Milyonlarca vatandaşı doğrudan ilgilendiren asgari ücret zammında arka arkaya gelen açıklamalar beklentileri yükseltti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, doğrudan yaklaşık 8 milyon çalışanı, dolaylı olarak da tüm vatandaşları ilgilendiren asgari ücrette yapılacak artış konusunda işin taraflarıyla toplantı yapacak. Asgari ücret zammında yüzde 10-20 oranları ön plana çıkarken, 750 liraya yakın olan SGK priminin devlet tarafından karşılanarak bu tutarın asgari ücrete dâhil edilerek 5 bin liraya çıkarılması da seçenekler arasında bulunuyor. İşte amaaşlardaki artışlarla ilgili son dakika gelişmeleri

Tüm gözler Temmuz ayı için 84 milyonu ilgilendiren maaş artışları ve oranlarla ilgili kritik verilere çevrildi. Asgari ücrete yapılacak zammın asgari ücret üzerinde ücretle çalışanlar için de artışı gündeme getirmesi bekleniyor. Yüzde 10'luk zamma göre net asgari ücret 4678,3 lira (brüt 5505,4 lira), yüzde 20'lik zamma göre de 5103,6 lira (brüt 6004,8 lira)olacak. Yeni asgari ücretle birlikte çalışma ve sosyal güvenlikte birçok ödeme kalemi yeniden belirlenecek, en düşük aylık ihbar, kıdem tazminatı, emzirme yardımı da artacak.

Temmuz ayında asgari ücretin artmasıyla kıdem tazminatları son brüt maaş üzerinden hesaplanacak. İşten ayrılanlar için hesaplamada yeni asgari ücretin brüt rakamı geçerli olacak. Asgari ücret bütün iş kollarını kapsayacak şekilde belirleniyor, işveren bu ücretin altında ödeme yapamıyor.

Milyonlarca çalışanı ve dolaylı olarak da tüm vatandaşları ilgilendiren asgari ücrette ikinci zam başta olmak üzere merak edilen soruların yanıtları şöyle:

Asgari ücret bir insanın en temel ihtiyaçları olan yiyecek, barınma, ısınma, giyecek gibi ihtiyaçlarını karşılaması için alınan en düşük ücrettir.

Asgari ücret her yıl ülke ekonomisi, gerçekleşen ve hedef enflasyon, yaşam maliyeti, refah payı gibi parapetlereler de göz önüne alınarak belirlenir.

Asgari ücret zammı Ocak ayında yüzde 50,5 artışla brüt 5004 lira (net 4253 lira) olmuştu. Temmuz ayında yapılacak ara zam oranı üzerinde çalışmalar geçen hafta başladı.

Artışta 4 Temmuz'da açıklanacak Haziran ayı enflasyonu ile birlikte ortaya çıkacak 6 aylık zam oranı belirleyici olacak. Henüz net olmamakla beraber beklenti yüzde 10-20 Aralığında olacağı yönünde. Temmuz ayında yüzde 20 artışa gidilmesi durumunda asgari ücret brüt 6004 lira olacak.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın teklifi üzerine Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplanıp yeni asgari ücreti her zaman belirleyebilir. Bu ister yıllık ister aylık belirleyebilir.

Bunun üst sınırı iki yıllıktır. Ücret belirlenirken ülkenin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik durum, ücretliler geçinme indeksleri, geçim şartlarını da göz önünde bulundurulur.

Asgari ücretin ödenmesinde işveren tarafından işçiye ödenen ek ücretler ve sosyal yardımlar dikkate alınmıyor.

4- Asgari ücrete ara zam işverenin maliyetini artıracak mı?

Yılın başında asgari ücrette gelir vergisi kaldırıldı. Brüt asgari ücrette 760 lira prim kesintisi bulunuyor. İşveren açısından da 876 liralık prim maliyeti bulunuyor.

Asgari ücrete ara zam durumunda işverene prim desteği de değerlendiriliyor. SGK priminin devlet tarafından karşılanarak bu tutarın asgari ücrete eklenmesi yönünde. Bu formülle de asgari ücret 5 bin lirayı geçecek.

