Yüksek hızlı makinistler VATAN’a konuştu...
İstanbul - Ankara arasında hizmet veren Yüksek Hızlı Tren (YHT) makinistleri YHT’nin güvenli ve hızlı olduğunu belirterek mesleklerinin hızlı trenler sayesinde daha prestijli hale geldiğini söylüyor.
Yüksek Hızlı Tren’lerde makinist olabilmek için 35 yaş sınırı ve 4 yıllık fakülte mezunu şartı aranıyor. 10 yıllık ana hat makinisti olmak ve temiz makinist siciline sahip olmak da şartlar arasında. YHT makinist adaylarına 2.5 ay ilk yardım, yangın, acil kurtarma ve trafik eğitimi veriliyor. YHT eğitimcileri gözetiminde 10 bin kilometre uygulamalı hızlı tren sürüşünden sonra sınav yapılıyor. Ardından yapılan sınavdan da en az 80 puan almak gerekiyor. Ankara’dan İstanbul’a gelen makinist Ankara’ya dönerek seferini tamamlıyor. Bir makinist günde en fazla 8 saat 45 dakika YHT kullanabiliyor. Makinistler 2 yılda bir psikoteknik, 4 yılda bir ise sağlık muayenesine tabii tutuluyor. YHT’de görev yapan dört makinistler VATAN’a şunları anlattı:
‘Artık daha prestijli’
Devrim Mersinli: 18 yıldır makinistim ve 4 yıldır hızlı trenlerdeyim. Hızlı trenlerde sistem bizi kontrol ediyor, kurallara uymamızı sağlıyor. Yorgunluk ve stres oluşmuyor. YHT’ler mesleğin prestijli hale gelmesini sağladı.
‘Beyaz gömlek gri olurdu’
Ümit Çalışır: Önceden Afyon bölgesinde yolcu ve yük trenlerinde makinistlik yapıyordum. Önceden beyaz gömleğimiz dumandan gri olurdu. Şimdi ses yok, duman yok. Treni biz kullanıyoruz fakat sistem bizi yönetiyor.”
‘Çok heyecan verici’
Emin Toktaş: 24 yıldır çeşitli yük ve yolcu trenlerinde makinistlik yaptım. En son Sivas-Afyon bölgesinde çalışmıştım. 5 yıldır da hızlı trenlerde makinistlik yapıyorum. Ailemle daha fazla zaman geçiriyorum. Eski trenlerin neredeyse iki katı hıza çıkıyor. Biz aslında yer uçağı kullanıyoruz ve bu çok heyecan verici.
‘Sosyal hayatım başladı’
Gökhan Çelik: Bir buçuk yıldır YHT makinistiyim. Bu sürenin 6 ayı eğitimlerde geçti. 4 ay staj gördüm. Yangın, kaza ve risk olayları, insan psikolojisi, ilk yardım gibi eğitimlerden geçtim.
Ankara - İstanbul hattında 80 makinist görev yapıyor. (Soldan sağa) Gökhan Çelik, Ümit Çalışır, Devrim Mersinli ve Emin Toktaş, sistem kontrolü nedenilme YHT’lerin daha güvenli olduğunu söylüyor.
‘En büyük şikayet ters koltuklar’
YHT’lerde makinistler kadar yorucu görev yapan diğer görevliler ise hostesler. Biri başhostes olmak üzere toplamda 3 hostes bulunan YHT’lerde hostes olabilmek için birçok eğitim veriliyor. Günde 1 tam sefer (Ankara-İstanbul-Ankara) yapan hostesler, kriz yönetimi, ilk yardım, yangın söndürme, diksiyon, iş sağlığı gibi eğitimlerden geçtikten sonra göreve başlıyorlar.
YHT’de başhostes olan Funda Yılmaz “Görevimiz yolcuların rahatlığını sağlamak. İkram servisleri yapıyoruz, gerekli durumlara istasyonlara yaklaşmadan 5 dakika önce anonslar yaparak yolcuları bilgilendiriyoruz. Yolcuların trene giriş çıkışlarını kontrol edip treni yolculuğa en hızlı bir şekilde hazırlıyoruz” derken, hostes Sinem Özadalı da şunları anlatıyor: “3.5 yıldır YHT’de hosteslik yapıyorum. Ciddi bir eğitimden geçerek hosteslik sertifikası aldım. Yolcularda binmeden önce trenler hızlı olduğu için bir ön yargı oluşuyor. Fakat yolculuk sırasında trenin camları özel olduğu için hızı hissettirmiyor. Bu sayede panik atak ve yüksek hıza fobisi olan yolcularımız rahat bir yolculuk geçiriyor.” 2.5 yıldır YHT hostesi olan Mehtap Karagöz “Çalışma saatleri konusunda avantajlı. Dinlenmeye vaktimiz oluyor. Yolcular en çok ters koltuklardan şikayetçi. Turistlerle de iletişim kurabiliyoruz” diyor.
25 saniyede bir pedalla kontrol var
YHT rayları kamera sistemi ile izleniyor. Tehlike anında ya da şüpheli durumda makinist, sistem tarafından uyarılıp tren hızı düşürülüyor veya tren durduruluyor. Makinist yoldaki hız sınırına uymazsa sistem trenin hızını otomatik olarak düşürüyor. YHT yazılım sistemi önündeki 32 kilometre boyunca devamlı makiniste yol hakkında bilgi veriyor. Trenin tekerleklerinde ısı ve titreşim yükselmesinde sistem sarı uyarı veriyor. Sistem, ‘kırmızı uyarıyla’ da makinistten trenin durdurmasını istiyor. Trende makinistin ayak altında bir pedal ve el kumandasında bir mandal bulunuyor. Sistem, makinistin bu pedal ve mandala her 25 saniyede bir basıp bırakmasını istiyor. Böylece sistem, makinistin bilincinin açık olup olmadığını, uyuyup uyumadığını kontrol ediyor. Makinistten tepki gelmezse sistem, treni treni durduruyor. YHT 100 kilometrelik hıza 40 saniyede çıkarken, acil bir durumda 250 kilometre hıza ulaşan bir tren 2 bin 200 metrede duruyor. YHT’de camlartrenin hızını hissettirmeyen özelliğe sahip.
