Otomotiv sektörü çip kriziyle boğuşmaya devam ederken, şimdi de Rusya – Ukrayna etkisiyle enerji darboğazına giriyor. Tedarik sürelerinde yaşanan uzatmalı dönem daha tam sonuca bağlanmadan enerji sıkıntısı üretimleri sekteye uğratıyor. Otomotiv tedarik sanayicileri, ana sanayiinin fiyat güncellemesi yapmamasından dolayı, enerjide yüzde 200’e varan fiyat artışını tek başına üstlenmek zorunda kaldı. Hammadde girdilerinin peşine dönmesi ve vadeleri uzatmasıyla birlikte tedarik sanayiinde nakit dengesi de bozuldu. Sektör, Avrupa’nın otomotiv üretiminde beklenen düşüşten de endişeli.

Sıfır araçta bulunabilirlik sorunu devam ederken, ikinci el araç için 6 ay 6 bin kilometre kararı sonrası bir miktar geri çekilme yaşandı ancak; buna rağmen fiyatlar yüksek kalmaya devam ediyor. Ucuz otomobil almak isteyenler fiyat araştırması yaparken dün çok önemli bir veri açıklandı. Otomobil ve hafif ticari araç pazarı, Ağustos ayında geçen yıla göre yüzde 17,3 daraldı. Bu dönemde 48 bin 336 araç satışı gerçekleşti.

Sekiz aylık dönemde de satışlar yüzde 8,5 daraldı ve 458 bin 446 adede geriledi. Bu dönemde otomobilde yüzde 9,4, hafif ticaride yüzde 5,2'lik daralma yaşandı. Otomobil ve hafif ticari araç pazarı 10 yıllık Ağustos ayı ortalama satışlara göre ise yüzde 18,2 azaldı. 10 yıllık ortalama satışlara göre otomobil pazarı yüzde 21,1, hafif ticari araç pazarı, yüzde 9,2 geriledi.

Otomotiv Distribütörleri Derneği'nin (ODD) ‘Otomobil ve Hafif Ticari Araç Pazar Değerlendirme Raporu’na göre Ağustos ayında 35 bin 230 adet otomobil, 13 bin 106 adet hafif ticari araç satıldı. Ağustos ayında otomobil ve hafif ticari araç pazarı yüzde 17,3 daraldı. Otomobil pazarında daralma yüzde 21,3 ile hafif ticari araç pazarının oldukça üzerinde gerçekleşti. Söz konusu dönemde hafif ticari araç pazarı yüzde 4,3 küçüldü.

Sektör temsilcileri satışlardaki daralmanın iki sebepten dolayı olduğunu ifade ediyor. Bunlardan ilkinin artık bu fiyatlardan araç alacak perakende müşterisinin azalması ikincisinin ise krediye ulaşmada yaşanan zorluk olduğunu dile getiriyorlar. Ayrıca krediye ulaşımda bir rahatlama olmaması ve matrah güncellemesi yapılmaması halinde, önümüzdeki aylarda satışlardaki düşüşün devam etmesini beklediklerini belirtiyorlar.

Eylül ayında satışlarda gözle görülür azalma olduğunu dile getiren otomobil sektörü temsilcileri yıl sonunda büyük daralmanın önüne geçmek için matrah güncellemesinin gerekliliğine dikkat çekiyor. Bazı sektör temsilcilerine göre ise ÖTV matrahlarına yönelik bir düzenlemenin her an çıkabileceği, bu umutla birçok otomotivcinin her gece Resmi Gazete'ye baktığı belirtiliyor.

Son olarak Ağustos 2021’de ÖTV matrahlarında güncelleme yapılmış, bu yılın ocak ayında 60 ve 70 ara baremler eklenmişti. Sektör yetkilileri geçtiğimiz ağustos ayında da benzer bir düzenleme bekliyordu. Ancak bu yönde bir gelişme olmadı. Sektör bu konudaki umudunu koruyor. Çünkü artan fiyatlar nedeniyle yüzde 80 ÖTV dilimi altında neredeyse hiç model kalmadı

Yüzde 70 ÖTV dilimine giren bir iki modelin manuel vitesli ve düşük donanımlı başlangıç versiyonu dışında, Türkiye’de en ucuz otomobilin fiyatı 400 bin TL’yi aşıyor. Orta segment SUV araçlarda ise fiyatlar 700 bin TL’nin üzerine çıkıyor.

