Böyle bir hatayı amatör pilotlar bile yapmaz!

Haberin Devamı

- Pilotlar Derneği İkinci Başkanı Ahmet Ezgi: Açıklamaları çok tatmin edici bulmadık. Çünkü çok uzun bir zaman geçti üzerinden, daha tatmin edici cevaplar bekliyorduk. 1950 feet’te bir hata olduğunu söylediler. Böyle bir hatayla amatör pilot bile uçmaz açıkçası. Böyle bir hata, pilotlar tarafından ’Önemli değil’ denecek bir şey değil. İrtifa göstergesinin bozuk olması, böyle bir kazaya sebep verebilir. Otomatik pilot ondan aldığı bilgilerle hareket eder. Ancak bu THY tarafından atlanacak gibi bir problem değildir. “Bu 8 defa bozuldu, biz bunu değiştirmedik” denmez, çok mantıklı gelmiyor açıkçası verilen bilgiler.

Sis yüzünden olmalı

Pİlotun önünde o havaalanına ait bir bilgi kağıdı var. O kağıtta o havaalanına nasıl yaklaşacağı, ne zaman tekerlek koyacağı yazılı. O inmeyi o zaman eliyle yapacaktır. Uçakta sesli uyarılar yaşandığı zaman zannediyorum çok sis vardı ve bu arada geç kaldı ve çarptı. Senaryo bu şekilde gözüküyor. Sis olmasaydı kesinlikle böyle bir şey olmazdı. Hissederdi pilot. 15.000 saat uçuşu var hocanın. Bir şey olduğunu hissederdi, ama aletlere güveniyor. En zor arıza yapan aletlerden bir tanesidir, nasıl arızalandı anlayamıyorum. İstanbul’dan kalkıyorsanız, o andaki pistteki uçağın bulunduğu yerdeki civa basınç değeri verir sizde onu kalibre edersiniz. Sonra uçuş anında da bu devam ediyor. Bu uçağın en önemli aletidir. En bozulmaması gereken alettir. Bundan en az iki tane vardır.

Motor 1, ufuk 2

Motor bir, ufuk göstergesi iki diye sıralayabiliriz. İkinci gösterge tamamen bağımsız çalışır. Ama uçağın bilgisayarı birinci aletin bilgilerini alır. Bunu kule fark edebilirdi. Kulede bir bilgisayarda uçağın dört haneli numarası yazar. Onun altında da uçağın üç tane bilgisi yer alır. Hızı yüksekliği ve gitti yol. Uçağın hızı kuleye de hatalı olarak görünür. Kule pilotun hatalı göstergesini görür.

Pilot değil imalat hatası, onun için Boeing uyarıldı

- Türkiye Havayolları Pilotları Derneği (TALPA) Başkanı Ali Ziya Yılmaz: Amsterdam’da kazaya uğrayan 1951 sefer sayılı uçağıyla ilgili olarak kazanın ilk sonuç raporu yayınlandı. Ayrıntılı kaza sonuç raporu yayınlanacaktır. Burada bir sistem hatası var ve bu kabul edilebilir bir hata değil. Çünkü bu hata, otopilota yanlış işlem yaptırıyor. Uçakta iki ayrı yükseklik göstergesi bulunuyor. Biri, deniz seviyesine göre olanı (tazyikaltimetre), diğeri de yere göre seviyey (radaraltimetresi) ölçer. Radaraltimetresinden alınan bilgileri otopilot değerlendirir ve otopilotla inişler ona göre yapılır. 1950 feette eksi 8 feet gösterdiği için uçak kendini yerde sanmış. Yerde sandığı için de gaz kollarını geriye çekmiş. Ondan sonra sürati düşmüş. 500 feet’ten itibaren de uçak uçamayacağı süratlere kadar düşmüş. Ama bütün uçaklarda, sol taraftaki sistemler ana sistemlerdir. Çünkü kaptan tarafındadır. Bütün sistemler soldaki bilgileri alıp değerlendirir. Normalde iki ayrı sistem var sağ sol. Bunlar bağımsız, ayrı çalışır. Sol çalışıyor gibi görünüyor. Hiç değer göstermezse zaten çalışmaz. Eksi 8 gibi bir değer gösterdiği için bunu doğru kabul ediyor ve işleme geçiyor. İmalat hatası var. Bu ikazdan aldığı bilgilerle sesli bir ikaz yapmış kokpite. Radaraltımetresini dikkate almıyorlar. Sistemin böyle bir hata yapabileceği ikazı hiçbir yerde yazmıyor. Bu nedenle firmaya ikaz veriyorlar. Burada bir sistem hatası var. Bundan oldu bu olay. Her şey normal giderken, normal süratin düştüğü irtifaya kadar herhangi bir pilotaj hatası yoktu. İkaz geldiğinde zaten pilotların gerekli kurtarma işlemini yapmışlar, ancak alçak irtifada olunduğu için uçağın kurtarılamamış. Düşüşte iniş sırasında hava faktörleri de etkiliydi. Uçak kuleler tarafından görülemeyecek yükseklikteydi. Bu sebeple kulenin uçağı görüp müdahale etme şansı çok az. Dünyada uygulanan eğitim standartları takip ediliyor. Eğitimdeki insan bu şekilde uçamaz diye bir şey yok. Eğitim aldığı için bu oldu mantığı yanlış. Hollanda, spekülasyonu engellemek için ön açıklamada bulundu.

