Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Hakan Kayış, depresyonun tanısında hekimlere fayda sağlayacak yazılım geliştirdi. Yazılım, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından da faydalı model olarak tescillendi.

BEUN Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Hakan Kayış, depresyon ve psikiyatrik rahatsızlıkların tanılama sürecini kolaylaştırmak ‘Makine Öğrenimi Destekli Depresyon Tespit Sistemi’ni’ geliştirdi. Görüntü ve ses kaydı yapan gözlük ile alınan kayıtları bilgisayar ortamında hastanın mimik, göz hareketleri, davranışları, ses tonu gibi özellikleri değerlendiren yazılımın, depresyon ve bazı psikiyatrik hastalıklara tanı koyma ve risk değerlendirme sürecinde hekimlere fayda sağlayacağını ifade eden Dr. Kayış, geliştirdiği sistemin TÜRKPATENT tarafından da faydalı model olarak tescillendiğini söyledi.

Bu buluş ile hedeflediklerinin öncelikli olarak depresyon olduğunu ancak diğer psikiyatrik hastalıklarda, hastalara ve hekimlere objektif bir araç, karar destek sistemi sunabilmek olduğunu ifade eden Kayış, “Bu sistemin temelinde gözlük bir araç, köprüsünde bir kamera ve mikrofon bulunmasını istediğimiz bir gözlük. Hastalara özgü protokollerde görüşmeler yapıyoruz. Ardından bu video kayıtlarını, bilgisayar görüntü analiz programlarıyla analiz ediyoruz. Bu analizlerde bir hastalığa özgü ipuçları arıyoruz, buluyoruz. Bununla ilgili klinik araştırmalarımız belli bir seviyeye geldi. TÜBİTAK destekli bir projemiz de var. Yazılım geliştirme ve veri toplama sürecine devam ediyoruz” dedi.

Video ve ses kaydı yapan gözlük aracılığıyla hastaya müdahale etmeden doğal şekilde kayıt yaptıklarını söyleyen Kayış, “Bizim geliştirdiğimiz kısım yazılım kısmı, gözlük bir araç. Çeşitli yazılım araçları ve kendi ürettiğimiz yazılımlar var. İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden Bilgisayar Mühendisi arkadaşım Çınar Gedizlioğlu ile yürütüyoruz. Bizim yaptığımız aslında görüntülerin analizi. Her hastalığa özel yüzde bazı ipuçları var aslında. Biz bu ipuçlarını yakalamaya çalışıyoruz. Bir psikiyatrist de aslında hastayla yaptığı görüşmede, hastanın yüzündeki ipuçlarından yola çıkarak, sadece ondan değil ama bazı kararlar veriyor. Bizim yakalamak istediğimiz aslında o ipuçlarını biraz daha otomatik ve objektif hale getirebilmek. Psikiyatri ve tüm tıp alanlarında tanıyı sadece hekimler koymaya kesinlikle devam edecek. Bu sadece bir karar destek sistemi. Hekim tanıya giderken elinde bir enstrüman daha olacak, hedeflediğimiz şey bu. Özellikle otizm gibi daha erken yaşlarda tanı konabilen ve hastaların ikna olmakta zorlandığı tanılarda hastalara daha fazla yararlı olacak diye düşünüyorum. Çünkü otizm özellikle erken tanı konabilirse özel eğitim müdahaleleriyle çok daha kolay toparlayabilen, hastalık bulgularının gerilediği bir nöro gelişimsel durum. O yüzden hastalar, aileler ve hekimler için faydalı olabileceğini düşünüyorum” diye konuştu.

Psikiyatride bir tahlil veya tetkik ile tanı koymanın mümkün olmadığını hekimlerin hastadan aldıkları öykü ile tanı koyabildiğini söyleyen Kayış, “Objektiflik çok fazla yok. Bir kan tetkiki, bir radyogram, röntgen tetkiki ile tanı koymak gibi bir durum yok. Bu yüzden özellikle psikiyatri için bu buluşu eğer hayata geçirebilirsek çok faydalı olacağını düşünüyorum. Hastayla yapılan görüşmede, hastaya müdahale etmeden objektif bir araç elde etme şansı verecek. Umarım başarılı oluruz. Şu an bunu uygulayabiliyoruz ama biraz yavaş. Bunu otomatik hale getirebilmemiz lazım. Şu an TÜBİTAK ile birlikte yürüttüğümüz proje kapsamında bunu otomatik, saniyeler içinde, hastayla görüşme bittikten hemen sonra hastaya ya da hekime hemen hastalıkla ilgili raporu verebilecek şekilde olması için çalışıyoruz. Fikri bulduğumuzda bunun literatürde olmadığını, dünyada karar destek sisteminin kullanılmadığını fark ettik. Literatür araştırması ve tartışmalarımız sonucu bunun bir buluş olabileceğini düşündük ve TÜRKPATENT’e başvurduk, faydalı model olarak tescillendi, bültende yayınlanmasını bekliyoruz” dedi.