12.4 milyar dolarlık gizemli para nereden geldi?

Haberin Devamı

Türkiye ekonomisinin ‘yumuşak karnı’ cari açık, 2011 yılında rekor kırdı. Merkez Bankası’nın 2011 Ödemeler Dengesi verilerine göre, cari açık 2011’de bir önceki yıla göre yüzde 65.3 artışla beklentilere paralel 77.09 milyar dolara yükseldi. Cari açığın milli gelire oranı yüzde 10’a yaklaştı. 2010’un tamamında cari açık 46.64 milyar dolar olmuştu.

Cari açığın rekor kırmasında, dış ticaret açığının 32.9 milyar dolar artarak 89.4 milyar dolara ulaşması etkiliydi. Cari açık, geçen yıl revize edilen Orta Vadeli Program’daki (OVP) 71.7 milyar dolarlık hedefi aştı. Cari açık OVP’de tahmin edilen hedefin 5.4 milyar dolar üzerinde gerçekleşti.

Son 2 ay geriledi

Cari işlemler açığı 12 aylık kümülatif bazda en yüksek değerine 78.5 milyar dolar ile Ekim ayında ulaşırken, yılın son çeyreğinde beklentiler doğrultusunda sınırlı hız kesti. Cari açık Aralık ayında yüzde 12.8 azalışla 6 milyar 573 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

Turizm gelirleri, 2011’de bir önceki yıla göre yüzde 10.6 oranında artarak 23 milyar 20 milyon dolara ulaşırken, turizm giderleri yüzde 3.1 oranında artarak 4 milyar 976 milyon dolar oldu.

Yurtdışında yerleşik kişilerin yurt içinde yaptıkları net yatırımlar, 2010’a oranla göre 6 milyar 694 milyon dolar artarak 15 milyar 732 milyon dolara yükseldi.

Yatırım geliri dengesinin altında yer alan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen toplam net çıkış, 2010’a göre 567 milyon dolar tutarında artarak 2011’de 7.6 milyar dolara yükseldi.

2011’de kaynağı bilinmeyen döviz girişi olan net hata noksan kalemindeki 4.5 katlık artış dikkati çekti. 2010’da 2 milyar 733 milyon dolar olan gizemli para girişi, geçen yıl 12 milyar 461 milyon dolara yükseldi. 12.4 milyar dolarlık para girişi, cari açığın finansmanında önemli kalemlerden birini oluşturdu.

Net hata noksan kaleminde Ocak’ta 1.5 milyar dolar, Şubat’ta 793 milyon dolar, Mart’ta 474 milyon dolar, Mayıs’ta 3.7 milyar dolar, Hazrian’da 1.9 milyar dolar, Temmuz’da 1.5 milyar dolar, Eylül’de 1.1 milyar dolar, Ekim’de 1.2 milyar dolar, Kasım’da 920 milyon dolar para girişi yaşandı. Nisan’da 288, Ağustos’ta 381, Aralık’ta da 14 milyon dolarlık çıkış oldu.

Arap Baharı kaynak girişinde etkili oldu mu?

Herhangi bir yere yazılamayan döviz hareketleri net hata noksan kaleminde yer alıyor. Kaynağı bilinmeyen döviz girişleri bu kalemi artı yapıyor. Uzmanlar kaynağı belirsiz para girişini şöyle yorumluyor:

Turizm gelirleri tahminen yazılıyor. Burada bir tahmin hatası düşünülebilir. Bu durum Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın da dikkatini çekti.

Bavul ticareti etkili olmuş olabilir. Bavul ticareti rakamı da Merkez Bankası’nın tahmini. Buradaki hata olasılığı güçlü.

Kurların yükseldiği dönemde yastık altından döviz çıkıyor. Kur artışıyla vatandaşların nakde dönmeleri etkili olabilir. Sisteme girdiği anda görülmeyen işlem geliri olarak yazılıyor. Para,

Arap Baharı’ndan mı geldi, yastık altından mı çıktı bunu ayırmak kolay değil.

İthalatla ilgili ödemeler, şirketlerin yurtdışı bağlantısıyla yapılıyor. İthalat faturalarının şirketlerin dışarıdaki ortaklıkların tarafından ödenmesi etkili olabilir.

Yazım hataları olabilir ama bu düşük ihtimal.