‘Türkiye’ye 3 ay giremezsek hangi patron bizi tutar ki!’
1 Şubat’tan itibaren ‘Moldovalı bakıcı’ dönemi kapanıyor
Yarından sonra kaçak işçiler eskisi gibi çalışamayacak. Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye’de 3 ay kesintisiz kalan yabancı turistler sınır dışı edilecek ve 3 ay süresince Türkiye’ye dönemeyecek
Genellikle çocuk bakıcılığı ve hizmetçilik gibi işlerde çalışan ve çoğu Ermenistan, Moldova, Türkmenistan gibi ülkelerden gelen kaçak işçiler şimdi kara kara ne yapacaklarını düşünüyor
Onlar en ucuz iş gücü olarak Türkiye’de kendi hayallerinin peşinde koşuyor. Kimi Ermenistan’dan geliyor kimi Türkmenistan’dan... Çocuklarımıza bakıcılık yapıyor, evlerimizi temizliyor, bizim beğenmediğimiz veya parasını az bulduğumuz işleri geri çevirmiyorlar...
100 bin kaçak işçi
Türkiye’de 100 binden fazla yabancı işçinin kaçak çalıştığı tahmin ediliyor. Kaçak işçiler daha çok Ermenistan, Gürcistan, Moldova ve Türkmenistan’dan geliyor. Vize süreleri kadar Türkiye’de kaldıktan sonra ülkelerine dönüyorlar, birkaç gün kaldıktan sonra yeni vizeyle tekrar giriş yapıyorlar.
90 gün yasağı geldi
Ancak bu sistem yarından sonra tarihe karışıyor. 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatler Hakkındaki Kanunu’nda yapılan değişiklikle Türkiye’deki yabancı-kaçak işçiler, eskisi gibi çalışamayacak. Çünkü çocuk-hasta bakıcısı, hizmetçi ya da vasıfsız ağır işçi olarak kaçak çalışan yabancılar, yeni düzenlemeyle Türkiye’de 90 gün kaldıktan sonra, ülkelerinde 1 gün yerine artık 90 gün kalmak zorunda kalacak. Bir başka ifadeyle 6 aylık süre içinde Türkiye’de en fazla 3 ay çalışabilecekler.
Kayıt altına girecekler
Kaçak işçiler Türkiye’de çalışmak isterlerse ise önlerinde iki seçenek bulunacak. Ya Türkiye’ye girdiklerinde çıkmamak üzere çalışacaklar ya da resmi başvuruda bulunacaklar. Resmi başvuru ise işveren talebiyle olacak. Başvuru kabul edildiğinde ise işçi sigortalanacak. Kanunla birlikte hayatı değişecek olan yabancılarla konuştuk. İşte hikayeleri...
Ülkemde para kazanamam
28 yaşındaki Igor Toka, Gagavuz Türkü ve Moldova’da yaşıyor. Maddi imkansızlık yüzünden 4 yıl önce Türkiye’ye gelmiş: “Bu yeni uygulama benim işsiz kalmama sebep olacak. Burada haftalık 250 TL alıyorum. Anneme ve babama para yolluyorum. Şimdi 3 ay çalışıp Moldova’ya döndüğümde Türkiye’ye dönüş yapamayacağım. En az 3 ay daha beklemek zorunda kalacağım. Bu durumda hangi patron beni tutar ki? Ben aslında otomobil tamircisiyim. Ama Moldova’da iş yok.”
Aç kaldık demektir!
Aram Grigoryan 34 yaşında oğlu Aret 7 aylık, Kumkapı’da oturuyorlar. İki senedir Türkiye’de yaşıyor Aram Bey, 3 hafta İstanbul’da kalıyor sonra Erivan’a gidiyor. Bavul ticareti yapıyor. Ailesinin kalanı Ermenistan’da yaşıyor, burada kazandığı para Ermenistan’daki ailesini de geçindiriyor. Çanta ve tekstil ticaareti yapıyor, buradan ucuza aldığı malları Erivan’da satıyor. “Burada 3’e aldığım çantayı orada 5 dolara satıyorum. Ermenistan’da iş çok az. Dışarıya gidenler fazla. Yeni kanun beni altüst eder. Nasıl gider, gelirim? 3 ay orada kalmak demek tüm ailemin aç kalması demektir. Zaten kıt kanaat geçiniyorum. Hiçbir sosyal güvencem yok. Türkiye’ye bir umutla geldik, bugüne kadar idare ettik pek sorun çıkmadı ama bu vize sıkıntısı nedeniyle geri dönerim. Belki başka bir ülkeye giderim ama neresi bilemiyorum” diyor.