Kazayı bir cihaz arızasına bağlamak çok zor ihtimal

- THY eski Uçuş İşletme Başkanı Mustafa Kolko: 44 yıllık tecrübem var. Bu kadar yöneticilik yaptım. Bir mana veremediğim tek kaza. Bir numaralı havaalanı, bir numaralı uçak ve tecrübeli bir pilot bir araya geliyor ve kaza oluyor. Bunu çözmek çok zor. Çünkü 3 tane iyinin yanında bu hadise oluyor. DJ 900’lerde başladığımda altimetre yoktu. Sonradan kondu. Radyoaltimetre olmayan uçak düşecek diye bir şey yok. Çoğunlukla ILS’ye bağlanırken kullanır. Bir cihazın çalışmamasına kazayı bağlamak da zor ihtimal.

Hollanda’nın kazayla ilgili beyanı yetersiz

- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü: Hollanda’nın beyanları yetersiz, kazanın oluş nedenlerine açıklık getirmekten ve bir kanaat oluşturmaktan uzak. Kazanın gerçek nedeni henüz belirlenemedi. Bu açıklamalar bir ön bilgi mahiyetinde. İncelemelere devam edilecek. Hollanda’dan yapılan açıklamaların, ağırlıklı olarak kazanın oluşuma etki eden imalatçı firma, hava trafik hizmetleri, havaalanı ve meteorolojik şartlar, pilotlar ile uçak ve sistemleri gibi muhtemel bulgu ve unsurların tespiti ve bunlara ilişkin yorumlardan ibaret olduğu anlaşılmaktadır. Hollanda Güvenlik Kurulu tarafından oluşturulan kaza kırım heyetleri, Amerikan Ulusal Güvenlik Kurulu uzmanları, uçağın imalatçısı firma ve bazı ekipmanların üreticisi İngiliz firması yetkilileri ile ülkemiz Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü uzmanları çalışma ve incelemelerine devam etmektedirler. Kazanın gerçek oluş nedeni henüz belirlenememiştir. İmalatçı firma da dahil, henüz bilinmeyen çok boyutlu bir durumun söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. İncelemeler Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nce dikkatle takip edilmekte olup, elde edilecek bilgiler, değerlendirmeler ve tespitler kamuoyu ile paylaşılacaktır.

EN GÜVENLİ YERE DÜŞMÜŞ!

Kazadan 5 gün sonra, bir KLM Havayolları pilotu Amsterdam Schiphol Havalimanı 18R pistine iniş sırasında enkaz yerinin fotoğrafını çekti. Fotoğrafta THY uçağının piste yaklaşık 1 kilometre mesafede düştüğü görülüyor. KLM uçağının iniş çizgisinde çekilen fotoğrafa göre THY’nin Tekirdağ uçağının piste doğru yaklaştığını gözler önüne seriyor.

Fotoğrafın ortaya çıkardığı başka bir ayrıntı ise, pilotun bölgede acil iniş yapılacak en uygun yeri seçtiği. Enkazın hemen yanında büyük bir lojistik merkezi görülüyor. Uzmanlar, uçağın, içinde tehlikeli maddeler bulunduğu tahmin edilen bu merkeze çarpması durumunda felaketin boyutunun büyüyebileceğini söylüyor. Az ilerde görülen koruluğa çarpma dumunda da kayıp sayısının artabileceği vurgulanıyor.

Enkazın yaklaşık 300 metre uzağında ise bir otoyol görülüyor. Uçak biraz geç acil iniş yapsaydı otoyola çarpmasının sonucu çok daha ağır olabilirdi.

Raporun tam metni gelince değerlendiririz

Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım: Bizim arkadaşlarımız da kaza kırım ekibiyle beraber çalışıyorlar. Onların da bu konuda görüşleri var. Biraz daha sabredelim, en sağlıklı açıklamayı yapacağız. Hollanda’nın açıklamalarını uzmanlar değerlendirir. Ne anlama geldiğini de kamuoyuyla paylaşırlar. Şimdiden ’öyle oldu, böyle oldu’ demek, birine suç atma gayreti içerisinde olmak çok yanlış. Böyle bir şey yapamayız. Bütün yönleriyle her şey ortaya çıkacak. Artık bundan sonrasını uzmanlara bırakalım. THY’nin uçak ihalelerinde Boeing’den vazgeçmesi gibi bir şey söz konusu olamaz. Boeing’in de böyle bir hatası varsa, gerekli duyuruları yapmak suretiyle gerekli tedbirleri alacaktır. Kazanın ön raporunun yazılı metni bize ulaşınca değerlendirme yapacağız. Dedikodulara göre iş yapamayız.