MAİS Genel Müdürü Berk Çağdaş, enerji krizinin boyutuna değindi. Çağdaş, 2022’de tahmin edilemeyen Rusya-Ukrayna gerginliğine bağlı olarak piyasa koşullarının oldukça değiştiğini vurgulayarak, “Yurt dışında maliyet kaynaklı ciddi bir enflasyon oluştu. Bu enflasyon tabi maliyetlerle birlikte araç fiyatlarını yukarı çekti. Biz Renault olarak bundan kötü etkilendik. Fiyatlarımıza yansıtmak zorunda kaldık. Üretici açısından bakıldığında yüzde 30’luk bir artış yaşandı. Ama Türkiye’ye yansıması ÖTV etkisiyle daha yüksek seviyeye çıktı. Bu koşullarda Türkiye pazarı bu sene kişisel inancıma göre 700 bine belki ulaşabilir” dedi.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın geçen hafta duyurduğu TOKİ ucuz sosyal konut projesi gündemdeki yerini koruyor. Konut projesine ilginin yoğun olması ile sıradaki hamlenin ne olacağı merak edilmeye başlandı. Masadaki bir sonraki projenin otomobillerle veya ÖTV indirimi ile ilgili olabileceği ifade ediliyor.

Milliyet'ten Ayşegül Kahvecioğlu'nun haberine göre; “Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut projesi” sloganıyla duyurulan TOKİ girişiminin ardından ilk yerli otomobil TOGG ile ilgili de cazip bir adımın atılacağı belirtiliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, sosyal konut projesinin tanıtımında, 81 ilde 5 yıl içinde 500 bin sosyal konut, 250 bin konut amaçlı arsa ve 50 bin iş yerinin vatandaşın istifadesine sunulacağını açıklamıştı.

AK Parti kurmayları, hükümetin seçim öncesi yaptığı bu kritik hamleyi, “Başlattığımız konut hamlesi, kararsız seçmeni ‘Yaparsa yine AK Parti yapar’ noktasına getirdi. Projenin iki yılda tamamlanacak olması, vatandaşı ‘istikrar’dan yana oy kullanmaya teşvik edecek” şeklinde değerlendiriyor.

Hükümetin TOKİ aracılığıyla gerçekleştireceği bu girişim sonrası ilk yerli otomobil TOGG ile ilgili de benzer bir adımın atılacağı belirtiliyor.

Parti kurmayları, TOGG’un 2023 seçimlerinin hemen öncesinde satışa sunulacağını belirterek, aracın segmentinin dolayısıyla da fiyatının düşük olmayacağına ancak ÖTV indirimi, peşinatsız uzun vade avantajı gibi fırsatların vatandaşa sunulabileceğini ifade ediyor.TOGG’u üretecek fabrikanın 29 Ekim’de açılacağını hatırlatan parti kurmayları, yerli otomobilin satışına 2023 yılı mart ayı içinde başlanacağına işaret ediyor.

Öte yandan geçtiğimiz aylarda açıklamalarda bulunan TOGG CEO’su Mehmet Gürcan Karakaş, TOGG’un 2023’ün ilk çeyreğinde Türkiye’de yollarda olacağını söylerken 'Avrupa'da ne zaman yollara çıkacağı' sorusunu da cevapladı. Karakaş TOGG ile ilgili önemli bilgiler paylaştı.TOGG CEO’su Mehmet Gürcan Karakaş, Karakaş, “Bugünün otomobil dünyası ürün konseptini oluşturma, aracı geliştirme, üretme, satış ve sonrasındaki işleyişlerle ilgileniyor. Bizim işimiz ise klasik araç üreticilerinin işinin bittiği yerde başlıyor.Biz otomobili yeni nesil akıllı cihaza dönüştürüyoruz. Çünkü değişen kullanıcı beklentileri doğrultusunda geçmişte telefonda yaşanan dönüşüm bugün otomotivde yaşanıyor” dedi.

TOGG için ifade edilen “Bir otomobilden daha fazlası” sloganının anlamına değinen Karakaş, “Ekosistem, sözlük anlamıyla canlı ve cansız varlıkların etkileşimleriyle oluşan ve birbirlerini besleyerek süreklilik arz eden bir düzeni tarif ediyor.

Mobilite ekosistemi ise bütün ulaşım alternatiflerinin ve hayatımıza değer katacak her türlü hizmetin birbirine akıllı bir şekilde bağlı ve interaktif olduğu bir dünya demek. Otomotiv endüstrisi de büyük bir hızla mobilite ekosistemine dönüşüyor, oyunun kuralları değişiyor. Bugünün otomobil dünyası ürün konseptini oluşturma, aracı geliştirme, üretme, satış ve sonrasındaki işleyişlerle ilgileniyor.