3 yıl daha çalışıp ülkeme dönecektim
Gülnara Kurbanova da 7 yıldır Türkiye’de yaşıyor, ayakkabıcıda çalışıyor. Türkmenistan’dan ilk geldiğinde çocukları küçükmüş, onları burada kazandığı para ile büyütmüş. Üç yıl sonra döneceğini söylüyor. “Türkiye’ye iş için geldim. Binbir zorluk çektim. Çocuklarım küçüktü, kızım 10, oğlum 14 yaşındaydı onları bıraktığımda. Şimdi ikisi de büyüdü. Burada kazandığım para ile büyüdüler. Dönsem nasıl bakarım? 450 dolar aylık alıyorum. Bunun 100 dolarını eve yolluyorum. Çocuklarımın fotoğraflarına bakıp hasret gideriyorum. Bir ülkede kaçak çalışmak çok zor, 7 yılda Boğaz’a, Taksim’e gitmedim, korkuyor insan polis yakalar diye. Sultanahmet ve Kapalıçarşı’ya gittim sadece. Kendime hedef koydum, üç sene sonra döneceğim. Yeni yasa bizim durumumuzda olanları çok zorlayacak. İşverenler de zorlanacak. Çok zorluk çektim ama çocuklarımı büyüttüm.”
Ben hiçbir yere gitmem, gidersem geri dönemem!
Maral Çerkesova 46 yaşında, 9 aydır İstanbul’da, Türkmenistanlı. Haftalık 200 lira yevmiye ile çanta imalathanesinde çalışıyor. Ailesine ayda 50 dolar gönderiyor. Türkmenistan’da işsizliğin çok olduğunu söylüyor. Bir kızı iki de torunu var, burada kazandığı para onlara gidiyor: “Ekmek parası için geldim, Gedikpaşa’da bir arkadaşımla paylaştığım ufacık bir odaya 400 lira kira veriyorum. Hasta olmamak için çabalıyorum, sağlıksız şartlarda güvencesiz yaşıyorum. Memlekette iş yok, bu nedenle ilk defa yurt dışına çalışmaya çıktım. Bir daha çıkarsam 3 ay geri dönemem o zaman buradaki hayatım da biter, zaten zor gidip geliyorum. Uçak bileti pahalı, 9 aydır hiç gitmedim. Gitmem de. Türkmenistan 5 yıl çıkma izni vermiyor. Gidersem gelemem. İstanbul’da dolaşmaya korkuyorum. Evden işe işten eve. Polis çevirip kimlik sorarsa sorun çıkar diye endişeleniyorum. Kaçak yaşamak hapisten farksız. Kısıltı hayatlar yaşıyoruz. Bizi Türkiye’den atarlarsa hayatımız biter.”
Ermenistan’da fabrika yok ki gidip çalışalım
40 yaşındaki Artur Arakiryan, 2 yıl önce Ermenistan’dan çalışmak için Türkiye’ye gelmiş. Bir süre iş bulamamış, sonra eşi temizlik işi bulmuş sonra da kendi. Haftada 250 lira kazanıyor. Çocukları okumuyor. Sosyal güvenceden yoksun yaşıyorlar: “Ermenistan’da ekonomi kötü, iş yok, fabrika yok. Bu nedenle Türkiye’ye geldim. Eşim evlerde temizlik yapıyor. Üç ayda bir otobüsle Ermenistan’a gider, geri gelirdik. Bundan sonra çok zor olacak. Bir ay orada kalırsam bir daha burada iş bulamam. İş bulamazsak düzenimiz bozulur. Erivan’da annem kardeşlerim benim gönderdiğim parayla geçiniyor. İki ev bakıyorum orada. Bir aylık iş kaybı felaket olur.”