Asgari ücret artışı, işverenlerden Genel Sağlık Sigortalılar'a, isteğe bağlı sigortalılardan evde tarhana yapan bayanlara, işsizlik sigortası alanlardan yurtiçi ve yurtdışı borçlanma yapanlara kadar birçok kişiyi etkiliyor. Asgari ücretlinin kıdem ve ihbar tazminatı tutarları artacak. İşsizlik ödeneği ile kısa çalışma ödeneğinin tavanı artacak.

Asgari ücret, bütün iş kollarını kapsayacak şekilde belirleniyor. İş kollarına, işçinin yaşına göre ayırım söz konusu değil. Linyit, taşkömürü çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere ödenecek asgari ücret de normal asgari ücretin iki katından az olamaz.

Ücretin, bir günlük olarak belirlenmesi esastır. Aylık, haftalık, saat başına, parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen durumlarda gerekli ayarlamalar buna göre yapılıyor.Saatlik ücret aylık 30 iş günü üzerinden hesaplanır. Haftada 1 gün yasal bağlamda zorunlu ücretli izin ve 45 saatlik haftalık standart çalışma saati vardır. Haftalık çalışma saati haftanın diğer günlerine yayıldığında günlük mesai 7.50 saattir.

Sadece İş Kanunu kapsamında olanlara değil, deniz-basın iş kanunları ile Borçlar Kanunu'na tabi olarak çalışan işçilere de ödenecek ücret asgari ücretin altında olamaz.

İşçilere belirlenen asgari ücretten düşük ücret ödenemez. İş akitlerine ve toplu iş sözleşmelerine bunun aksine hükümler konamaz, konulsa bile geçerli olmaz. Belirlenen asgari ücreti ödemeyen veya eksik ödeyen işveren vekiline idari para cezası uygulanıyor.

İşsizlerin aldığı maaş aynı oranda artacak. Emeklilik için doğum ve askerlik borçlanması yapanların ödeyecekleri miktarlarda artış olacak. İş göremezlik ödeneğinde artış yaşanacak. Yaşlılık, evde bakım, engelli maaşları da ara zamla birlikte artacak.

Milyonlarca çalışan temmuz ayında asgari ücrete zam yapılıp yapılmayacağını merakla bekliyor. Asgari ücretle ilgili son dakika gelişmesi yaşanmıştı. Asgari ücrete zamla ilgili kritik bir görüşme gerçekleşmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, akşam saatlerinde AK Parti Genel Merkezi'nde Türk-İş Başkanı Ergün Atalay'ı kabul etmişti. Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ) Genel Başkanı Ergün Atalay, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile AK Parti Genel Merkezindeki görüşmesinin ardından gazetecilerin sorularını yanıtlamıştı.

Yaklaşık 1 saat süren görüşmenin ardından kameralar karşısına geçen Atalay görüşmenin içeriğine ilişkin açıklamada bulundu. Atalay, "Cumhurbaşkanımızdan iki gün önce randevu istedik. Çalışma hayatındaki sorunlarla ilgili.

Bugün kendisi ile konuşma imkanı bulduk. Gündemde ne var gündemde asgari ücret var, emeklilerin durumu, var EYT var ne varsa geçici işçiler, taşeronla ilgili her konuya A'dan Z'ye konuşma imkanı bulduk.Sayın Cumhurbaşkanımız Çalışma Bakanı ve taraflarla çalışma yapılacağını, onunla ilgili önümüzdeki günlerde bize bir haber vereceğini ifade ettiler. Hangi noktaya geldik diye bir rakam konuşmadık.

Asgari ücretlinin alım gücünün düştüğünü, emeklinin durumunun ortada olduğunu, kamuoyunun bildiklerini, sizin bildiklerinizi anlatma imkanı buldum.Cumhurbaşkanımız, 'Bunlarla ilgili çalışma yapıyoruz, arkadaşlarımız çalışma yapıyor önümüzdeki günlerde size ve kamuoyuna da bilgi vereceğiz, sizi çağırır konuşuruz' dediler" dedi.

