GIDALARDA AROMA KURALLARI DEĞİŞTİ: Domuz ve böcek kaynaklı bileşenler yasaklandı

Market raflarında yer alan aromalı gıdalardan içeceklere, tatlılardan işlenmiş ürünlere kadar geniş bir alanı ilgilendiren yeni düzenleme yürürlüğe girdi.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği, 14 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yönetmelikle aroma vericilerin gıdalarda güvenli şekilde kullanılması, tüketicinin yanıltılmasının önlenmesi ve ürünlerin etiketlenmesine ilişkin kurallar yeniden düzenlendi.

Yeni dönemin en dikkat çeken maddelerinden biri ise aroma vericilerin hangi kaynaklardan elde edilebileceğine ilişkin oldu.

DOMUZ VE BÖCEK KAYNAKLI AROMA VERİCİLER YASAKLANDI

Yeni yönetmeliğe göre gıdalarda aroma verme amacıyla domuz ve böcek kaynaklı aroma vericilerin kullanılmasına izin verilmeyecek.

Böylece aroma vericilerin üretiminde kullanılabilecek kaynaklara ilişkin Türkiye'deki kurallar açık biçimde yeniden tanımlandı.

Düzenleme yalnızca aroma vericilerin kaynağını değil, hangi maddelerin kullanılabileceğini, kullanım koşullarını, etiketleme esaslarını ve tüketiciye sunulan bilgileri de kapsıyor.

10 AROMA MADDESİ İÇİN 31 ARALIK 2026 TARİHİ BELİRLENDİ

Yönetmelikte bazı aroma maddeleri için doğrudan bir geçiş takvimi de yer aldı.

Düzenlemede belirtilen 10 aroma verici madde, geçiş süresinin tamamlanmasının ardından yeni kurallara tabi olacak. Bu maddelerin 31 Aralık 2026’dan sonra piyasaya arz edilmesine, gıda üretiminde kullanılmasına ve ithal edilmesine izin verilmeyecek.

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Düzenleme, marketlerdeki 10 farklı yiyecek veya ürün grubunun yasaklanması anlamına gelmiyor. Söz konusu olan, yönetmelikte teknik olarak tanımlanan 10 aroma verici madde.

Bu nedenle düzenlemeyi “10 gıda ürünü yasaklandı” şeklinde yorumlamak doğru değil.

RAFLARDAKİ ÜRÜNLER HEMEN TOPLATILMAYACAK

Yeni kuralların yayımlanmasıyla birlikte yönetmelik kapsamındaki bütün ürünlerin bir anda market raflarından kaldırılması da söz konusu değil.

Gıda işletmelerine yeni düzenlemelere uyum sağlamaları için 31 Aralık 2026’ya kadar süre verildi.

Geçiş süresi kapsamında daha önce mevzuata uygun şekilde piyasaya sunulan ürünlerin ise raf ömürleri boyunca piyasada bulunabilmesine imkan tanınıyor.

Dolayısıyla tüketicinin 1 Ocak 2027 sabahı raflardaki bütün aromalı ürünlerin değişeceği veya mevcut ürünlerin toplatılacağı gibi bir sonuç çıkarmaması gerekiyor.

“DOĞAL AROMA” YAZMAK ARTIK DAHA SIKI KURALA BAĞLI

Yönetmeliğin tüketiciyi doğrudan ilgilendiren bir diğer önemli bölümü ise ürünlerde kullanılan “doğal” ifadesi.

Yeni kurallara göre belirli bir gıda veya aroma kaynağına atıf yapılarak “doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için aroma verici bileşenin ağırlıkça en az yüzde 95’inin belirtilen kaynaktan elde edilmiş olması gerekiyor. 

Örneğin bir ürünün aromasının belirli bir doğal kaynaktan elde edildiği belirtiliyorsa, bu ifade artık yönetmelikte belirlenen oran ve koşulları karşılamak zorunda olacak.

Bu düzenleme, özellikle tüketicinin ambalaj üzerindeki “doğal aroma” ifadeleri nedeniyle ürünün içeriği konusunda yanıltılmasının önüne geçmeyi amaçlıyor.

AROMA VERİCİ NEDİR?

Aroma vericiler, tek başına tüketilmesi amaçlanmayan ancak bir gıdaya belirli bir tat veya koku kazandırmak ya da mevcut tat ve kokuyu değiştirmek amacıyla kullanılan maddeler veya ürünler olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle yeni yönetmeliğin kapsamı yalnızca “aromalı” ibaresiyle satılan birkaç üründen ibaret değil.

İçecekler, şekerlemeler, tatlılar, unlu mamuller, süt ürünleri ve çeşitli işlenmiş gıdalarda kullanılan aroma bileşenleri de mevzuatın kapsamına girebiliyor.

Ancak bir ürünün yeni düzenlemeden etkilenip etkilenmediği, o ürünün içeriğinde hangi aroma maddelerinin kullanıldığına ve yönetmelikteki kullanım koşullarına bağlı olacak. 

ESKİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI

Yeni yönetmelikle birlikte 29 Aralık 2011 tarihli Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Yeni düzenleme, Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde aroma vericilere ilişkin güncel kuralları Türk Gıda Kodeksi'ne taşıyor.

Yönetmelik 14 Eylül 2026 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girdi. İşletmeler için belirlenen geçiş hükümleri ise ilgili maddelerde belirtilen takvime göre uygulanacak.