Türk ekonomisinin belki de en yumuşak karnı enflasyon bir türlü dizginlenemiyor. 2015 yüzde 8.81’le kapanırken, 2016 için daha şimdiden çift hane tahminleri yapılmaya başlandı.
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Aralık ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubu öncülüğünde düşüş beklentilerine karşılık artış gösterirken, yıl sonu enflasyonu hem piyasa beklentilerinin hem de Merkez Bankası’nın yıl sonu tahmininin üzerinde yüzde 8.81 olarak gerçekleşti. Oysa ekonomistler Aralık ayında enflasyonda düşüş bekliyorlardı. Yüzde 0.04 düşmesi beklenen TÜFE yüzde 0.21 artarken, yıllık enflasyon yüzde 8.52 olan beklentinin üzerinde yüzde 8.81 oldu. Yıl sonu enflasyonu Merkez Bankası’nın Ekim ayındaki son enflasyon raporunda yükselttiği yüzde 7.9’luk tahmininin de yaklaşık 1 puan üzerinde gerçekleşti.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı verilere göre, özel kapsamlı TÜFE göstergelerinden “H” Aralık’ta yıllık olarak yüzde 8.94’ten yüzde 9.27’ye, “I” ise yüzde 9.22’den yüzde 9.51’e yükseldi.2015 yılında enflasyonda hedefi öncelikle yüzde 4 olarak belirlenmiş ancak kurdaki beklenmedik artışların etkisi ile 3 kez yukarı yönlü revize edilmişti. TÜFE’nin Merkez Bankası hedefini aşmasıyla birlikte TCMB’nin hükümete mektup yazması da gündeme geldi.
Gıda sapasağlam duruyor
TÜFE’de (2003=100) 2015 yılı Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 0.21, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 8.81 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 7.67 artış gerçekleşti.
Ana harcama grupları itibarıyla 2015 yılı Aralık ayında endekste yer alan gruplardan ev eşyasında yüzde 0.53, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0.45, konutta yüzde 0.43 ve lokanta ve otellerde yüzde 0.33 artış gerçekleşti. Ulaştırmada yüzde 0.57, haberleşmede yüzde 0.22 ve eğlence ve kültürde yüzde 0.17 düşüş gerçekleşti. TÜFE’de, bir önceki yılın aynı ayına göre eğlence ve kültür yüzde 11.56, çeşitli mal ve hizmetler yüzde 11, ev eşyası yüzde 10.95, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 10.87 artışın yüksek olduğu diğer ana harcama grupları olarak belirlendi.
Aralık 2015’te kapsanan 426 maddeden; 54’ünün ortalama fiyatında değişim olmadı. 253’ünde artış, 119’unda düşüş gerçekleşti.
-Merkez Bankası daha 1.5 ay önce 2015 enflasyon tahminini yüzde 7.9 olarak revize etmişti. Çıkan yüzde 8.81’lik rakam büyük bir prestij kaybı oldu
-Gıda fiyatlarında katılık aşılamıyor. Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen ulaştırma kalemindeki yıllık artış da oldukça dikkat çekici bulunuyor
-Asgari ücrete yapılan artış, yılın ilk gününde elektriğe, içki ve sigaraya gelen zamlar daha şimdiden 2016 yılı enflasyonunu ipotek altına aldı
-Enflasyon tahminleri aşınca memura yüzde 1’lik enflasyon farkı ödenmesi gündeme geldi. Merkez Bankası da bir kez daha özür mektubu yazacak
ASGARİ ÜCRETLE ATAK YAPABİLİR
Enflasyondaki olumsuz beklentiler ne yazık ki 2016 yılında da devam edecek gibi görünüyor. Başta sigara ve alkollü içecekler ile elektrik olmak üzere çeşitli kalemlerde yapılan son zamların 2016 yılında enflasyona 0.5-1 puan civarında etki yapması bekleniyor. Hükümet, tüm alkollü içkilerde asgari maktu vergi tutarı yüzde 12-15 arasında artırırken, tütün ürünlerinde asgari maktu vergi yüzde 5, maktu vergi yüzde 25 artırıldı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK), elektrik fiyatlarının bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 6.8 artırılmasına karar verdi. Asgari ücretin 1.300 liraya çıkarılması da enflasyon üzerinde ciddi bir baskı yaratacak. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek, enflasyonun öncelikli makroekonomik sorun olduğunu belirterek, asgari ücret artışının 2016 enflasyonunu yüzde 1.1-2.2 artırabileceğini söyledi. Enflasyondaki tablonun arzuladıkları bir tablo olmadığını söyleyen Şimşek, gıda fiyatlarındaki katılığın devam ettiğini, ciddi bir reform gerektiğini, enflasyonda 2016’da çok ciddi bir mücadele gerekeceğini ancak başarılabileceğini söyledi.
