Sağlık Bakanlığı, ambulans ve acil sağlık ekiplerinin hastane öncesinde kullandığı tıbbi müdahale akış şemalarını yeniledi. 25 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni rehberde kalp krizi, kalp durması, inme, nöbet, yanık, zehirlenme ve çocuk acilleri dahil çok sayıda başlık yeniden düzenlendi. Eski ve yeni metin karşılaştırıldığında bazı ilaçların kullanım alanları ve dozlarında değişiklik yapıldığı, inme değerlendirmesinde yeni bir ölçeğe geçildiği ve nöbet tedavisinde yeni seçeneklerin eklendiği görülüyor.
Bugün yayınlanan Resmi Gazete kararına göre, Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri (AABT / Paramedik) ile Acil Tıp Teknisyenlerinin (ATT) sahadaki çalışma koşullarını ve usullerini belirleyen kritik tebliğde değişikliğe gidildi.
Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan “Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” Resmî Gazete’de yerini aldı. 26/3/2009 tarihli ve Resmî Gazete’de yayımlanan ana tebliğin güncel bilimsel veriler, ulusal ve uluslararası kılavuzlar ve saha gereksinimleri doğrultusunda baştan sona yenilendi. Tebliğ, yayımı tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.
Ambulans ekiplerinin olay yerine ulaştığı andan hastayı sağlık kuruluşuna teslim edene kadar izlediği tıbbi müdahale rehberi yenilendi.Sağlık Bakanlığı, “Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları”nı güncelledi. Yeni düzenleme 25 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.Yeni rehber 139 sayfadan oluşuyor. Yetişkin, çocuk, doğum ve yenidoğan acilleri için ayrı müdahale algoritmaları yer alıyor. Kalp krizi, kalp durması, inme, nöbet, yanık, zehirlenme, travma ve benzeri birçok acil durumda ekiplerin izleyeceği yol yeniden tanımlandı.
KALP KRİZİNDE AĞRI TEDAVİSİ DEĞİŞTİ
En dikkat çekici değişikliklerden biri, kalp krizi şüphesinde uygulanan ağrı tedavisinde yapıldı.Eski rehberde iskemik göğüs ağrısı bulunan hastalarda aspirin ve dil altı nitratın ardından ağrının sürmesi halinde morfin kullanımı yer alıyordu.Yeni akut koroner sendrom algoritmasında ise bu basamakta fentanil kullanılması öngörülüyor.Yani kalp krizi şüphesindeki hastalarda ağrı kontrolünde kullanılan ilaçlardan biri değişmiş oldu.
YANIKTA DA FENTANİL KULLANIMI ÖNE ÇIKTI
Benzer bir değişiklik yanık vakalarında da bulunuyor.Eski rehberde yanık ağrısının kontrolü için morfin yer alırken, yeni termal yanık algoritmasında fentanil kullanımı bulunuyor.Bu nedenle yeni rehberde fentanilin bazı akut ağrı tablolarında daha belirgin hale geldiği görülüyor.
KALP DURMASINDA ATROPİN BASAMAĞI KALDIRILDI
Kalp durmasıyla ilgili algoritmalarda da değişiklik yapıldı.Eski asistoli ve nabızsız elektriksel aktivite algoritmasında adrenalinle birlikte atropin de yer alıyordu.Yeni algoritmada ise atropin bu bölümden çıkarıldı ve adrenalin uygulaması devam ediyor.Ancak bu değişiklik, atropinin ambulanslarda tamamen kullanımdan kaldırıldığı anlamına gelmiyor. İlaç, farklı klinik durumlarda kullanılmaya devam ediyor.
BRADİKARDİDE ATROPİN DOZU DEĞİŞTİ
Atropinin kullanıldığı başlıklardan biri bradikardi, yani kalp hızının belirgin şekilde yavaşlaması.Eski rehberde başlangıç dozu 0,5 mg olarak yer alırken, yeni algoritmada başlangıç dozu 1 mg olarak düzenlendi.Böylece aynı ilaç için doz şeması da güncellenmiş oldu.
