Montrö ne dİyor?

Haberin Devamı

Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Kurtuluş Savaşı’nı noktalayan Lozan Antlaşması’nın tamamlayıcısı olarak 20 Temmuz 1936’da imzalandı. Boğazlar’ın kontrolünü Türkiye’ye bırakan bu sözleşmeye göre, Karadeniz’e kıyısı bulunmayan ülkelerin Karadeniz suları içinde aynı anda bulundurabileceği donanma gemilerinin ağırlığı 15 bin tonu aşamıyor. ABD ordusuna ait Comfort ve Mercy adlı dev hastane gemilerinin her birinin tonajı ise 70 bin tona yaklaşıyor.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Hasan Köni

O gemiler geçseydi Ruslar da “Montrö’yü
revize edelim” derdi

ABD Donanması’na ait gemilerin Boğazlar’dan geçişine izin verilmemesi Montrö Sözleşmesi’nin bir gereği. Çünkü Montrö Sözleşmesi’ne göre Boğazlar’dan geçecek gemilerin en çok 15 bin ton olması gerekiyor. Ancak burada daha önemli bir durum sözkonusu. 1936 yılında imzalanan Montrö Sözleşmesi Lozan’dan sonra Türkiye’nin ikinci kuruluş sözleşmesidir. Bu sözleşmeye Karadeniz’e kıyısı olan Romanya, Bulgaristan, Rusya ve Türkiye’nin imzası var. Ancak Gürcistan ve Ukrayna bu anlaşmadan sonra bağımsızlıklarını kazandı. Eğer Türkiye bu iki ABD donanmasına ait geminin boğazdan geçişine izin vermiş olsaydı, o zaman Rusya da karşı atağa geçebilir ve “Montrö gözden geçirilmeli çünkü Karadeniz’e kıyısı olan iki yeni ülke daha var” diyebilirdi. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin izin vermemesi 1 Mart benzeri bir krize neden olabilir ama eğer Türkiye izin verseydi, Montrö’nün gözden geçirilmesi gündeme gelebilirdi. Bu da Türkiye’nin kabul edemeyeceği bir gelişme olurdu.