Bizim işimiz ise klasik araç üreticilerinin işinin bittiği yerde başlıyor, biz otomobili yeni nesil akıllı cihaza dönüştürüyoruz. Çünkü değişen kullanıcı beklentileri doğrultusunda geçmişte telefonda yaşanan dönüşüm bugün otomotivde yaşanıyor” diye konuştu.Karakaş, şöyle devam etti: “Başından itibaren akıllı cihazımızı kullanıcı odaklı, akıllı, empatik, bağlantılı, otonom, paylaşımlı ve elektrikli olarak tanımladık. O nedenle de başından itibaren her türlü tasarımı, ürün geliştirmeyi bu şekilde oluşturduk. İngilizcede ağa bağlı, otonom, paylaşımlı ve elektrikli araçlar için ‘case’ kısaltması kullanılıyor.

Ama bu bizim için yeterli değildi. Bunun başına ‘kullanıcı odaklı-user-centric, akıllı-smart ve empatik-emphatic’ kelimelerini de ekledik çünkü bizim yaptığımız, yapacağımız işin farkını bu kavramlar tanımlıyordu. Ortaya İngilizcesi ‘USE-CASE Mobility’ olan bir kavram çıktı ve biz de küresel rekabete hazırlandığımız için biz kavramı TOGG adına ticari marka olarak dünya çapında tescil ettirdik."

Karakaş TOGG'u farklı kılan özellikleri şöyle anlatıyor: "Türkiye’nin ilk doğuştan elektrikli, sıfır emisyonlu ve akıllı otomobili olarak üretilecek C-SUV modeli, sınıfının en uzun aks mesafesi, en geniş iç hacmi, en iyi hızlanma performansı ve en düşük toplam sahip olma maliyeti gibi özellikleriyle de rakiplerinin önünde yer alacaktır.Gelecekteki akıllı ulaşım ihtiyaçlarına şimdiden cevap verebilecek, kalıpların ötesinde mobilite çözümleri sağlamak üzere yola çıkan TOGG’un ilk akıllı cihazı 2023 yılının ilk çeyreğinde önce Türkiye’de, bu tarihten yaklaşık 18 ay sonra ise Avrupa’da yollara çıkacaktır."

Karakaş, TOGG’un ilk akıllı cihazının 2023 yılının ilk çeyreğinde önce Türkiye’de, bu tarihten yaklaşık 18 ay sonra ise Avrupa’da yollara çıkacağını belirterek, “300 ve 500 kilometre olmak üzere iki farklı menzil seçeneğiyle satılacak olan TOGG SUV, 200 ve 400 beygir güç sunacak, 200 BG’likversiyon 7,6, 400 BG’lik versiyon ise 4,8 saniyede 0’dan 100 km/s hıza ulaşacak, bataryası yüzde 80 doluluğa hızlı şarj ile 25 dakikada ulaşabilecektir. Türkiye’nin şarj alt yapısını güçlendirmek üzere de bir şirket kurmuş, bu amaçla bin adet hızlı şarj istasyonu kurmak üzere çalışmalarına başlamıştır” şeklinde konuştu.

2023’te TOGG’un yollara çıkması ile birlikte gelecek talebi karşılamak üzere planlı bir şekilde çalışmaları sürdürdüklerini anlatan Karakaş, “Gemlik tesislerimizde yılda 175 bin adet akıllı cihaz üretebilecek kapasitemiz var. Zaman içinde belli bir plan ve program çerçevesinde gerek ülkemizden, gerekse bir süre sonra ihracata başlayacağımız Avrupa pazarından gelecek talebi sağlıklı bir şekilde karşılamak üzere çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.Öte yandan temeli 18 Temmuz 2020 tarihinde atılan TOGG Gemlik Tesisi’nde planlar doğrultusunda deneme üretimi başladı.Öte yandan araba almak isteyen milyonları ilgilendiren son dakika gelişmesi yaşandı. 15 Eylül itibarıyla araç ticareti yapanlara 6 ay ve 6 bin kilometre zorunluluğu geldi. Uygulama başlamadan önce ellerindeki araçları bir bir ucuz fiyattan çıkardıklarını ifade eden sektör temsilcileri “Kar olanlarından feragat edip elimizdeki o tarz araçların birçoğunu sattık" açıklamasında bulundu.

