Manisa'da lise öğrencileri, yer altı madenlerinde tehlikeli gazlara bağlı riskleri önceden belirlemek amacıyla sistem tasarladı.
Salihli Gençlik Merkezinin bilimsel çalışmalarında yer alan farklı okullardan lise öğrencileri Yiğit Efe Erdoğmuş, Ahmet Altuğ Çolak ve Emir Gündoğan, yer altı madenlerinde kaza risklerini azaltmak için 2025 yılında proje hazırlamaya karar verdi.
Tasarımlarında drondan faydalanan ekip, bu cihazın üzerine lidar (ışık algılama ve mesafe ölçümü) ve gaz sensörleri yerleştirdi.
Lidar sensörüyle mekanların 3 boyutlu haritasını çıkarabilen öğrenciler, dronun dört farklı noktasına konumlandırılan gaz sensörleri sayesinde de zararlı gazların yoğunluğunun tespitini ve konumlarının harita üzerine işaretlenmesini sağladı.
Liseliler, elde edilen verileri yapay zeka ile analiz ederek gazların zamana bağlı değişimi ve olası riskleri değerlendirdi.
Öğrencilerin projesi TÜBİTAK 57. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri İzmir Bölge Yarışması Sergisi'nde görücüye çıktı. Yarışmanın Doğal Afetler ve Afet Yönetimi kategorisinde bölge birincisi olan proje, Türkiye finallerine katılmaya hak kazandı.
Takımın danışmanı bilişim teknolojileri öğretmeni Ertuğ Gözaydın, AA muhabirine takımındaki öğrencilerle ortaokul yıllarından bu yana birlikte çalıştıklarını ve lise döneminde de Salihli Gençlik Merkezi atölyelerinde projeler yürüttüklerini söyledi.
TÜBİTAK yarışması kapsamında yer altı madenlerinde gaz kaynaklı patlamalara yönelik araştırma yapmaya karar verdiklerini aktaran Gözaydın, geliştirdikleri sistemi farklı ortamlarda denediklerini ve yüzde 92 gibi yüksek doğruluk oranları elde ettiklerini belirtti.
Gözaydın, bu alanda aynı disiplinle yapılmış bir çalışmaya rastlamadıklarını anlatarak, "Patent başvurumuzu da yarışma başlamadan önce yaptık." dedi.
Öğrencilerden Yiğit Efe Erdoğmuş, 12 yıl önceki Soma maden faciasının hala hafızalarında olduğunu belirtti.
"İnsansız hava araçlarını madenlerde nasıl faydalı bir şekilde kullanabiliriz?" sorusundan yola çıktıklarını dile getiren Erdoğmuş, "Projemizle madenlerdeki kazaları önlemeyi, riski erken tespit etmeyi amaçladık." diye konuştu.
Ahmet Altuğ Çolak da madenlerde biriken zararlı gazları önceden tespit ederek can kayıplarının önüne geçmek istediklerini anlattı.
Lidar sensörüyle mekanların 3 boyutlu haritasını çıkardıklarını, geliştirdikleri algoritmalar sayesinde dronun rotasını oluşturduklarını belirten Çolak, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Gaz sensörlerimiz sayesinde dronun dört bir yanından gaz algılama yapıyoruz ve bu oluşturduğumuz üç boyutlu haritaya bu gaz verilerini işliyoruz."
Emir Gündoğan ise mevcut çözümlerin sadece belli bir katmanda algılama yapabildiğini kaydederek, "Bizim yapay zekamızın tüm katmanları analiz etmesini istedik. Hem haritalama verileri hem gazların zamana göre değişimini analiz etmekte. Bu sayede diğer algılama sistemlerinin yetişemediği doğruluk oranına yetiştik." ifadesini kullandı.