İklim değişikliği çok uzun yıllardır tüm dünyanın gündeminde ilk sıralarda yer alıyor. Çünkü küresel ısınmanın etkileri; artan sıcaklıklar, buzulların erimesi, yükselen deniz seviyeleri, ekstrem hava olayları ve biyoçeşitlilik kaybı gibi sonuçlarla her geçen yıl daha da şiddetli bir şekilde görünür hale geliyor. En somut örneğini son yıllarda biz de yaşıyoruz. Yaz mevsimi eylül sonuna kadar uzuyor, (Bu yıl da böyle oldu) adeta sonbaharı yaşamadan kışa geçiyoruz.

Ancak bugüne kadar birçok etkiden “geri döndürülebilir” olarak bahsediliyordu. Bilim dünyası, iklim krizinde tehlike çanlarını çalsa da hâlâ umut ışığı olduğunu sıklıkla dile getiriyordu. Maalesef artık o ışık ciddi biçimde sönmeye başladı! Neden?

Yeni yayınlanan Küresel Dönüm Noktaları Raporu, insanlığın ilk kez geri dönüşü mümkün olmayan bir sınırı geçtiğini açıkça ortaya koydu ve bu durum büyük bir endişeye de neden oldu. Bu sınır, sadece bir istatistik ya da bilimsel gösterge değil; dünya denizlerindeki yaşamın kalbini oluşturan sıcak su mercan resiflerinin çöküşü…

MİLYONLARCA YILDIR OKYANUS YAŞAMINI DESTEKLİYORDU

Avustralya’daki Büyük Set Resifi’nden Karayipler’e, Hint Okyanusu’ndan Pasifik’e kadar uzanan bu canlı yapılar, milyonlarca yıldır okyanus yaşamını destekliyor. İnsan kaynaklı ısınma, onları eşi benzeri görülmemiş hızla yok etmeye başladı. Uzmanlar, sıcak su mercanlarının artık “termal dönüm noktasını” geri dönüşsüz biçimde geçtiğini ve bu durumun deniz canlılarının yaklaşık dörtte birini, kıyı toplumlarının ise geçim kaynaklarını tehdit ettiğini söylüyor.

Son 10 yıla bakıldığında iki kez olmak üzere dört küresel mercan beyazlaması kayda alındı. Sadece Büyük Set Resifi 2016-2025 yılları arası tekrar tekrar beyazladı. Bunun en büyük nedeni de dünyanın son iki yılı 1,5 °C ortalama sıcaklıkta geçirmiş olması… Bu, dünya çapında mercanların yüzde 80’inin eşi benzeri görülmemiş şekilde beyazlamasına yol açtı. Bu çöküşü sadece bir ekosistem kaybı olarak da okumamak gerek. Bu durum aynı zamanda iklim sisteminin kontrolsüz bir sürece girmeye başladığının en net göstergelerinden biri…

TEHLİKE ÇOK DAHA BÜYÜK

Mevcut rapor, iklim politikalarının bu şekilde devam etmesi halinde 21. yüzyıl sonuna kadar 2,5 ila 3 °C ısınmaya yol açacağını kesin bir şekilde ifade ediyor. Peki, bunu nasıl yorumlamak gerek?

En basit ifadeyle bu, Batı Antarktika ya da Grönland buz tabakalarının çökmesi gibi geri döndürülemez süreçlerin tetiklenmesi demek. Özetle tüm bu süreç kısa vadede deniz seviyesinin hızla yükselmesine, uzun vadede ise birkaç metre artmasına yol açabilecek şeklinde yorumlanabilir.