Görüşmede bir rakam konuşulmadığını kaydeden Atalay, "Bir rakam yok ortada ama asgari ücretin Ocak ayı ile şu an alım gücünü konuştuk. Gündemdeki ne sorunlar varsa A'dan Z'ye konuşma imkanı bulduk bizi dinledi anlatmamız gerekenleri noksansız anlattık.Benim, 4 aydır söylediğim bir iş var. Asgari ücreti her ayın 4'ünde enflasyon açıklanıyor aralığı ocağı beklemeyelim her ay enflasyonu verilsin. 4 ay evvel söyledim ben gene aynı noktadayım.

Bugüne kadar biz Aralık ayının dışında asgari ücret toplamadık. Ama şartlar öyle bir hale getirdi ki bırakın Aralık ayını, biz Haziran ayını bile bulduğumuz zaman insanlar alım gücünü kaybetti" diye konuştu.

Görüşmenin güzel geçtiğini belirten Atalay, "Güzel müspet bir görüşme oldu. Cumhurbaşkanı 'ben her şeyin farkındayım' dedi. Bizim elimizdeki rakamlar onların elinde de var. Çalışma bakanımız çalışma yapıyor diye ifade etti.

İnşallah önümüzdeki günlerde kamuoyuna müspet bir haber verirler. Ben toplumu memnun edecek bir şey olur diye düşünüyorum. İşverenlerin büyük bölümü artsın istemiyor. Atsın ama artan tarafı devlet karşılasın diyorlar" açıklamasında bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 6 Haziran'da yapılan Kabine toplantısı sonrasında yaptığı açıklamalarda 3600 ek gösterge müjdesi verirken asgari ücret için de dikkat çeken ifadeler kullanmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan yaptığı açıklamada "Yılbaşında, tüm çalışanların durumlarını ekonomide gelinen noktaya uygun şekilde gözden geçirerek herkesin hakkını almasını temin edeceğiz. Temmuz ayındaki enflasyon farkı artışlarıyla ücretlileri biraz daha rahatlatacağız." diye konuşmuştu.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin yaptığı açıklamada; ''Enflasyona karşı çalışanları korumak bizim vazifemiz. Biz emeği, çalışanları enflasyona ezdirmeyeceğiz. Önümüzde Temmuz dönemi var. Temmuz ayında bütün çalışanların yüzünü güldürecek bir düzenlemeyi de Türkiye gerçekleştirecek durumdadır.'' demişti.

Öte yandan masada üç formül bulunuyor. Enflasyona endeksli formüller ve devletin prim desteğiyle katkı vereceği zam formülleri de konuşuluyor.

Yasal düzenleme yapılıp Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun yeniden toplanmasının yolu açılırsa, milyonlarca çalışanın maaşı değişecek. Asgari ücret artınca, aynı işyerinde sadece bu ücretle çalışanlara değil, daha yüksek maaş alanlara da zam kapısı açılacak. .

Ara zam için 6 aylık enflasyon formülü uygulanırsa asgari ücret yüzde 39.67 artışla net 5 bin 940 liraya çıkabilecek.

Yüzde 2.97'lik Haziran enflasyonu tahminine göre yıllık enflasyon yüzde 75.25 çıkabilecek. Enflasyon farkı formülü uygulanırsa asgari ücrete yüzde 24.75 (75.25- 50.5) oranında zam konusu olacak. Net asgari ücret de bu formülle 5 bin 306 lirayı bulacak. .

Halen brüt asgari ücret içerisinde 750,60 liralık prim kesintisi bulunuyor. İşveren açısından da 875,70 liralık prim maliyeti var. Asgari ücretliden hiç prim kesintisi yapılmasa, işveren zam yapmadan işçinin geliri 5 bin 4 liraya çıkıyor. Hem prim desteği hem de işverenin yapacağı artışı içeren bir ara zam formülü uygulanabileceği de konuşuluyor. .

Asgari ücret Temmuz zammı için AK Parti Genel Başkanvekili Numan Kurtulmuş açıklama gelmişti. Kurtulmuş, Temmuz zammı ile ilgili alım gücünü artıracak bir dokunuş yapılacağını belirterek, "Çalışmalar yapılıyor inşallah temmuz ayıyla birlikte sabit gelirlinin alım gücünü artıracak bir dokunuş yapılacaktır" dedi.

