Arkadaşım Şermin’in başına gelenleri okudunuz dün. Hayatında tek bir senet imzalamamış olduğu halde geçtiğimiz iki hafta içinde biri 3200 liralık, biri 30 bin liralık iki senedi olduğunu ve ödemediği taktirde evine haciz geleceğini öğrendi. Birisi, Şermin’in adını ve bilgilerini kullanarak tamamen sahte bir senet düzenlemiş. Üstelik senet üzerinde alacaklı görünen firmanın bundan haberi bile yok.

Merak ettiğim şey şu: Bunu yaparak nasıl kazanç elde edilir?

Konuyla ilgili bir avukatla görüştüm. Bütün olay ciro denilen hadise yüzünden.

Şimdi bu çek ve senetler ciro ediliyor biliyorsunuz. Mesela sizin A’dan alacağınız var, B’ye de borcunuz. A size bir çek (veya senet) yazdı verdi. A’nın çekini (veya senedini) bozdurup B’ye borcunuzu ödeyeceksiniz ama günü gelene kadar bekleyemiyorsunuz, bu çekin (veya senedin) arkasını imzalayıp B’ye veriyorsunuz. Artık A’nın alacaklısı B oluyor. Zamanı gelince B gidip bankadan çeki (veya senedi) bozdurup A’nın esasen size olan borcunu (ama sizin de sonra ona ödeyeceğiniz) almış oluyor.

Buraya kadar tamam. Yamuk bir şey yok.

Kalpazan ne yapıyor? İki tane firma buluyor. Diyelim X ve Y. Bu firmaların tamamen bilgisi dışında sanki X firması Y firmasına borçluymuş gibi bir senet düzenliyor. Sahte imzalar ve sahte kaşelerle de bir güzel süslüyor. Ve sanki Y firmasıymış gibi de bir güzel arkasını imzalayıp ciro ediyor.

Sonra sokağa çıkıyor ve bir keklik arıyor. Diyelim otomobilini satmak isteyen biri. “Abi diyor benim elimde senet var, bak firmalar da sağlam, ver sen bana arabayı al senedi, günü gelince bozdur.” Araba satıcısı da yeterince enayi ise bir güzel veriyor arabayı, koyuyor senedi kasasına.

Sonra belki o da mobilya karşılığı mobilyacıya veriyor, belki mobilyacı da kereste karşılığı keresteciye veriyor, keresteci de belki ormancıya veriyor vs vs.. Son kimin elindeyse senet, günü geldiğinde bankaya gidiyor ve senedi nakde çevirmek istiyor. Ve bir bakıyor senet sahte!

En zavallı ve en mağdur kişi aslında o ormancı. Ne araba satıcısı suçlu, ne mobilyacı, ne de keresteci. Onlar hakları olan bir şeyi yapıyorlar. Sahte olduğunu bilmeden senedi mal ile takas ediyorlar.

Ne yapmaları gerekirdi? Senedin üzerinde kim borçlu yazıyorsa onu araştırmaları gerekiyordu. Ulaşıp böyle bir senet imzaladınız mı, TC kimlik numaranız nedir gibi şeyler sormaları lazımdı. Eline verilen her senede güvenmeyeceksin.

Ormancı parasını alabilir mi? Çok zor. Zira kalpazana dair tek bir izimiz yok. Ormancı gidecek keresteciye de, keresteci mobilyacıya da, mobilyacı arabacıya da arabacı da bulursa kalpazana da... Kalpazan bulunabilecek biri olsa zaten kalpazanlık yapmaz.

Peki adına sahte senet düzenlenenin (hikayemizde bu Şermin oluyor) suçu ne? O hayatında evinden bile çıkmamış olabilir ama hiç fark etmez, o da sorumlu. Niye? Nefes aldığı için olabilir mesela. Ormancıya kalpazan attı, ona da devlet atacak tokadını. Diyor ki devlet “önce bu borcun yüzde 15’ini yatır bakalım kasamıza, sonra davana bakarız! Suçsuzsan alırsın paranı geriye...”

Yüz bin liralık bir senet düzenlediyse mesela kalpazanın teki, haşırt diye15 bin lirayı bulup adliyedeki vezneye yatırmak zorundasın. Hepimizin cebinde de biliyorsunuz böyle fazla fazla 15 bin liralar var ya.. Ne olacak canım..

Yoksa o paran, bittin. “Durumum yok hakim bey” numarası da sökmüyor zira savcı gidip araştırıyor durumunu. Araban varsa mesela “ yemezzzz” deyip ödetiyorlar o harcı. Satsın ödesin diyor. Olmadı üstüne faiz koya koya taksitlendiriyor. Ama söke söke alıyor senden borcun bile olmayan paranın yüzde 15’ini. Davan bitince alırsın geriye canımcım diyerek. Artık üç yıl sonra mı dört yıl sonra mı biter dava hiç önemli değil...

Ne güzey değil mi? Bu ülkede olmaman gereken tek şey: Mağdur. Hırsızın hakikaten hiç “suçu” yok.

Uyanık olun diye yazıyorum bunları.

Yapasınız diye değil.