Gaziantep yemekleri: Bin yıllık lezzet mirasının izinde

.
Türkiye'nin gastronomi başkenti unvanını layıkıyla taşıyan, UNESCO tarafından "Yaratıcı Şehirler Ağı"na gastronomi alanında dahil edilen Gaziantep, binlerce yıllık medeniyetlerin kesişim noktasında şekillenen eşsiz bir mutfak kültürüne ev sahipliği yapmaktadır. Bu mutfak, sadece birbirinden lezzetli yemeklerin bir araya gelişi değil, aynı zamanda bir yaşam biçimi, bir sanat ve nesilden nesile aktarılan köklü bir mirastır.
Ali Nazik
Gaziantep mutfağının en sevilen ve bilinen lezzetlerinden biri olan Ali Nazik, adeta bir lezzet senfonisidir. Közlenmiş patlıcanın ipeksi dokusuyla, sarımsaklı yoğurdun ferahlatıcı birlikteliği ve üzerinde taçlanan, tereyağında kavrulmuş kuşbaşı veya kıyma etin muhteşem uyumu, damaklarda unutulmaz bir iz bırakır. Rivayete göre, Yavuz Sultan Selim'in bir ziyaretinde kendisine sunulan bu yemeği çok beğenmesi ve "Hangi eli nazik yaptı bunu?" demesiyle adını aldığı söylenir. Yumuşaklığı, dengeli lezzeti ve şık sunumuyla Ali Nazik, Gaziantep sofralarının vazgeçilmez başyapıtlarındandır.
Patlıcan Kebabı
Gaziantep mutfağının en sevilen ve görsel olarak da iştah kabartan kebaplarından biri olan Patlıcan Kebabı, mevsiminde özenle seçilmiş közlemelik patlıcanların dilimlenip, aralarına ustalıkla hazırlanmış, baharatlı kuzu kıyması köftelerinin yerleştirilmesiyle hazırlanır. Şişlere bir patlıcan bir köfte şeklinde dizilen bu lezzet, mangal ateşinde veya taş fırında ağır ağır pişirilir. Pişirme sırasında patlıcanlar, etin bıraktığı lezzetli yağ ile yumuşacık bir kıvam alırken, közün verdiği o eşsiz isli aroma tüm lezzeti sarar. Etin ve közlenmiş patlıcanın birbirine geçen tadı, bu kebabı Gaziantep sofralarının vazgeçilmezlerinden biri yapar. Genellikle yanında közlenmiş domates, biber ve sıcacık tırnaklı pide ile servis edilir.
Pirpirim Aşı
Pirpirim, yani semizotu, Gaziantep mutfağında kendine has bir yorumla hayat bulur. Pirpirim aşı, semizotunun yanı sıra yeşil mercimek, nohut, dövme (buğday) ve bazen küçük köftelerle zenginleştirilen, hem besleyici hem de doyurucu bir yemektir. Ekşili tadını genellikle sumak ekşisi veya nar ekşisinden alan bu yemek, özellikle yaz aylarında ferahlatıcı bir alternatif sunar. Yöresel baharatlarla tatlandırılan pirpirim aşı, Gaziantep'in doğal ve sağlıklı lezzet anlayışının güzel bir örneğidir.
Antep Tava
Gaziantep'in en meşhur fırın yemeklerinden biri olan Antep Tava, kuzu etinin domates, biber, soğan ve sarımsakla genellikle bakır bir tepside pişirilmesiyle hazırlanır. Etin kendi suyu ve sebzelerin lezzetiyle harmanlanan bu yemek, mahalle fırınlarında odun ateşinde ağır ağır pişirilerek o eşsiz tadına ulaşır. Yanında taze pide veya lavaş ile servis edilen Antep Tava, basitliğin içindeki derin lezzeti ve toplu yemek kültürünü yansıtan özel bir yemektir.
