Enflasyon Ocak’ta beklentileri aşarak, çift haneye dayandı. Yıllık TÜFE, gıda ve vergi zamlarıyla 20 ayın zirvesine çıktı. Maliye Bakanı, “Çift hane olmadan aşağı yönlü trendi izleriz” dedi.
Enflasyon 2016’ya hızlı başladı, yeniden çift haneye dayandı. TÜİK’in verilerine göre, TÜFE Ocak’ta beklentilerin üzerine çıkarak yüzde 1.82 olarak gerçekleşti ve 15 ayın en sert yükselişi görüldü. Yıllık enflasyon yüzde 9.58’e çıkarak, Mayıs 2014’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Yurt içi ÜFE (Yİ-ÜFE) Ocak’ta yüzde 0.55 artarken, yıllık bazda yüzde 5.94 olarak kayıtlara geçti.
Beklentiler TÜFE’nin Ocak’ta yüzde 1.65 olması yönündeydi. Yıllık bazda enflasyon en son Nisan 2012’de çift haneyi görmüştü.
1 puanı gıdadan geldi
Enflasyonun tahminleri aşmasında yılbaşında yapılan vergi artışları, asgari ücret zammı ve gıda fiyatlarında yaşanan sert yükselişler etkili oldu. 1 Ocak’tan geçerli olmak üzere alkol-sigaraya vergi artışı uygulandı. Tüm alkollü içkilerde asgari maktu vergi tutarı yüzde 12-15 arasında artırılırken, tütün ürünlerinde maktu vergi yüzde 25 zamlandı.
Türkiye genelinde yaşanan aşırı soğuklar nedeniyle Ocak’ta sebze ve meyveye yüzde 40’a yakın zam geldi. Geçen yılın Ocak ayında işlenmemiş gıda fiyatları yüzde 6.60 artarken, 2016’nın aynı döneminde bu rakam yüzde 8 olarak gerçekleşti.
TÜFE’de aylık en yüksek artış yüzde 9.60 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda görüldü.
Ocak’ta gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 4.28, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 2.71, sağlıkta yüzde 2.42, eğlence ve kültürde yüzde 2.09 artış gerçekleşti.
Ocak’ta gıda fiyatlarındaki yüzde 4.28’lik artış enflasyonda 1 puan, alkollü içecekler ve tütün grubundaki yüzde 9.6 artış 0.5 puan, elektrik fiyatlarında yapılan zammın etkisiyle konut kaleminde yüzde 1.71’lik artış 0.3 puan etki yaptı.
Tek düşüş ayakkabıda
Aylık bazda düşüş gösteren tek grup yüzde 6.71 ile giyim ve ayakkabı olarak gerçekleşti. Yıllık bazda bakıldığında en fazla artış yüzde 13.43 ile lokanta ve oteller grubunda yaşandı. Onu eğlence ve kültür (yüzde 12.05), gıda ve alkolsüz içecekler (yüzde 11.69), çeşitli mal ve hizmetler (yüzde 11.21), alkollü içecekler ve tütün (yüzde 11.17) izledi.
En fazla et ve ekmek üzerinde duruyoruz
Maliye Bakanı Naci Ağbal, “Ümit ediyoruz ki alacağımız tedbirlerle çift hanelere çıkmadan 2016’da enflasyonda aşağı yönlü bir trendi izleriz” dedi. Geçen yılın sonunda tütün ve alkollü içeceklerde vergi artışı yaptıklarını dile getiren Ağbal, enflasyonu yukarı çeken sebeplerden birinin söz konusu zamlar olduğunu kaydetti. Gıda enflasyonunun da yükseldiğine işaret eden Ağbal, şunları kaydetti: “Bizim en fazla üzerinde durduğumuz konu, Sayın Tarım Bakanımız da ifade ediyor, kırmızı ette ve ekmekte hakikaten piyasada oluşmaması gereken fiyat artışları var. Bunların üzerine gideceğiz.”
Naci Ağbal, hem para politikası hem maliye politikası konusunda alacakları tedbirlerle 3 yıl içinde yüzde 5 seviyelerine ineceğini düşündüklerini söyledi.
Başçı’nın korktuğu olmadı
MERKEZ Bankası Başkanı Erdem Başçı, 2016’ya ilişkin yılsonu enflasyon tahminini 1 puan yükselterek yüzde 7.5’e çekildiğini açıkladı. Gelinen noktada fiyat istikrarına ulaşılamadığını söyleyen Başçı, enflasyonun Ocak’ta yükseleceğini, ilk çeyrekte çift haneye çıkmaması için gayret göstereceklerini kaydetti.
İthalat sadece balonu söndürür
Gıdadaki fiyat artışlarına dikkat çeken Finansinvest Başekonomisti Burak Kanlı, şunları söyledi: “Hükümetin artan gıda fiyatlarına karşı kısa vadeli silahı ithalat. Bu, özellikle et fiyatları üzerinde işe yarar. Nasıl? Spekülatif fiyat balonunu söndürerek. Ancak gıda enflasyonunu istikrara kavuşturmaz. Daha yapısal tedbirlerin alınması şart. Mesela hayvan üreticilerinin maliyetlerinin çok büyük bölümü yem ve besilik yavru. Bunlar toplam maliyetin yüzde 60-70’ini oluşturuyor. Bu alanda maliyetlerin nasıl düşürüleceği tartışılmalı.”
Kaderini kur belirler
Bürümcekçi Araştırma ve Danışmanlıktan Haluk Bürümcekçi, “Enflasyonun kaderini büyük ölçüde döviz kurları belirleyecek ve TL’de bu yıl ilave bir değer kaybı gözlenmezse kurların TÜFE üzerindeki olumsuz etkisinin zaman içinde azalacağı da söylenebilir” dedi. Yüksek asgari ücret artışı ve idari fiyat ayarlamalarının yoğunlaşması nedeniyle enflasyonda olumlu senaryo çizmenin şu aşamada zor olduğunu belirten Bürümcekçi, şöyle devam etti: “Enflasyonun Nisan sonuna kadar baz etkilerinin de hafif lehte olması nedeni ile Ocak sonu seviyesinin üzerine yükselmez. TÜFE’nin yılı yüzde 9’un altında kapaması için TL’de ilave değer kaybı olmaması gerekiyor.”