15 Eylül itibarıyla araç ticareti yapanlara 6 ay ve 6 bin kilometre zorunluluğu getirilecek. Hal böyle olunca da ellerinde sıfır otomobil bulunan oto galericileri son gün telaşı sardı. Bazı galericiler, 6 ay 6 bin kilometre yasağına uymayan otomobilleri aldıkları fiyata ya da düşük bir karla ellerinden çıkardı.İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel, "Yeni çıkan 6 ay 6 bin kilometre genelgesinden dolayı biz sıfır araç satamayacağız. Bunları kayıt dışı diye tabir ettiğimiz kişiler alıp satıyor. Biz son 1 ayda bu tarzda elimizde bulunan araçları sattık. Bizler kar olanlarından feragat edip elimizdeki o tarz araçların birçoğunu sattık" dedi.

Ticaret Bakanlığı tarafından, oto alım satım işi yapanlara sıfır araçların satışında 6 bin kilometre ve 6 ay yasağı getirilmişti. Yönetmelik 15 Eylül yani, yarın itibariyle yürürlüğe girecek. Elinde sıfır araç bulunan oto galericileri son gün telaşı sardı. Bazı galericiler karlarından vazgeçerek satış yaptıklarını dile getirdi.İstanbul Motorlu Araç Satıcıları Derneği (İMAS) Başkanı Hayrettin Ertemel "Piyasada son 3 aydan beri durağanlık yaşanıyor. Yaz sezonu, bayramın araya girmesi, ÖTV hakkında yapılan açıklamalar bunların hepsini üst üste koyunca son 3 ayda otomobil piyasasında durgunluk yaşandı.

Fiyatlara da yansıdı, yüzde 3 ile yüzde 7 arasında fiyatlarda bir düşüş meydana geldi. Önümüzdeki 1 ay içerisinde fiyatlar tekrar normal seyrine gelecek. Öncelikle şunu belirtmek lazım, biz zaten sıfır araç alıp satamıyoruz. Bayiden biz araç alamıyoruz. Yeni çıkan 6 ay 6 bin kilometre genelgesinden dolayı biz sıfır araç satamayacağız. Bunları kayıt dışı diye tabir ettiğimiz kişiler alıp satıyor.Biz son 1 ayda bu tarzda elimizde bulunan araçları sattık. Bizler kar olanlarından feragat edip elimizdeki o tarz araçların birçoğunu sattık. Kalanlarsa elimizde bir maliyet olarak kalacak bir külfet getirecek. Devletimizin bu uygulamadan vazgeçeceğini umuyoruz" dedi.

Oto galeri sahibi Ziya Uzunpınar ise, "45 gündür işler durgun. Elimizde sıfır araç değil de 2 adet 2 bin kilometrede olan aracımız vardı. 6 ay 6 bin kilometre yasası gündeme gelince, ben bir tanesini zararına verdim, bir tanesini de cüzi bir karla sattım.Sadece elimizden çıksın da 6 ay 6 bin kilometre yasasına takılmayalım diye. Daha çok değer kaybı olmasın diye, elimizdekileri maliyetine ve maliyetinin altına araç sattık.Galericiyiz ama bizim tamamen işimize taş kondu. Esnaf çok mağdur edildi. 15'inden sonra fiyatlarda gerileme değil yükselme olacağını düşünüyorum" dedi.

Öte yandan 6 ay ve 6 bin kilometre şartı olan otomobilleri bulunan filo şirketleri ve bazı oto galericiler, araçlarını satılığa çıkardı. Buna bağlı olarak ikinci el araç fiyatlarında yüzde 5 civarında bir gerileme olduğu görüldü. Galericiler bu düzenlemenin piyasadaki fırsatçılığın önüne geçebileceğini söyledi.

Konuya ilişkin açılma yapan oto galerici Gökhan Ardeşen, ikinci el araç piyasasında hareketliliğin başladığını belirterek, "Tatil dönüşünün de etkisiyle ikinci el araç piyasasında hareketlilik başladı. Şu anda galerici esnafı olarak tek sıkıntımız belirsizlik. Fiyatlarda son iki aydır bir gerileme oldu. Yükseliş bir süre durdu.Daha sonra da fiyatlarda yüzde 5 kadar gerileme yaşandı. Şu anda piyasa bir toparlanma evresinde. Tedarik sorunu, parça sorunu ve çip sorunu devam ediyor ancak son iki aydır stok yapılan araçlar piyasaya sürülüyor. Şu anda sıfır araç almanın tam zamanı olduğunu düşünüyorum.

