Engelli aylığı ve tazminatı nasıl hesaplanır?

uzmanasor@gazetevatan.comadresine sorularınızı yollayın uzmanlarımız yanıtlasın. İşte o sorular ve yanıtları… Merhaba ben kanser hastasıyım (mide ve akciğer) 5580 iş günü sigortam var %80 engelli raporum var. Hangi şartlarda kaç çeşit emeklilik şartları var? Engelli çalışan tazminatı normal çalışandan farklı mı? Ben vergi dairesinden evrak gönderdim bu evraklar ne için? 4 ay oldu cevap gelmedi. Teşekkürler.

Sosyal Güvenlik çatısı altında farklı emeklilik sistemleri mevcut. Birinci emeklilik modeli sigortalı işe girişinize göre belirlenen prim ve yaş şartına göre belirlenen normal emeklilik modelidir. Bu hak sahibine tam emekli aylığı bağlanmasıdır.İkinci model ise yaşlılık aylığıdır. Yaşlılık aylığı 60 yaşına gelmiş ancak tam aylık için istenilen prim gün sayısı bulunmayan kişilerin emekli olabilmesi için sunulan bir modeldir. Bu modelde 99 öncesi işe girişi olanlardan 3600 prim günü, 2008 öncesi girişi olanlarda 4500 prim günü 2008 sonrası için de 5400 prim günü şartı aranır.Üçüncü emeklilik modeli engelli aylığıdır. Bu aylık doğuştan ya da iş hayatına başlamadan önce meydana gelen engellilik durumlarında geçerlidir. Şartları yine işe giriş tarihine göre belirlenmektedir. Dördüncü emeklilik modeli malulen emekliliktir. Bu sistem işe girişten sonra meydana gelen engellilikten kaynaklanan durumlarda geçerlidir. Siz işe başlamadan önce %60 ve üzeri engeliniz varsa 15 yıl 3600 gün ile emekli olabilirsiniz, işe başladıktan sonra bu oranda engeliniz oluşursa (malullük aylığı) 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 prim günü şartı aranır.Tazminat durumunda herhangi bir fark bulunmamaktadır. Normal çalışanla engelli çalışanın tazminat hesaplamaları aynı yapılır. Pandemi süresinde evrak işlemlerinde gecikmeler yaşandı. Kurum personelleri var güçleriyle biriken talepleri sonuçlandırmaya çalışıyorlar.

‘Ölen sigortalının çocuklarına yetim aylığı bağlanabilmesi için Kanun veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmamaları veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekmektedir. 4/a’dan (SSK)  yetim aylığı almakta iken Emekli Sandığı’ndan emekli olan kişinin yetim aylığı kesilir.’

Öncelikle annenize sağlıklı uzun ömürler dilerim. Emeklilik konusunda ne yazık ki biraz geç kalınmış durumda. Annenizin emekli olabilmesi için en az 5400 prim gününe ihtiyacı olacak. Eğer 09.09.1999 öncesinde sigortalı olarak işe girişi mevcut ise 3600 prim günü ile de emekli olması mümkün. Geriye dönük borçlanma sigortalı olduktan sonraki doğumlar için geçerli olabilir. Yani sizin 1980 yılında işe girişiniz mevcut ise 1981 yılında yapmış olduğunuz doğumu borçlanabilirsiniz. Annenizin işe girişi mevcut değilse ve ödenmiş sigortalılık süresi bulunmuyor ise emekli olması pek mümkün gözükmüyor maalesef. 65 Yaş aylığına müracaat edebilirsiniz. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının il ve ilçelerde bulunan merkezlerine giderek 65 yaş aylığına müracaat edebilirsiniz. 65 Yaş aylığı ihtiyaç sahibi kişilere ödenmektedir. Evde kişi başı gelir 701,32 TL’den az ise müracaat edebilirsiniz. 65 Yaş aylığı 671,53 TL’dir.

Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden 49 yaş 5300 prim gününe tabisiniz. Emeklilik tahsis talebi için istenilen prim ve gün şartlarını yerine getirmiş bulunmaktasınız. Dilediğiniz tarih itibariyle tahsis talebinde bulunabilir, emekliliğinizi isteyebilirsiniz. Aşağıdaki link üzerinden de emeklilik müracaatınızı gerçekleştirebilirsiniz.https://www.turkiye.gov.tr/sgk-tahsis-talep-taahhut-beyan

Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden 49 yaş 5300 prim gününe tabisiniz. 3600 Prim gününü 24.05.2008’den önce tamamladıysanız 57 yaş, sonra tamamladıysanız 58 yaş şartıyla yaşlılık aylığı talebinde bulunabilirsiniz.

08.09.1999 tarihinden sonra işe giren tüm erkek sigortalılar 60 yaş 7000 prim günü şartlarına tabi olarak emekli maaşına hak sahibi olacaktır. Siz de prim gününüzü tamamladıktan sonra yaş şartınızı bekleyeceksiniz. Yaşlılık aylığı almak isterseniz 4500 prim günü ve yine 60 yaş şartı koşulunu yerine getirmeniz gerekmektedir.

Sigortalılık başlangıç tarihinize istinaden 56 yaş 5825 prim gün şartlarına tabisiniz. Prim iadesi emeklilik yaşını tamamlayan ancak yaşlılık aylığı dahil emekli olacak kadar prim günü bulunmayan kişilere ihya dediğimiz yöntemle yapılmaktadır. Dilediğiniz an prim iadesi talebinde bulunmanız mümkün değildir. Ayrıca iade işlemlerinde sadece işçi payları iade edilmektedir. Yani hizmet dökümünde prim havuzuna yatırılan toplam parayı alamayacaksınız. Bu sebeple yaşınız daha gençken bu konuyu bir kez daha düşünün derim…

Sigorta başlangıcı askerlik hizmetinden sonra olan kişiler için askerlik borçlanması oldukça avantajlıdır. Bu durumda olan erkek sigortalıların askerlik borçlanması yaparak sigortalılık başlangıcını borçlanılan süre kadar geriye götürme hakkı mevcuttur.Sizin durumunuzu ele alacak olursak 60 yaş 7000 prim günü şartlarına tabisiniz. 16 gün borçlanma yapmanız durumunda ilk işe giriş tarihiniz 08.09.1999 tarihine çekileceğinden emeklilik şartlarınız 58 yaş 5975’e inmiş olacaktır. 305 Gün borçlanma yaparsanız ilk işe giriş tarihiniz 23.11.1998’e çekilecektir. Bu durumda ise emeklilik şartlarınız 57 yaş 5900 güne inmiş olacak. Hiç düşünmeden borçlanmanızı yapın derim.

08.09.1999 Tarihinden sonra işe girişi olan kadınlar için en az 7000 prim günü ve 58 yaş şartı aranmaktadır. Annenizin işe girişi maalesef biraz geç olmuş. Annenizin 1800 prim günüyle emekli olma ihtimali bulunmamaktadır. En düşük 4500 prim gününe ihtiyacı vardır. 4500 Prim günü ile yine 58 yaş şartıyla yaşlılık aylığına hak kazanabilir. Tabi bu durum 4/a sigortalıları için geçerlidir. Bağkur kapsamında 4/b prim ödeyerek tamamlar ise 5400 prim günü gerekecektir.

Rapor onayları Ankara genel merkezden yapılmaktadır. Normal zamanda 3 ayda sonuçlandırılan işlemler pandemi ve idari izin sürecinden ki personel eksikliğinden dolayı uzamaktadır. Yetkili birimler ile yapmış olduğumuz görüşmeler sonucu en son 2019 Kasım ayında yapılan müracaatların onayları sonuçlandırılmaktaydı. Biraz daha sabır…