Geri Dön
SağlıkMaymun çiçeği virüsünde aşılar etkili mi?

Maymun çiçeği virüsünde aşılar etkili mi?

En az 20 ülkede görülen maymun çiçeği virüsü vakaları artmaya devam ediyor. Uzmanlar temkinli ve tedbirli olunması konusunda uyarıyor. Maymun çiçeği pek çok ülkede paniğe neden olurken Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), bilim insanlarına yeni maymun çiçeği vakalarının hızlı bir şekilde tanımlanması, tedavisi, temas takibi ve raporlanmasına odaklanmalarını istedi. Peki, Maymun çiçeği virüsünde aşılar etkili mi? Maymun çiçeği virüsü nasıl bulaşır? Maymun çiçeği virüsü belirtileri neler? Aşılar ne kadar etkili? İşte detaylar…

Maymun çiçeği virüsünde aşılar etkili mi?

Dünyada maymun çiçeği virüsü ile ilgili endişeler devam ediyor. Vaka sayıları artarken uzmanlar temkinli ve tedbirli olunması konusunda uyarıyor. Mevcut vakaların çoğu hafif hastalık semptomları gösterirken aşıların etkili olup olmadığı da merak ediliyor. Peki, Maymun çiçeği virüsünde aşılar etkili mi? Maymun çiçeği virüsü nasıl bulaşır? Maymun çiçeği virüsü belirtileri neler? Aşılar ne kadar etkili? İşte detaylar…

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?

Mevcut vakaların çoğu hafif hastalık semptomları gösteriyor. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) direktörü Andrea Ammon da "Genel nüfus için yayılma riski şu anda çok düşük. Bununla birlikte, virüsün yakın temas yoluyla, örneğin birden fazla cinsel partneri olan kişiler arasındaki cinsel aktiviteler sırasında daha fazla yayılma olasılığının yüksek olduğu tahmin edilmektedir" şeklinde konuştu.

ECDC'nin risk değerlendirmesinde "Bulaşma, mukoza zarlarının veya bozulmamış cilt lezyonlarının (doku değişimlerinin) bulaşıcı maddelerle yakın teması veya uzun süreli yüz yüze temas sonucu havadaki damlacıklar yoluyla gerçekleşebilir" ifadeleri yer aldı.

MPV (Monkeypox virus) olarak da adlandırılan maymun çiçeği virüsü, "zoonoz hastalıklar" ailesine dahil. Zoonoz, omurgalı hayvanlardan insanlara geçen (zooantroponoz) ve insanlardan omurgalı hayvanlara geçen (antropozoonoz) herhangi bir enfeksiyon hastalığını tanımlayan terim. Kuduz, kuş gribi, domuz gribi ve deli dana hastalığı gibi birçok ağır ve önemli hastalık bu kategoride.

İnsanlara özellikle maymunlar ve çeşitli kemirgen türlerinden bulaşan MPV, enfekte hayvanlar, bunların salgıları veya kanları, dışkıları veya doku ile teması yoluyla oluşuyor. Hastalık, enfekte hayvanların etiyle temas edilmesi veya bunların tüketilmesi sonrasında da ortaya çıkabiliyor.

Maymun çiçeği için kuluçka süresi 7 ila 21 gün. İnsandan insana bulaşması mümkün, ancak bu son derece nadir görülür ve sadece çok yakın temasla gerçekleşir.

Bununla birlikte, insandan hayvana bulaşma söz konusuysa ve virüs bir hayvan popülasyonunda yayılırsa, ECDE'nin değerlendirmesine göre, hastalığın Avrupa'da endemik hale gelme riski vardır. Bu nedenle, virüse maruz kalan evcil hayvanları tedavi etmek ve hastalığın vahşi hayvanlara bulaşmasını önlemek gerekir.

MAYMUN ÇİÇEĞİNİN BELİRTİLERİ NELER?

Normal çiçek hastalığına göre nispeten daha hafif seyreden maymun çiçeği enfeksiyonun ilk belirtileri griple benzerlik göstermekte: Ateş ve halsizliğin yanı sıra baş, kas, eklem ve sırt ağrıları görülür, lenf bezleri şişer.

Ayrıca "çiçeklenme" denilen çok bariz cilt değişiklikleri oluşur. Hastalığın evresine bağlı olarak bu cilt değişiklikleri su çiçeği, zona veya frengi (sifiliz) vakalarındakine benzer şekilde kızarıklıklar, nodüller veya kabarcıklar şeklinde ortaya çıkar.

Bunlar genellikle yüzde başlar ve daha sonra bacak ve kollar başta olmak üzere, vücudun diğer bölgelerine de yayılır. Yeni görülen bazı vakalarda, söz konusu cilt bozulmalarının genital bölgelere de sıçradığı tespit edildi. Bu durum özellikle eşcinsel birliktelik yaşayan erkeklerde daha sık görüldü.  Uzmanlar, ciltte olağandışı değişiklik ya da tahriş durumlarında derhal tıbbi yardıma başvurmayı tavsiye ediyor.

Alman Robert Koch Enstitüsü'ne göre, 16 yaşın altındaki çocuklar Orta Afrika varyantı ile enfekte olursa, ölüm riski yüzde 11'i bulabilir. Avrupa ve ABD'de görülen Batı Afrika varyantındaki ölüm oranı ise yüzde bir düzeyinde.

MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜNDE AŞILAR ETKİLİ Mİ?

Normal çiçek aşısı koruma sağlayabilir. Maymun çiçeği aslında yeni bir hastalık değil. Hastalık 1958 yılında keşfedildi. Bugüne kadar çoğunlukla Batı ve Orta Afrika'da görülürken diğer ülkelerdeki vaka sayısı yok denecek kadar azdı. Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre, normal çiçek hastalığına karşı bir aşılama maymun çiçeğine karşı da etkili olabilir. Zira iki hastalık da aynı kökten geliyor. DSÖ, 1966'da dünya çapında çiçek hastalığına karşı bir zorunlu aşılama kampanyası başlatmıştı. Bu kampanya meyvelerini verdi ve DSÖ, 1980 yılında çiçek hastalığının dünya genelinde önüne geçildiğini ilan etti. O zamandan buyana çiçek hastalığına karşı yaygın ve etkin bir aşılama yapılmadı.

İngiliz bilim insanlarının Temmuz 2020'de "Vaccine" dergisinde yayınlanan çalışmasına göre, dünya nüfusunun tahminen yüzde 70'inin halihazırda çiçek hastalığına karşı etkili bir aşı koruması yok.

Avrupa Hastalık Kontrol Otoritesi (ECDC), maymun çiçeğine karşı şu anda "çember aşılama" diye adlandırılan yöntemi tavsiye ediyor. Bu yöntemde, kitlesel aşılama yerine sadece virüsle enfekte hastaların temaslı olduğu kişiler aşılanarak bir "bağışıklık çemberi" oluşturulmaya çalışılıyor.  Nitekim İngiltere'de bu tavsiye çoktan hayata geçirildi bile.

Halihazırda Dünya Sağlık Örgütü'nün elinde yeterince çiçek hastalığı aşısı mevcut. Buna ilaveten ABD, Almanya, Avusturya ve İsviçre gibi birçok ülke kendi aşı stoklarına sahip. Uzmanlar, her ne kadar Covid-19 benzeri bir pandemi riskini yüksek görmemekle birlikte yine de çoğu ülkenin olası bir çiçek salgınına karşı hazırlıklı olduğu değerlendirmesini yapıyor.