.
Hatıralarımız ve psikolojimizle temasını asla kaybetmeyen koklama duyumuzla ilgili merak ettiklerimi, koku-tat ve ses hastalıkları üzerinde yoğunlaşan Kulak Burun Boğaz Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Aytuğ Altundağ’a sordum. Kendisi koku atölyelerinde deneysel parfüm çalışmaları da gerçekleştiriyor. Parfümün bir aksesuardan çok daha fazlası olduğuna inanan hassas burunlar, bu röportaj sizler için...
Koku alamazsak ne olur?
Koku alamayan insanların yaşam kalitesi pek çok yönden azalır. Evlerinde yalnız yaşayan ileri yaş grubundaki kişilerin ev yangını ve gaz zehirlenmesi gibi ev kazalarına yakalanma riskinin artması, yemeklerden alınan lezzetin azalmasına bağlı sosyal sorunlar, besin zehirlenmelerine daha fazla maruz kalma riski, kendi kokusunu algılayamamaktan dolayı sürekli temiz miyim endişesini duyma, kendini eksik hissetme algısı gibi problemler bulardan bazıları. Bu insanların koku alma bozukluğunun tedavi edilebilmesi de bu nedenle çok önemli. ABD’de askere alınan bireylere öncesinde “koku alma testleri” yapılıyor. Parkinson, alzheimer gibi nörolojik hastaların erken teşhisinde de “koku alma bozukluğu” şikayeti önemli bir haberci.
- Tedavi amaçlı terapilerde esanslardan yardım alıyor musunuz?
Koku alma duyusu çok azalmış olan insanlara “Koku Eğitimi Terapisi” denilen bir tedavi uygulanıyor dünyada. Ben de bu tedaviyi “Burcu Terapisi” olarak yaşadığımız toplumun şartlarına uyarlıyorum. Bu yöntem erkeklerde daha başarılı sonuçlar veriyor.
‘Kadınlar daha iyi koku alıyor’
- Kokunun psikolojiyle yakından ilgili olduğunu biliyoruz. Biraz da çevreye yaydığımız kokudan bahsedelim mi?
Çevreye yaydığımız koku bizim bir mesajımız. Bunu kimi zaman direkt olarak vücut kokumuzla yapıyoruz, kimi zaman da dışarıdan kullandığımız ekstra kokularla. Yeni doğan bir bebeği kokladığımızda masumiyet ve saflığın mesajını algılarız. Bu taze ten kokusu sürekli koklamak isteyeceğimiz bir koku olacaktır. Çeşitli hastalıklar esnasında vücudumuzun dışarıya yaydığı koku ise çevredeki insanlara “benden uzaklaş” mesajı gönderir. Kişinin kendi yaşantısındaki koku hafızası kokuların yarattığı psikoloji ile yakın ilişkili. Genel olarak ‘kimi kokular insanlarda şu davranışa yol açar’ denilse de aslında kişinin daha önce o koku ile ilgili yaşadığı tecrübeler bu süreci etkiliyor, bu yüzden her bireyde kokuya ilişkin haz duyusu çok farklı.
Hastalarıma yaptığım koku testinde, birisi anasona keyif duyusu olarak en yüksek puanı verirken bir başka hastam kokudan kaçabiliyor.
- Erkek ve kadın burnunun dikkat kesildiği kokular farklılık gösteriyor mu? Bu konuda cinsiyetler arası bir genelleme yapılabilir mi?
Kadınlar koku alma konusunda erkeklerden daha iyiler. Koku alma yetenekleri de adet döngüsü ile değişim gösteriyor. Kişinin karşı cinste ve kendi üzerinde beğendiği kokuların neler olduğunu da hesaba katmak lazım. Erkekler karşı cinste daha çok gurme, meyve ve floral kokuları severken, kendi üzerlerinde hafif turunçgillere, odunsu ve akuatik notalara yöneliyor.
Kokumuz duygu durumuna göre değişiyor
“Kişinin salgıladığı koku nasıl yediği yemeklere, cildinin yağlılığına göre değişebiliyorsa aynı zamanda duygu durumuna göre de değişiyor. Korktuğumuzda ya da heyecanlandığımızda kokumuz farklılaşıyor. Bir ilişkide yaşadığımız sevgi yoğunluğu arttıkça partnerimizin kokusu bize daha güzel gelmeye başlar. Yaşanılan güzel anılar kişinin kendisine ait koku ile bütünleşebiliyor. Fakat bu konuda hâlâ pek çok bilimsel araştırmaya ihtiyacımız var. “
Mutlaka okumanız gereken 5 parfüm kitabı
n Parfümün Dansı/ Tom Robbins
Orjinal ismi ‘Jitterbug Perfume’ olan bu uçarı roman, birebir parfümden bahsetmese de, parfümün ait olduğu gerçek ve hayal dünyası arasındaki ince çizgi üzerinde dans ediyor.
- Koku: Bir Katilin Hikayesi/ Patrick Süskind
Herkesin, her şeyin kokusunu almakta, tüm kokuları üretmekte gerçek bir dahi olan bir genç adam, kendi kokusunun olmadığını anladığı gün, bir katile dönüşüyor.
- The Little Book Of Perfumes: The Hundred Classics/ Luca Turin & Tania Sanchez
Gelmiş geçmiş en iyi 100 klasik parfüm, bu kitapta toplanmış.
- On Perfume Making/ Frederic Malle
En başarılı parfümörleri kendi koleksiyonunda bir araya getirerek, dünyanın ilk ‘parfüm editörü’ ünvanını elde eden Frederic Malle, parfüm yaratmanın inceliklerini bu şık kitapta anlatıyor.
- The Perfect Scent/ Chandler Burr
New York ve Paris parfüm endüstrisinde koca bir sene geçirmek ister miydiniz? Üstelik sizi bu yolculuğa New York Times Style Magazine’in parfüm kritiği çıkarıyor.