Tehlikeli sularda
Enflasyondaki yıllık artış yüzde 8.81 ile piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşirken, TL’deki değer kaybının bunda etkisinin belirleyici olduğu görülüyor. Enflasyonun beklentilerin üzerinde gelmesinde yıl boyunca dolar/TL’de yaşanan yüksek oynaklığın en belirgin neden olduğuna dikkati çeken analistler, kurda yaşanan hareketlerin özellikle işlenmemiş gıda ile lokanta ve oteller grubu fiyatlarında yüksek artışların yaşanmasına sebep olduğuna işaret ediyor. Analistler, 2016 yılında petrol fiyatlarında yaşanabilecek düşüş, baz etkisi ve dolar/TL’nin geçen yıla kıyasla daha stabil olmasının enflasyon üzerindeki baskıyı azaltabileceğini ancak fiyat istikrarının Türkiye’nin en önemli makro sorunu haline geldiğini kaydediyor.
YUKARI YÖNLÜ RİSK VAR
Finansinvest Başekonomisti Burak Kanlı: Kurdaki değer kaybının etkisini hâlâ görüyoruz. Ev aletleri, posta, paket turlar, mobilya gibi alt kalemlerde enflasyon yüksek seyrini koruyor. Rusya’ya ihracattaki sorunlara karşın gıda enflasyonunda bir iyileşme göremiyoruz. Asgari ücretteki artış ve gıda fiyatlarının yapısal sorunlar kaynaklı yüksek seyri enflasyon üzerinde ciddi yukarı yönlü riskler oluşturuyor.
En ciddi makro konu
Ziraat Yatırım Ekonomisti Bora Tamer Yılmaz: Mevcut konjonktürde ÜFE, kur şokunu absorbe edemiyor. Bunu kur şokunun ikincil etkileriyle açıklıyoruz. İkincil etkilerin TÜFE madde sepetinin geneline yayılması enflasyonun yapışkanlık etkisini akla getiriyor. Belirsizlikler TL varlıklarda ve piyasalarda satış baskısının önemli sebebini oluşturuyor. Fiyat istikrarı bu yıl için öncelikli makro konu haline geldi.
MEMURA ENFLASYON FARKI ÖDENECEK
Memur maaşlarına 2016 yılında yaklaşık yüzde 1’lik ek enflasyon farkı artışı yapılacak. Enflasyonun 2015’te yüzde 8.81’e yükselmesi sonrasında memurlara enflasyon farkı ödenecek. Geçen yılın ilk altı ayında enflasyonun yüzde 4.76 olması üzerine 1 Temmuz 2015’ten geçerli olmak üzere memurlara yüzde 1.76 oranında bir enflasyon farkı zammı yapılmıştı.
Merkez prestij kaybetti
Oyak Yatırım Başekonomisti Mehmet Besimoğlu: Gıda fiyatlarında katılık devam ediyor, yine yüksek artış söz konusu. Diğer yandan Kasım-Aralık aylarında kurda görülen artış da enflasyonun yüksek gelmesinde etkili. Özellikle çekirdek göstergeler yüzde 9-10 bandında, tehlikeli sularda diyebiliriz. Yıllık enflasyon TCMB’nin son tahmininden bile yaklaşık 1 puan şaştı, bu kredibilite açısından olumsuz.
