Çalışma hayatına başlayan hemen herkes ne zaman emekli olacağını merak ediyor. Bir süre çalışanlar ise emeklilik tarihini öne çekmek istiyor. Erken emekli olmanın yolunu arayanlar için önemli bir detay ortaya çıktı. O süre emeklilik zamanını etkilemiyor.

Emeklilik ve çalışma hayatı ile ilgili merak edilen soruların yanıtını Hürriyet'ten Noyan Doğan bugünkü köşesine taşıdı. İşte o sorular ve yanıtları...

Cevap: Mevzuat gereği sigortalılık, dolayısıyla da emeklilik için ilk sigortalı olduğunuz tarih önemli. Staj sigorta başlangıcı sayılmıyor, çünkü staj döneminde emeklilik için prim yatmıyor. Dolayısıyla ilk işe girdiğiniz tarihten itibaren emeklilik hesabınızı yapacaksınız. Bu durumda emeklilik için 1995 yılı ilk sigorta başlangıcı sayılacak.

Soru: Milli Eğitim Bakanlığı’nda öğretmenken malulen emekli oldum. Matematik öğretmeniydim. Aynı zamanda ikinci üniversite okudum, inşaat mühendisliği. Emekliyken inşaat diplomamla iş yapabilir miyim? Önder E. Cevap: Malulen emekliler yeniden çalışmaya başlayabilir. Memur emeklisi özel sektörde çalışırsa da emekli maaşından kesinti yapılmaz. Kadrolu çalışacaksınız maaşınızdan sosyal destek primi kesilir. Eğer kendi adınıza bir iş yeri açarsanız da emekli maaşınızdan kesinti yapılmaz. İnşaat diploması ile iş yapabilirsiniz.

Soru: 34 yaşındayım, 5 yıldır bir fabrikada çalışıyorum. Şartlar çok kötü, aşırı derecede toz, nem ve insan gücü gerektiren bir iş. Alerjik astım hastalığı çıktı, sürekli ilaç kullanıyorum. Bel boyun fıtığı oluştu işten ayrılmak istiyorum ama tazminatımı da almak istiyorum bunun için ne yapmam gerekiyor? Müjde C. Cevap: Çalıştığınız işyeri ve iş ortamı sağlığınızın bozulmasına neden oluyorsa işvereniniz ile konuşup tazminatınızı alarak işten ayrılmayı talep edebilirsiniz. İşveren kabul etmezse sağlık nedeniyle işe devam edemeyeceğinize yönelik sağlık raporu alır, bunu da işverene sunarsanız tazminatınızı alarak işten ayrılabilirsiniz.

Cevap: Sosyal güvenlik kurumuna ne kadar yüksek ücret bildirip, ne kadar yüksek prim ödenirse emekli aylığı da o oranda yüksek olur. Asgari ücret ve asgari ücretin biraz üzerinde maaşla çalışanlar çalıştıklarında emekli maaşları düşer. Asgari ücretin iki-üç katından fazla maaş alanlar ve primleri tavandan yatanların emekli maaşı düşmez, aksine artar.

Cevap: Tüm koşulları yerine getirip emekli olacağınızdan şirketten ayrıldığınızda kıdem tazminatınızı alabilirsiniz. Eğer şimdi emekli olursanız 4 yıllık kıdem tazminatını alabilirsiniz. Çalışmaya devam edip 2022’nin eylül ayında emekli olursanız 5 yıllık tazminatınızı alırsınız.

Cevap: İş kanunu gereği işveren çalışanını istifaya zorlayamaz. Zorladığı tespit edilirse çalışan tüm haklarını hukuk yoluyla işverenden talep eder. Hukuk yoluna başvurmanızı öneririm.