Brezilya mucizesi!

Haberin Devamı

Bir dönem yaşadıkları krizler ve cari açık nedeniyle “ikiz kardeş” denilen Brezilya ile Türkiye arasındaki ekonomik fark iyice açıldı. Türkiye, IMF’den 25-40 milyar dolarlık kredi alabilmek için görüşmelerini sürdürürken, Brezilya kredi almak bir yana IMF’ye 4.8 milyar dolarlık kredi vermeye hazırlanıyor

Yıl 2002... Ekonomik krizlerden yorulan iki ülkede genel seçim yapılıyor. Türkiye’de Recep Tayyip Erdoğan’ın Genel Başkanı olduğu AKP iktidara geliyor. Ama kafalarda yanıt bekleyen bazı “sorular” var... Uluslararası piyasalarda Türkiye’nin “ikiz kardeşi” olarak görülen Brezilya’da seçimleri “solcu” Lula da Silva kazanıyor. AKP’den 1 ay önce göreve başlayan Lula’nın serbest piyasa ekonomisini sekteye uğratacak kararlar alabileceği endişeleri o tarihlerde en büyük endişe kaynağı.

Her iki ülkede de ekonomik kazanımlar hem Erdoğan’ın hem de Lula’nın ikinci kez seçimleri birinci sırada tamamlamalarını sağlıyor.

Ancak geçen 7 yıl sonunda ekonomik anlamda Türkiye’yi sollayan Brezilya “ikiz kardeşliği” bozuyor ve bir üst sınıfa çıkıyor.

IMF ile pazarlıklara devam eden Türkiye’nin 25 milyar dolar mı yoksa 40 milyon dolar mı kredi almanın hesabını yaptığı şu günlerde Brezilya bırakın IMF’den para almayı IMF’ye 4.8 milyar dolar kredi vereceğini açıkladı.

Krizleri geride bırakan, IMF’ye olan borcunu sıfırlayan Brezilya’nın Maliye Bakanı Guido Mantega, IMF’nin, mali katkıda bulunma davetini kabul ettiklerini belirterek, Fon’a 4.8 milyar dolar kredi vereceklerini söyledi. IMF’ye kredi verecek duruma gelmenin gururunu yaşayan Mantega, IMF’nin kendilerine “kredi veren ülke statüsü” vererek, sağlam bir ekonomiye sahip olduklarını teyit ettiğini vurguladı.

İsikrarlı büyümeyi yakaladı

Uyguladığı başarılı ekonomik programların meyvesini alan Brezilya, Aralık 2005’te IMF’ye olan 15.5 milyar dolarlık borcunun tamamını kapatarak, bundan böyle IMF’den mali yardım almayacağını açıklamıştı.

AKP ile aynı anda göreve gelen Lula’nın ekonomik başarısının altında yatan nedenlerin başında mali disipline bağlılık sonucu ülkeye akan doğrudan yabancı sermaye ve cari işlemler açığını kapatıp artıya geçmesi.

2002 yılında yüzde 2.6 büyüyen Brezilya ekonomisi, global krize rağmen geçen yıl yüzde 5.2 büyümeyi başardı. Brezilya ekonomisi son 7 yılda yıllık ortalama yüzde 3.86 büyüdü. Söz konusu süreçte Türkiye’nin milli geliri ise yılda ortalama yüzde 6 arttı. Ancak Türkiye, Brezilya gibi “sağlıklı ve istikrarlı” bir büyümeyi sağlayacak yapıya kavuşamadı. Öyle ki 2002-2007 yılları arasında Türkiye her ne kadar Brezilya’dan hızlı büyüse de krizin etkisini en ağır hisseden ülkelerin başında geldi. Krize olan yüksek duyarlılığı nedeniyle frene en sert basan gelişmekte olan ülke olan Türkiye’de büyüme geçen yıl yüzde 1.1 olarak gerçekleşti.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) rakamlarındaki gelişmeye bakıldığında Brezilya ile Türkiye’nin benzer oranlarda büyüdüğü görülüyor. 2002 yılında 231 milyar dolar olan Türkiye’nin milli geliri yüzde 221 artarak 742 milyar dolara, Brezilya’nın milli geliri ise aynı dönemde yüzde 229 artarak 1 trilyon 665 milyar dolara ulaştı.

Dış borcu sıfırladı

AKP ve Lula iktidarlarının karşılaştırmasına bakıldığında ise en büyük farkın dış borç stoğunda yaşandığı görülüyor. 2002 yılında Türkiye’nin 88 milyar 419 milyon dolar olan net dış borç stoğu 7 yılda 62.3 milyar dolar yani yüzde 70.5 artarak 150 milyar 766 milyon dolara tırmandı. Brezilya, 2002-2008 tarihleri arasında net dış borcunu sıfırladı hatta alacaklı duruma geldi. 2002’de 32.7 milyar dolar net dış borcu bulunan Brezilya’nın, 2008’de 1.4 milyar dolar alacağı bulunuyor. Brezilya, enflasyonu da tek haneli rakamlarda tutmayı başardı. 2002’de Brezilya’da yüzde 8.42 seviyesinde bulunan enflasyon, 2008’de yüzde 5.7 oldu.

7 yılda 150 milyar $’lık yabancı sermaye yağdı

Lula’nIn iktidara gelmesinin ardından 150 milyar dolara yakın doğrudan yabancı sermaye çekmeyi başaran Brezilya’da cari işlemler açığı “dert” olmaktan çıktı. 2002 yılında milli gelirin yüzde 1.5’i kadar cari işlemler açığı veren Brezilya, geçen yıla kadar cari işlemler fazlası verdi. Brezilya’da cari işlemler açığı 2008’de milli gelirin yüzde 1.7’si olarak gerçekleşti. Ancak Türkiye, cari işlemler açığı ile yaşamayı öğrendi. Tasarruf açığı ve hammadde ihtiyacı nedeniyle Türkiye, büyüyebilmek için “açık” vermek zorunda kaldı. Türkiye’de cari işlemler açığı geçen yıl milli gelirin yüzde 5.6’sı olarak gerçekleşti.

Emtia fiyatlarındaki yükseliş de petrol ihracatı yapan Brezilya’nın cari işlemler fazlası vermesinde etkili oldu. Bu süreçte fiyatlardaki artış nedeniyle Türkiye’nin petrol ithalatı faturası her geçen gün arttı.


İşsizlikle savaşta da daha önde


Türkİye Brezİlya

2002 2008 2002 2008

Büyüme (%) 6,2 1,1 2,6 5,2

Enflasyon (%) 45,13 10,4 8,42 5,74

Cari işlemler dengesi (milyon dolar) -1 -41.623 -7.637 -29.215

Net dış borç stoğu (milyon dolar) 88.419 150.766 32.700 -1.400

Cari işlem/GSYİH (%) -0,2 -5,6 -1,5 -1,7

GSYİH (milyar dolar) 231 742 506 1.665

İşsizlik (%) 15,1 13,6 10,5 6,8

Kişi başına düşen MG ($) 3.562 10.436 2.866 8.676

İhracat (milyon dolar) 40.719 140.748 60.361 197.942

İthalat (milyon dolar) 47.109 193.922 47.240 173.197