Al-sat yapanların şu anda piyasadan çekildiğini söyleyen oto galerici Yılmaz Kebapçı, "Eskiden her meslekten insanlar araç alıp satıyordu. Galericiden fazla al-sat yapanlar piyasada vardı. Şu anda piyasadan çekildiler. Buna bağlı olarak talep de azaldı. Bayilerde de bazı kategorilerde sıfır araçlar bulunabiliyor artık. Eskisi gibi 5-6 ay bekleme durumu olmuyor.Filo şirketlerinden piyasaya çok fazla araç sürüldü. Bir veya bir buçuk yaşında sıfır araçlar şu anda piyasaya çıkıyor ancak şu anda çok fazla talep olmadığı için fiyatlarda yüzde 5 civarında bir gerileme oldu. 15 Eylül’deki düzenlemeyle stokçuluğun önüne geçilebilir ancak sadece bunun piyasa için yetersiz olduğunu düşünüyorum. Sadece galerici esnafına 6 ay satamayacak ancak normal binici satabilecek. Özellikle internet sitelerinden biniciler sıfır araçlarını satıyor" diye konuştu.

RENAULT (TEMMUZ – AĞUSTOS – EYLÜL FİYATLARI)

Clio Joy 1.0 SCe 65 bg - 391.900 - 435.000 - 403.000

Clio Joy 1.0 TCe X-Tronic 90 bg - 466.000 - 485.900 - 485.900

Megane Sedan Joy 1.3 TCe 140 Bg - 525.900 - 539.000 - 539.000

Megane Sedan Joy Comfort 1.3 TCe 140 Bg - 535.900 - 549.000 - 549.000

C3 1.2 PureTech 83 HP - 5 İleri Manuel Feel - 461.000 - 461.000 - 461.000

C3 1.2 PureTech 110 HP - EAT6 Feel Bold - 512.000 - 525.000 - 540.000

C4 Feel 1.2 PureTech 100 hp 6 İleri Manuel - 582.000 - 598.000 - 613.000

C4 Feel Bold 1.2 PureTech 130 hp EAT8 - 660.000 - 677.000 - 692.000

C4 Feel 1.2 PureTech 100 hp 6 İleri Manuel - 582.000 - 598.000 - 613.000

C4 Feel Bold 1.2 PureTech 130 hp EAT8 - 660.000 - 677.000 - 692.000

i20 1.4 MPI 6 İleri Düz MT Jump - 395.000 - 432.000 - 437.000

i20 1.4 MPI 6 İleri Otomatik AT Jump - 450.500 - 465.500 - 470.500

Yeni Cerato 1.6L 128 PS Elegance Otomatik - 635.900 - 640.900 - 648.000

Yeni Cerato 1.6L 128 PS Prestige Otomatik - 745.900 - 750.900 - 758.000

Corsa 1.2 Benzinli MT-5 75 HP Elegance Manuel - 478.900 - 488.900 - 499.900

Corsa 1.2 Benzinli AT-8 100 HP Edition Otomatik - 549.900 - 564.900 - 569.900

Micra 1.0 IG-T 92PS X-Tronic CVT Tekna - 579.200 - 591.300 - 591.300

YENİ IBIZA 1.0 Evo 80 HP Style - 450.000 - 450.000 - 450.000

YENİ IBIZA 1.0 EcoTSI 110 HP DSG Style - 550.000 - 550.000 - 550.000

LEON 1.0 eTSI 110 HP DSG Style - 690.000 - 690.000 - 690.000

LEON 1.5 eTSI ACT 150 HP DSG FR Benzin Otomatik - 790.000 - 790.000 - 790.000

Yeni 208 PRIME 1.2 Puretech 75hp MT5 - 456.500 - 490.000 - 495.000

Yeni 208 PRİME SELECTİON 1.2 Puretech 100hp EAT8 - 560.500 - 568.000 - 585.000

Yaris 1.0 Vision Benzin - 460.600 - 482.650 - 482.650

Yaris 1.5 Dream Multdrive S Benzin Otomatik - 547.150 - 570.350 - 570.350

Corolla 1.5 Vision Benzin Manuel - 527.600 - 539.450 - 550.200

Corolla 1.5 Vision Multidrive S Benzin Otomatik - 550.850 - 563.150 - 574.400

Swift 1.2 MHEV CVT GL Techno - 560.000 - 579.000 - 579.000

Swift 1.2 MHEV CVT GL Techno (Çift Renk) - 565.000 - 584.000 - 585.000