İNME ŞÜPHESİNDE YENİ ÖLÇEK KULLANILACAK
Ambulans ekiplerinin inme şüphesi bulunan hastayı değerlendirme yöntemi de değişti.Eski rehberde Cincinnati Hastane Öncesi İnme Skalası kullanılıyordu.Yeni rehberde ise BEFAST ölçeğine geçildi.Bu değişiklikle inme şüphesinde hastanın değerlendirilmesinde kullanılan standart da yenilenmiş oldu.
NÖBET TEDAVİSİNDE YENİ İLAÇ SEÇENEKLERİ
Nöbet geçiren hastalara yönelik algoritmada da dikkat çeken değişiklikler var.Eski rehberde diazepam, fenitoin, midazolam ve bazı ileri basamak ilaçlar yer alıyordu.Yeni algoritmada ise fenitoinin yanında valproik asit ve levetirasetam da seçenekler arasına eklendi.Böylece uzun süren veya kontrol altına alınamayan nöbetlerde kullanılabilecek ilaç seçenekleri genişletildi.
OPIOİD ZEHİRLENMESİNDE NALOKSON DOZU YENİDEN DÜZENLENDİ
Opioid ve narkotik zehirlenmelerinde kullanılan nalokson için de yeni sınırlar getirildi.Eski rehberde intravenöz uygulamada daha düşük bir toplam doz sınırı bulunurken, yeni algoritmada üst sınır artırıldı.Bu değişiklik özellikle ciddi opioid zehirlenmelerinde hastane öncesi müdahalenin kapsamını etkileyen başlıklardan biri oldu.
EKLAMPSİ NÖBETİNDE İLAÇ SIRASI DEĞİŞTİ
Gebelikte görülebilen eklampsiye bağlı nöbetlerde de müdahale sırası güncellendi.Yeni rehberde magnezyum sülfat daha erken basamakta öne çıkarken, diazepam sonraki seçeneklerden biri olarak yer alıyor.Bu da doğum ve gebelik acillerine ilişkin algoritmaların güncellendiğini gösteren örneklerden biri.
YENİ ACİL DURUM ALGORİTMALARI EKLENDİ
Yeni rehber yalnızca mevcut başlıkları değiştirmiyor. Önceki metinde ayrı bir algoritma olarak yer almayan bazı durumlar da yeni başlıklar halinde eklendi.Bunlar arasında karbonmonoksit zehirlenmesi, crush sendromu, kafa travmalı hastaya yaklaşım, START ve Jump-START triyaj, doğum sonrası kanama ve gebelikte akut hipertansiyon gibi başlıklar bulunuyor.Böylece ambulans ekiplerinin karşılaşabileceği acil durumlar daha geniş bir çerçevede ele alınmış oldu.
TEKNİK UYGULAMA SAYFALARININ YAPISI DEĞİŞTİ
Eski rehberde bazı işlemler, örneğin entübasyon veya bazı ileri hava yolu uygulamaları, ayrı teknik sayfalarda adım adım anlatılıyordu.Yeni rehberde ise bu tür işlemler daha çok ilgili klinik algoritmaların içinde yer alıyor.Yani yeni metin, “işlem nasıl yapılır?” anlatımından çok “hangi durumda hangi müdahale uygulanır?” yaklaşımına ağırlık veriyor.
ATT VE PARAMEDİKLERİN YETKİLERİ GENİŞLEDİ Mİ?
Yeni rehberin yayımlanması, tek başına ATT ve paramediklerin hukuki yetkilerinin genişlediği anlamına gelmiyor.Eski metinde ATT ve ambulans ve acil bakım teknikerlerinin müdahale sınırları daha ayrı ve açık bir biçimde gösteriliyordu.Yeni metinde ise klinik algoritmalar öne çıkıyor.
YENİ REHBER YÜRÜRLÜĞE GİRDİ
Sağlık Bakanlığının yeni düzenlemesi 25 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.Yeni rehber, ambulans ve acil sağlık ekiplerinin kalp krizi, kalp durması, inme, nöbet, yanık, zehirlenme, travma, doğum ve çocuk acilleri gibi çok sayıda durumda izleyeceği hastane öncesi müdahale sürecini yeniden düzenliyor.Yani yapılan bu değişikliği şöyle özetlemek mümkün: Ambulans ekiplerinin olay yerinden hastaneye ulaşana kadar hastaya nasıl müdahale edeceğini belirleyen tıbbi rehber yenilendi.m eylemi ve postpartum kanama yönetimi.
