Haberin Devamı

“Global GSMH artışı, artı yüzde 4’le en üst seviyede. Zenginleşen Çin ve Hindistan tüketimi patlattı” diyen Economist’e göre tahıl fiyatları 2015’e kadar yüzde 10 ila 20 artacak

Economist dergisi “Ucuz gıdanın sonu geldi” başlığıyla verdiği haber analizinde gıda fiyatlarındaki artışın gelişmekte olan ekonomilerdeki ortalama enflasyonu yüzde 2 yükseldiğini yazdı. “Global GSMH artışı, artı yüzde 4’le en üst seviyede. Zenginleşen Çin ve Hindistan tüketimi patlattı” diyen Economist’e göre tahıl fiyatları 2015’e kadar yüzde 10 ila 20 oranında artacak.

Bu yıl dünyanın toplam tahıl üretimi 1.66 milyar tonu buldu. Geçen yıldan 89 milyon ton daha fazla olan bu rakam tüm zamanların rekoru anlamına geliyor. Tüm dünyada yaşanan kuraklığa rağmen oluşan bu artışta, dünya tüketimindeki hızlı yükselişin yarattığı talep patlaması yatıyor. Economist dergisi, “Ucuz gıdanın sonu geldi” başlıklı haber analizinde son 5 yılda global GSMH artışının artı yüzde 4 seviyesinde olduğunun altını çizerek, “Fiyatlardaki artış daha 10 yıl sürecek” değerlendirmesini yaptı.

Buğdaya ‘et’ darbesi

Economist’in analizine göre tahıl fiyatlarında yaşanan sıçramanın ardında Çin ve Hindistan var. Bu iki ülke dünyanın en büyük et ithalatçıları. Ve zenginleşmenin en önemli yansıması et talebinin artması... Dünyanın en kalabalık ülkelerinden olan Çin ve Hindistan zenginleştikçe bu ülkelerin et talepleri de arttı. Et talebi ise tüm dünyada et üretimi için gerekli tahıl talebini ateşledi. Bir Çinli 20 yıl önce 20 kilo et yerken bu yıl 50 kilo et yemeye başladı ve diğer ülkeler de bunun gerisinde kalmadı. Gelişmekte olan diğer ülkelerin toplamında 1980’den beri tüketilen tahıl miktarı değişmezken et tüketimi neredeyse ikiye katlandı. Elbette ki değişim çiftçiler için de geçerli. 20 yıl öncesine göre hayvanlarına 200-250 milyon ton daha fazla tahıl yediriyorlar. Et üretmek için buğday gerekiyor: Bir kilo et için 8 kilo buğday kullanılıyor. ABD’nin ethanol üretimine verdiği destek de eklenince gıda fiyatlarındaki artış kaçınılmaz oluyor.

Yüzde 20’lik artış

Peki bu artış daha ne kadar sürecek? Analize göre, arz artan talebe yetmeyeceği için 2015’e kadar tahıl fiyatları yüzde 10 ila 20 oranında artacak. BM Gıda ve Tarım Organizasyonu’nun 2016-2017 tahmini ise biraz daha yüksek. Ancak tam oran ne olursa olsun, gıda fiyatlarındaki artışın süreceği yorumu yapılıyor.

ABD’li çiftçiler zenginleşiyor fakir tahıla % 10 fazla ödüyor

* Dünyanın en büyük tarım ihracatçısı ABD’de net çiftçilik gelirleri bu yıl son 10 yılın ortalamasından yüzde 50 yukarıda, 87 milyar dolar olarak gerçekleşecek.

* Gelişmekte olan ülkelerin ise bu yıl tahıl ithalatına geçen yıldan yüzde 10 fazla, toplam 50 milyar dolar ödeyeceği belirtiliyor.

* Nobel ekonomi ödüllü akademisyen Gary Becker, eğer gıda fiyatları üçte bir artarsa, bunun zengin ülkelerin yaşam standardını yüzde 3, fakir ülkelerin yaşam standardını ise yüzde 20 azaltacağını hesaplıyor.

* Geçen yıl gıda ürünlerindeki enflasyon gelişmekte olan ülkelerde neredeyse ikiye katlandı. Çin’de et ve yumurta fiyatları yüzde 50 arttı. Bu, gelişmekte olan ülkelerde enflasyonun ortalama yüzde 6’dan bu yıl yüzde 8’e yükselmesine neden oldu.

nStratejik stok düzeyleri buğdayda 109, pirinçte 70 milyon ton düzeyine kadar geriledi. Pirinçte stok düzeyi ise 1983’ten bu yana en düşük seviyeye indi.

ABD’DEN ETHANOLE YILLIK 7 MİLYAR DOLARLIK DESTEK

Gıda fiyatlarındaki artışı tetikleyen bir etken de mısır ve şekerden üretilen akaryakıt ürünü ethanole ABD’nin verdiği sübvansiyon. ABD ethanol için yıllık 7 milyar dolarlık (litre başına 0.5 dolar tutarında) destek veriyor.

Türkiye’de ekmeğe zam kapıda

* Türkiye’de global fiyat artışına kuraklık da eklenince bazı sebze ve meyve türlerinin fiyatı yaklaşık iki kat yükseldi.

* Ayçiçeğinde yüzde 40 dolaylarında tahmin edilen rekolte düşüklüğü ham yağ fiyatlarını yukarıya çekti.

* Ayçiçek ham yağ fiyatı Nisan’dan sonra ton başına 240 YTL arttı.

* Rekoltesi düşen arpanın fiyatı ton başına 330 YTL’den 430 YTL seviyesine çıktı.

*Buğday fiyatı yüzde 13 arttı.

* Artan buğday fiyatları ekmek ve un üreticilerini zora soktu.

* Kuraklıkla birlikte pamuk üretiminde yüzde 20 düşüş oldu.

* Toplam pirinç üretimi geçen yıla göre yüzde 10 düşük gerçekleşti.

Tarım reformuna ihtiyaç var

Sezon Pirinç Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Erdoğan, stokları kritik noktalara gerileyen ürünlerin politik müdahalelere açık hale geldiğini vurguladı. Buğday, mısır, pirinç gibi temel ürünlerinin daha stratejik hale geldiğini söyleyen Erdoğan, ”Türkiye’nin ne yapması gerek?” sorusunu “Öncelikler ve üretim kapasitesi dikkate alınarak kapsamlı bir tarım reformuna ihtiyaç var. Emtia borsaları da düzenlenmeli” diye yanıtladı.