Simit Kebabı
Gaziantep'e özgü bir diğer kebap çeşidi olan Simit Kebabı, ince bulgurun (yörede "simit" olarak da adlandırılır) zırhla çekilmiş kuzu kıyması, sarımsak ve baharatlarla yoğrularak şişlere geçirilmesiyle yapılır. Mangalda pişirilen bu kebap, bulgurun verdiği özgün doku ve lezzetle diğer kebaplardan ayrılır. Yumuşaklığı ve doyuruculuğu ile bilinen Simit Kebabı, Gaziantep'in kebap çeşitliliğine önemli bir katkı sunar.
Yeni Dünya Kebabı
Gaziantep mutfağının mevsimsel lezzetlerinden biri olan Yeni Dünya Kebabı, bahar aylarında olgunlaşan yeni dünya (Malta eriği) meyvesinin, zırhla çekilmiş kuzu kıymasıyla buluştuğu eşsiz bir kebap çeşididir. Meyvenin tatlı-ekşi aroması, kıymanın baharatlı lezzetiyle mükemmel bir denge oluşturur. Şişlere dizilerek mangalda pişirilen bu kebap, Gaziantep'in yaratıcılığını ve meyveleri yemeklerinde ustaca kullanma becerisini gözler önüne serer.
Antep Usulü Yağlı Köfte (Çiğ Köfte)
Gaziantep'in çiğ köftesi, diğer bölgelerdeki çiğ köftelerden farklı olarak genellikle etsiz (yağlı köfte olarak da bilinir) veya çok az etle, bol isot (pul biber), nar ekşisi ve çeşitli baharatların ince bulgurla uzun süre yoğrulmasıyla hazırlanır. Bu yoğun ve meşakkatli yoğurma işlemi, köftenin macun kıvamına gelmesini ve lezzetlerin birbirine geçmesini sağlar. Genellikle marul yaprakları, taze nane, maydanoz ve limon dilimleriyle servis edilen Antep usulü yağlı köfte, acı severlerin vazgeçilmezidir.
Şiveydiz
Özellikle ilkbahar aylarında taze sarımsak ve kuzu etinin başrolde olduğu Şiveydiz, Gaziantep'e özgü, yoğurt bazlı, beyaz renkli, eşsiz bir yemektir. Taze sarımsağın körpe filizleri, et suyu ve nohutla pişirildikten sonra terbiyeli yoğurtla buluşur. Üzerine kızdırılmış nane ve kırmızı biber gezdirilerek servis edilen Şiveydiz, hem hafif hem de son derece lezzetli, adeta bir bahar şölenidir.
Beyran
Gaziantep'te özellikle sabah saatlerinde tüketilen ve "paşa çorbası" olarak da bilinen Beyran, oldukça besleyici ve enerji verici bir yemektir. İncik veya gerdan etinin uzun süre haşlanmasıyla elde edilen et suyu, didiklenmiş et, pirinç, bol sarımsak ve acı pul biberle hazırlanır. Bakır sahanlarda, yüksek ateşte son bir kaynatma işleminden geçirilerek servis edilen Beyran, özellikle soğuk kış günlerinde iç ısıtan ve güne zinde başlamayı sağlayan eşsiz bir lezzettir.
Bayram Yuvalaması
Adından da anlaşılacağı gibi, özellikle Ramazan Bayramı'nda yapılan ve büyük bir emek ve sabır gerektiren Bayram Yuvalaması, Gaziantep mutfağının en özel yemeklerindendir. İnce bulgur ve kıymadan hazırlanan minicik köftelerin (yuvalamaların) yanı sıra, kuşbaşı et, nohut ve süzme yoğurtla yapılan bu yemek, yapımı saatler süren bir şaheserdir. Üzerine nane ve kırmızı biberli yağ gezdirilerek servis edilir ve bayram sofralarının baş tacıdır.
Ekşili Köfte (Ekşili Ufak Köfte)
Gaziantep mutfağının sulu yemeklerinden biri olan Ekşili Köfte, küçük bulgurlu köftelerin, nohut ve bazen de yeşil mercimek veya patates gibi sebzelerle birlikte, sumak ekşisi veya limon suyu ile tatlandırılmış et suyunda pişirilmesiyle hazırlanır. Hem doyurucu hem de ferahlatıcı bir lezzete sahip olan bu yemek, özellikle yaz aylarında tercih edilir.




