyon teknolojileriyle de ziyaretçilere farklı deneyimler sunuluyor.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, bu bütüncül yaklaşımla teknolojiyi tarihi değiştiren değil, tarihi daha iyi anlamaya, korumaya, erişilebilir kılmaya ve gelecek nesillere doğru biçimde aktarmaya yardımcı olan bir araç olarak değerlendiriyor.
Amaç ise teknolojiyi tarihle buluşturarak Çanakkale Savaşları ve Gelibolu Tarihi Alanı’nın sahip olduğu eşsiz mirası daha iyi anlatmak, korumak ve daha geniş kitlelerin erişimine sunmak.