Özel sektör çalışanları da enflasyon karşısında eriyen ücretlerin artırılmasını bekliyor. İşverenler ücret artışından yana. Ancak rekabette adaletsizliğe yol açmamak için asgari ücret artış oranının resmi olarak duyurulmasını istiyor. Konuyla ilgili işverenler şu mesajı verdi:

Mahmut Asmalı (Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı): Asgari ücretin revize edilerek çalışanların hak ettikleri ücreti alması gerektiğini her fırsatta söylüyoruz. Asgari ücretteki artışı gerekçe göstererek birçok işveren ürünlerine zaten zam yaptı. İş insanları, oda ve borsa başkanlarıyla da görüştük. Onlar da ‘evet biz kazanıyoruz, kazanırken çalışanımız da mutlu olsun istiyoruz’ diyorlar. İşverenler temmuzda asgari ücrete en az yüzde 20-25 zam yapılmasını bekliyor. Ancak devletin ekstra verilen ücretten de vergi almaması lazım.

Şekib Avdagiç (İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı): İşveren olarak bir taraftan, çalışanlarımızın hayat standardında yaşanan kaybı önlemek için adım atmamız lazım. Diğer taraftan da buna bağlı olarak kârımızı ölçülü bir noktada tutmalıyız. Enflasyonla ilgili ileri dönem olası fiyat hareketleri öngörüsüyle abartılı fiyat artışından kaçınmalıyız.

Fiyatlarımızı daha makul seviyede tutarak, belli bir süre kârlarımızdan fedakarlık etmeliyiz. Enflasyon beklentisini mutlaka çok hızlı bir şekilde kırmamız lazım. Bunu kırdığımızda, ekonomideki diğer olumlu unsurlar da birleştiği anda, Türkiye'nin önü çok daha açık olacak. İş dünyasının önüne bazı fedakarlıklar getirmekle birlikte, tabi uzun vadede hem iş dünyasını hem de sorumluluğundaki çalışanları da daha olumlu bir noktaya taşıyacak bir süreç olacak. Tüccar, iş dünyası kamu ve bütün halkımız bu konuda duyarlı olmalı.

Ayhan Karahan, (Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği (İGİAD) Başkanı): 2022 İnsani Geçim Ücreti (İGÜ) belirlerken meydana gelen yüksek enflasyon nedeniyle ücretlerde 6 ayda bir artış yapılması gerektiğini gündeme getirmiştik. İGÜ'nün yılın ikinci yarısında da artırılması için çalışmalar başlattık. Bizim beklentimiz temmuz ayında asgari ücrette en az yüzde 25-30 olacağı yönünde.

Enflasyonist baskıdan kurtulmak için öncelikle enerji maliyetleri sabit tutulmalı. Yüksek enflasyon psikolojisinden toplum olarak kurtulmamız lazım. Enflasyonla mücadele etmek için önce algıyı yönetmek gerekiyor. 'Nasıl olsa yüksek enflasyon beklentisi var, o zaman zamları yapalım' anlayışı işveren kesiminde maalesef var. Ürünlere gelen zamları piyasayı alıştırdılar.

Ankara Ticaret Odası (ATO) Başkanı Gürsel Baran: İş dünyası olarak çalışanlarımızın enflasyon karşısında ezilmesini istemiyoruz. Ülkemiz için birlikte çalıştığımız, katma değer ürettiğimiz mesai arkadaşlarımızın refahını sağlamak da sadece devletimizin değil hepimizin görevi. Tabi dünya konjonktüründe yaşananlardan işverenlerimiz de etkileniyor.

Bu nedenle devletimizin asgari ücrete yönelik desteğini sürdürmesi tüm kesimlerin bu süreci daha rahat atlatmasına katkı sağlayacaktır. Önümüzdeki günlerde hem işverenler hem de çalışanların refah seviyelerini koruyacak bir asgari ücret farkının belirlenmesi yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı sürdürülebilir büyümenin devamı açısından önemli.